Elke winter duikt dezelfde vraag op: mag je bij slecht weer thuisblijven van je werk? Het korte antwoord is nee, niet zomaar.
In Nederland zijn de regels hierover duidelijk vastgelegd in wetgeving, jurisprudentie en officiële richtlijnen. Het idee dat een beetje sneeuw of een weerwaarschuwing automatisch recht geeft op thuisblijven, klopt simpelweg niet.
Slecht weer is in principe jouw probleem
Volgens het Nederlandse arbeidsrecht valt woon-werkverkeer onder de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer. Dat betekent dat vertraging door sneeuw, gladheid of storm normaal gesproken voor jouw rekening komt. Je werkgever hoeft daar geen loon of vrijstelling tegenover te zetten.
Dit uitgangspunt is bevestigd door meerdere rechterlijke uitspraken en sluit aan bij het principe van goed werknemerschap zoals vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek.
Wanneer is thuisblijven wél gerechtvaardigd?
Er is pas sprake van een geldige reden om thuis te blijven als reizen objectief gevaarlijk of feitelijk onmogelijk is. Denk aan situaties waarin:
Wegen officieel zijn afgesloten
Het openbaar vervoer grotendeels of volledig is stilgelegd
De overheid oproept om niet de weg op te gaan
Er sprake is van extreme weersomstandigheden zoals ijzel of zware storm
In zulke gevallen kan sprake zijn van overmacht. Dan mag van een werknemer niet worden verwacht dat hij of zij het risico toch neemt.
De rol van weerwaarschuwingen
Weerwaarschuwingen spelen een belangrijke rol, maar worden vaak verkeerd geïnterpreteerd. Het KNMI hanteert vier codes:
Code geel: kans op hinder, alertheid vereist
Code oranje: grote kans op gevaarlijk weer
Code rood: extreem weer met maatschappelijke ontwrichting
Belangrijk: alleen bij code rood is thuisblijven vrijwel altijd verdedigbaar. Code geel en oranje betekenen nadrukkelijk niet dat werken vervalt. De verwachting blijft dat je maatregelen neemt om toch te verschijnen.
Rechters kijken naar jouw inspanning
In conflicten tussen werkgever en werknemer kijkt een rechter vooral naar één vraag: wat heb jij gedaan om alsnog te komen werken?
Eerder vertrekken, een alternatieve route nemen, thuiswerken voorstellen of contact opnemen met je werkgever zijn cruciale factoren. Wie zonder overleg thuisblijft, staat juridisch zwak.
Thuiswerken verandert de situatie
Als thuiswerken mogelijk is, vervalt het argument van slecht weer vrijwel volledig. In dat geval mag een werkgever verwachten dat je gewoon werkt. Slecht weer is dan geen geldige reden om werk te weigeren.
Wat gebeurt er met je loon?
Blijf je zonder geldige reden thuis, dan mag een werkgever:
Loon inhouden
Vakantie- of verlofuren inzetten
Alleen bij aantoonbare overmacht ligt het risico bij de werkgever en behoud je recht op loon.
Slecht weer is in Nederland zelden een geldig excuus om thuis te blijven. Alleen bij extreme, aantoonbaar gevaarlijke situaties is dat juridisch verdedigbaar. Wie zich baseert op gevoel in plaats van feiten, loopt risico op looninhouding of sancties.
Bronnen: juridischloket.nl & rijksoverheid.nl