De overstap naar het nieuwe pensioenstelsel klinkt technisch, maar raakt de portemonnee direct. Wie nu niet scherp is bij een baanwissel, minder uren of eerder stoppen, kan ongemerkt forse bedragen aan pensioencompensatie missen. Dat gebeurt niet door fouten, maar door timing.
Nederland schakelt gefaseerd over naar de Wet toekomst pensioenen. Het oude systeem met doorsneesystematiek maakt plaats voor een leeftijdsonafhankelijke premie. Jong en oud betalen voortaan dezelfde premie, met verschillende effecten per levensfase. In die overgang zitten veel werkgevers en fondsen middenin besluiten, deadlines en uitzonderingen.
Wat er precies verandert
Een kernbegrip is invaren. Bestaande rechten gaan, waar mogelijk, mee naar de nieuwe regels. Tegelijk wordt vaak een compensatieregeling afgesproken om nadelige effecten te verzachten. Precies daar ontstaan risico’s voor mensen die hun werksituatie aanpassen.
De regels zijn niet uniform. Elk fonds en elke werkgever mag keuzes maken binnen de wet. Daardoor bestaan er grote verschillen tussen sectoren, terwijl de gevolgen voor werknemers nauwelijks zichtbaar zijn.
Waarom compensatie nodig is
Onder het oude systeem betaalden alle werknemers dezelfde premie, terwijl oudere werknemers relatief meer pensioen opbouwden. Dat voordeel verdwijnt. Zonder aanvullende maatregelen zouden vooral mensen in de midden- en hogere leeftijden nadeel ondervinden.
Compensatie kan bestaan uit extra stortingen, tijdelijke toeslagen of aangepaste premies. De voorwaarden zijn vaak gekoppeld aan dienstverband, salaris en peildata. Wie die mist, mist het geld.
Wie extra risico loopt
De grootste risico’s liggen bij mensen die rond de overgang van baan wisselen, minder uren gaan werken of tijdelijk stoppen. Ook wie zzp’er wordt, langdurig ziek is of een pauze neemt, kan aanspraken verliezen zonder waarschuwing.
Veel compensaties gelden alleen als iemand op een specifiek moment in dienst is. Een verandering van enkele maanden kan het verschil betekenen tussen wel of geen recht.
Baanwissel en gemiste aanspraken
Bij een overstap naar een andere werkgever beland je vaak in een ander fonds. Compensatie uit de oude regeling is meestal niet overdraagbaar. Vertrek je net voor of tijdens de overgang, dan kan dat duizenden euro’s schelen.
Vraag altijd naar de transitiebrieven van beide werkgevers. Let op peildata, uitzonderingen en instroomregels. Zonder die informatie neem je een besluit met onzichtbare gevolgen.
Minder uren werken heeft een dubbel effect
Minder werken verlaagt de pensioenopbouw. Dat is bekend. Minder zichtbaar is dat ook de compensatie vaak wordt berekend op basis van actuele uren en salaris.
Het verschil lijkt beperkt, maar werkt jarenlang door. Zeker bij deeltijd in de overgangsperiode kan het totale effect fors zijn.
Stoppen of tijdelijk pauzeren
Wie eerder stopt of een sabbatical neemt, moet scherp zijn op timing. Sommige compensaties gelden alleen bij een actief dienstverband op een vastgestelde datum.
Maak een tijdlijn met beslismomenten. Wanneer loopt de overgang? Wanneer stopt de opbouw? Soms is vrijwillige voortzetting mogelijk, maar alleen als je op tijd handelt.
Wat je nu concreet kunt doen
Begin bij mijnpensioenoverzicht.nl voor het totaalbeeld. Controleer daarna alle communicatie van de werkgever over het transitieplan.
Neem contact op met het pensioenfonds en leg concrete plannen voor. Vraag naar effecten op opbouw én compensatie, inclusief exacte data. Leg gesprekken vast. Dat is geen wantrouwen, dat is zelfbescherming.
Partner- en nabestaandenpensioen niet vergeten
In veel nieuwe regelingen wordt partnerpensioen verzekerd op risicobasis. Dat betekent dat dekking vervalt zodra het dienstverband stopt.
Bij baanwissel, ziekte of onderbreking kan zo ongemerkt een gat ontstaan. Controleer dit expliciet en kijk of tijdelijke bijverzekering mogelijk is.
Hardnekkige misverstanden
Pensioen loopt niet volledig automatisch. Compensatie kent voorwaarden. Wie afwacht tot de brief komt, loopt risico.
Ook “alles is geregeld bij ons fonds” zegt niets over individuele uitkomsten. Pas wanneer de eigen situatie naast de regeling wordt gelegd, wordt duidelijk wat er werkelijk gebeurt.
Een rekenvoorbeeld zonder jargon
Iemand van 45 met een modaal tot hoger inkomen wisselt in 2025 van baan en gaat minder werken. De sector stapt in 2026 over.
Bij de oude werkgever vervalt compensatie door vertrek vóór de peildatum. Bij de nieuwe werkgever start de opbouw lager. Het gecombineerde verlies loopt snel op tot duizenden euro’s.
Wat dit concreet betekent
Het nieuwe pensioenstelsel vraagt geen paniek, maar alertheid. Wie plannen maakt zonder te rekenen, betaalt later de prijs.
Wie wél vooruitkijkt, behoudt grip. Deel ervaringen en vragen via sociale media en praat mee. Juist door dit onderwerp bespreekbaar te maken, voorkom je dat anderen dezelfde fout maken.