Stel je voor: ergens in een systeem van het ministerie van Financiën staat jouw naam ingeschreven bij een bedrag dat je nooit eerder bent tegengekomen. Het lijkt op fantasie, maar voor vele duizenden Nederlanders is dit helemaal niet ver gezocht. Met behulp van een online formulier kun je binnen enkele minuten zelf nagaan of jij tot deze groep behoort.
Het betreft de zogenaamde consignatiekas: een fonds waarin de overheid sommen vasthoudt waarvan onduidelijk is aan welke rechtmatige eigenaar zij moeten worden toegekend. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een nalatenschap waarvan erfgenamen niet zijn te achterhalen, of een schadeclaim die destijds nooit werd ingediend.
Wat is die consignatiekas eigenlijk?
De consignatiekas wordt beheerd door het ministerie van Financiën. Notarissen, advocaten, deurwaarders en bedrijven kunnen er geld in bewaring geven wanneer ze wel weten dat een bedrag ergens naartoe moet, maar niet aan wie precies. Het ministerie houdt dat geld dan vast tot de rechtmatige eigenaar zich meldt.
Volgens cijfers die het ministerie eerder deelde staat er ruim 152 miljoen euro in de kas, verdeeld over zo’n 65.000 rechthebbenden. Reken je dat om, dan komt het gemiddeld neer op ongeveer 2.300 euro per persoon. In de praktijk lopen de bedragen sterk uiteen: van een paar tientjes tot serieuze sommen.
Hoe komt geld daar terecht?
De meest voorkomende reden is een nalatenschap zonder duidelijke erfgenaam. Als iemand overlijdt zonder testament en zonder bekende familie, komt zijn of haar bezit uiteindelijk bij de Staat. Blijkt er later toch nog een neef, achternicht of verloren stiefkind te bestaan? Dan kan die persoon aanspraak maken op het bedrag.
Ook andere situaties leiden tot een consignatie. Bijvoorbeeld een uitkoopregeling bij een fusie, waarbij een aandeelhouder onvindbaar blijft. Of een schadevergoeding die de rechter heeft toegewezen, maar die de ontvanger nooit heeft opgeëist. Al dat geld belandt in dezelfde pot, met een naam eraan gekoppeld.
Zo controleer je of er iets op jouw naam staat
Het zoeken zelf is gratis en gebeurt via de website van de Rijksoverheid. Op de pagina over de consignatiekas staat een zoekformulier waarin je jouw eigen naam kunt invoeren, of de naam van een overleden familielid van wie je vermoedt dat er een openstaand bedrag zou kunnen zijn.
Vind je een match, dan volgt de tweede stap: een claim indienen. Daarvoor moet je aantonen dat je daadwerkelijk recht hebt op het bedrag. Bij een erfenis betekent dat meestal een verklaring van erfrecht, opgesteld door een notaris. Bij andere zaken kan een ander bewijsstuk nodig zijn, zoals een oude beschikking of overeenkomst.
Let op de verjaringstermijn
Het geld ligt niet oneindig te wachten. Voor consignaties vanaf 1980 geldt een verjaringstermijn van twintig jaar. Meld je je niet binnen die periode, dan vervalt het bedrag definitief aan de Staat. Voor oudere consignaties en heel kleine bedragen geldt een langere termijn van zestig jaar.
Een jaar voordat een consignatie verjaart, wordt het bedrag nog een keer gepubliceerd in de Staatscourant. Dat is bedoeld als laatste waarschuwing. In de praktijk leest bijna niemand die publicatie, dus die extra publicatie helpt maar beperkt om mensen op tijd hun geld te laten claimen.
Krijg je ook rente over al die jaren?
Voor bedragen vanaf 45,38 euro geldt dat er bij uitbetaling enkelvoudige rente wordt bijgeschreven. Dat is geen samengestelde rente, dus de bijtelling blijft relatief bescheiden. Bedragen onder die grens worden niet in openbare publicaties opgenomen, maar staan wel in het interne systeem.
Dat betekent dat een klein tegoed dat je bij een zoekopdracht vindt niet altijd bekend was via andere kanalen. Juist die kleinere posten blijven vaak jarenlang onaangeroerd, simpelweg omdat niemand op het idee komt om te gaan zoeken.
Waarom zoveel mensen niets weten
Dat er zoveel geld onopgemerkt blijft, heeft te maken met de manier waarop consignaties ontstaan. Vaak gaat het om verre familieleden of situaties die decennia geleden speelden. Iemand overlijdt, de notaris probeert erfgenamen op te sporen, en als dat niet lukt binnen een redelijke termijn belandt het geld in de kas.
De overheid stuurt geen brief naar mogelijke rechthebbenden. Je moet zelf actief zoeken. Precies daarom kan een simpele check bij een oude tante, opa of verre oom in je stamboom soms verrassend uitpakken. Het kost je een paar minuten en de zoekopdracht is kosteloos.
Wat als je een match vindt
Vind je jouw naam of die van een familielid terug, dan begint het echte werk pas. De claim moet worden onderbouwd met documenten, en bij grotere bedragen of complexere situaties kan het handig zijn om een notaris in te schakelen. Die kan bijvoorbeeld helpen bij het opstellen van een verklaring van erfrecht.
Belangrijk om te weten: niet elke naam die overeenkomt betekent automatisch dat het jouw geld is. Naamgenoten bestaan, en het ministerie beoordeelt elke claim op basis van bewijsstukken. Bij twijfel of complexe erfeniskwesties kan het verstandig zijn advies te vragen aan een notaris of jurist.
Bron: Manly
Ook geschreven door: EenVandaag, Wikipedia, Finance Queen