Europa staat aan de vooravond van een grote verandering in het betalingsverkeer. Terwijl contant geld steeds minder wordt gebruikt en digitale betalingen de norm zijn geworden, werkt de Europese Unie aan een nieuw betaalmiddel: de digitale euro.
Dit nieuwe initiatief moet een antwoord vormen op de snelle digitalisering van geld, de groeiende afhankelijkheid van commerciële banken en de toenemende invloed van buitenlandse betaalplatforms.
De digitale euro wordt ook wel aangeduid als een CBDC, een Central Bank Digital Currency. Het gaat hier nadrukkelijk niet om een cryptomunt, maar om digitaal publiek geld dat wordt uitgegeven door centrale banken.
In het eurogebied gebeurt dat onder regie van de Europese Centrale Bank, samen met nationale instellingen zoals De Nederlandsche Bank.
Wat de digitale euro precies is
De digitale euro kan het best worden omschreven als een digitale variant van contant geld. Net zoals bankbiljetten en munten is het geld rechtstreeks uitgegeven door een centrale bank en vormt het geen schuld van een commerciële bank. Daarmee verschilt het fundamenteel van het geld op een betaalrekening.
In praktische zin betekent dit dat burgers en bedrijven digitale euro’s kunnen aanhouden in een digitale portemonnee.
Betalingen kunnen plaatsvinden in fysieke winkels, online webshops of onderling tussen personen. Denk aan het direct afrekenen van een lunch of het terugbetalen van een klein bedrag aan een vriend.
Waarom Europa hiermee bezig is
De aanleiding ligt vooral bij veranderend betaalgedrag. Digitale betalingen via pinpassen, apps en online bankieren zijn de afgelopen jaren explosief gegroeid. Tegelijkertijd verdwijnt contant geld steeds meer uit het dagelijkse leven. In Nederland gebeurt nog maar een beperkt deel van de betalingen met cash.
Volgens een woordvoerder van De Nederlandsche Bank is die ontwikkeling een belangrijke reden om contant geld ook digitaal beschikbaar te maken. Publiek geld zou daarmee relevant blijven in een samenleving waarin fysieke bankbiljetten steeds minder zichtbaar zijn.
Publiek geld naast commerciële banken
Een ander belangrijk argument is het behoud van evenwicht in het geldstelsel. Vrijwel al het digitale geld dat momenteel circuleert, komt van commerciële banken. Dat betekent dat burgers sterk afhankelijk zijn van private instellingen voor hun dagelijkse betalingen.
De digitale euro moet daar een publiek alternatief tegenover zetten. Het biedt toegang tot een betaalmiddel dat niet afhankelijk is van de gezondheid of beleidskeuzes van een commerciële bank.
Dit wordt gezien als een manier om publieke belangen zoals toegankelijkheid, stabiliteit en lage kosten beter te waarborgen.
Privacy en anonimiteit bij betalingen
Een veelgehoorde zorg draait rond privacy. Critici vrezen dat digitale betalingen via een centrale bank volledige inzage geven in het uitgavenpatroon van burgers. Die angst leeft breed, zeker nu banken al transacties monitoren vanwege regels tegen witwassen en fraude.
Volgens De Nederlandsche Bank blijft anonimiteit bij kleine betalingen behouden. Kleine transacties functioneren vergelijkbaar met contant geld.
Ze worden gebundeld verwerkt, zonder zicht op individuele aankopen. Pas bij hogere bedragen gelden controles, zoals die ook nu al bestaan binnen het huidige banksysteem.
Controle, blokkades en wantrouwen
Toch blijft het wantrouwen bestaan. Tegenstanders vrezen dat digitale euro’s in de toekomst kunnen worden geblokkeerd of gestuurd. Denk aan het tijdelijk uitsluiten van bepaalde transacties of het afsluiten van rekeningen bij verdenking van fraude, ook wel debanking genoemd.
De centrale banken benadrukken dat de digitale euro niet bedoeld is als controlemiddel. Het ontwerp richt zich juist op het beperken van inzage en het voorkomen van gedragssturing. Tegelijk wordt erkend dat dit vertrouwen niet vanzelfsprekend is, mede doordat banken nu al ingrijpen bij verdachte transacties.
Toegankelijkheid en offline betalen
Een minder besproken voordeel is toegankelijkheid. Niet iedereen kan goed uit de voeten met complexe bankapps of digitale processen. In Nederland gaat het om een grote groep mensen die moeite heeft met digitaal bankieren.
De digitale euro moet eenvoudiger worden opgezet en ook offline betalingen mogelijk maken. Dat betekent dat betalingen kunnen doorgaan bij storingen of netwerkproblemen. Dit aspect maakt het systeem robuuster en minder kwetsbaar voor technische uitval.
Geopolitieke afhankelijkheid verminderen
Naast praktische overwegingen speelt ook geopolitiek een rol. Een aanzienlijk deel van het Europese betalingsverkeer loopt via Amerikaanse technologiebedrijven en platforms. Dat maakt Europa gevoelig voor externe invloeden en beleidswijzigingen buiten de eigen grenzen.
Met een eigen digitale munt wil Europa meer controle over het betalingsverkeer houden. De digitale euro wordt gezien als een strategisch instrument dat de weerbaarheid van het financiële systeem vergroot en de afhankelijkheid van buitenlandse partijen verkleint.
Vrijwillig en aanvullend karakter
Belangrijk om te benadrukken is dat de digitale euro geen vervanging wordt van contant geld of bestaande bankrekeningen. Beide blijven bestaan. De digitale euro komt daar simpelweg bij als extra mogelijkheid.
Het gebruik is vrijwillig. Niemand wordt verplicht digitale euro’s aan te houden of ermee te betalen. Burgers behouden de vrijheid om te kiezen tussen cash, bankgeld en deze nieuwe digitale vorm van publiek geld.
Wanneer valt het besluit
Of en wanneer de digitale euro daadwerkelijk wordt ingevoerd, staat nog niet vast. Het Europees Parlement moet eerst groen licht geven. 2026 wordt vaak genoemd als richtjaar, maar dat hangt af van politieke besluitvorming en maatschappelijke acceptatie.
Na een eventueel besluit volgen testfases en pilots. Pas daarna wordt duidelijk hoe de digitale euro er in de praktijk uitziet en welke rol deze daadwerkelijk gaat spelen binnen het dagelijkse betalingsverkeer.
De discussie over de digitale euro raakt aan vertrouwen, privacy en autonomie. Het initiatief roept vragen op, maar ook kansen.
Wat vaststaat, is dat betalen in Europa blijft veranderen. De vraag is niet of, maar hoe burgers en politiek die verandering samen vormgeven. Praat mee over dit onderwerp en deel jouw mening op Facebook.
Bron: Metronieuws.nl