De plannen van het kabinet om het maximale dagloon te verlagen zorgen voor veel discussie in politiek Den Haag en daarbuiten. Dit bedrag vormt namelijk de basis voor verschillende sociale uitkeringen, zoals WW, WIA, Ziektewet en diverse verlofregelingen.
Wanneer dat plafond verandert, kan dat direct invloed hebben op het inkomen van duizenden Nederlanders. Vooral mensen met een bovengemiddeld salaris kunnen de gevolgen straks in hun portemonnee voelen.
Het maximale dagloon bepaalt namelijk tot welk bedrag het UWV een uitkering berekent. Verdient iemand meer dan dat maximum, dan telt het extra inkomen niet meer mee voor de berekening van de uitkering.
Door het plafond te verlagen, komen meer werknemers boven die grens uit en ontvangen zij dus minder wanneer zij tijdelijk zonder werk zitten of door ziekte niet kunnen werken.
Wat er op tafel ligt
Het kabinet wil het maximale dagloon structureel verlagen. Dat betekent dat het bedrag dat als bovengrens dient voor de berekening van uitkeringen lager wordt dan nu het geval is. Wie een salaris verdient boven dat nieuwe maximum, krijgt bij een uitkering dus minder uitgekeerd dan voorheen.
Volgens critici kan dit duizenden huishoudens raken op momenten waarop het inkomen juist onder druk staat. Denk aan periodes van werkloosheid, ziekte of verlof na de geboorte van een kind. Juist dan kan een lager plafond financieel zwaar uitpakken.
Wat het maximale dagloon precies is
Het maximale dagloon is het hoogste bedrag dat het UWV gebruikt bij de berekening van een uitkering per dag. Het inkomen dat iemand eerder verdiende wordt omgerekend naar een dagbedrag. Als dat bedrag boven het wettelijk maximum ligt, wordt het afgevlakt tot dat plafond.
Normaal gesproken wordt dit maximum regelmatig aangepast. Het beweegt vaak mee met de economische ontwikkeling en stijgende lonen. Op die manier blijven uitkeringen enigszins in verhouding met de kosten van levensonderhoud, zoals huur, energie en boodschappen.
Hoe het plafond invloed heeft op uitkeringen
Voor veel sociale regelingen geldt dat een uitkering gebaseerd is op een percentage van het eerder verdiende loon. Dat percentage wordt vervolgens toegepast op het dagloon, met het maximale dagloon als bovengrens.
Wanneer iemand dus meer verdient dan dat maximum, wordt de uitkering alsnog berekend over het lagere plafond. Daardoor kan het verschil tussen het eerdere salaris en de uitkering flink oplopen, vooral voor werknemers met een hoger inkomen.
Waarom het kabinet dit wil aanpassen
Volgens het kabinet heeft de maatregel twee belangrijke doelen. Enerzijds wil men de kosten van het sociale zekerheidsstelsel beheersbaar houden. Door het maximum te verlagen, dalen de uitgaven aan bepaalde uitkeringen.
Daarnaast speelt ook de gedachte mee dat een lager uitkeringsniveau mensen sneller zou stimuleren om weer aan het werk te gaan. Wanneer het verschil tussen een uitkering en een salaris groter is, zou de stap terug naar werk aantrekkelijker worden.
Kritiek op de plannen
Tegenstanders van de maatregel vinden die redenering te simpel. Zij wijzen erop dat veel mensen die een uitkering ontvangen niet zomaar sneller weer aan het werk kunnen. Bij ziekte of langdurige arbeidsongeschiktheid speelt bijvoorbeeld herstel een grote rol.
Ook bij ouderschapsverlof of zwangerschapsverlof is er geen sprake van een keuze uit gemak. Ouders nemen verlof om voor hun pasgeboren kind te zorgen. Volgens critici voelt een lager maximum daarom vooral als een algemene bezuiniging.
Hoe groot de verlaging kan worden
In het coalitieakkoord wordt gesproken over een verlaging van ongeveer twintig procent. Het huidige maximale brutomaandbedrag ligt rond de €6.600. Als het plan wordt uitgevoerd, kan dat bedrag dalen naar ongeveer €5.300 per maand.
Dat lijkt misschien een technische aanpassing, maar de impact kan aanzienlijk zijn. Veel werknemers die nu nog net onder het huidige maximum vallen, kunnen straks boven de nieuwe grens uitkomen en daardoor een lagere uitkering ontvangen.
Gevolgen voor zwangerschapsverlof
Een van de regelingen die direct geraakt kan worden, is het zwangerschaps- en bevallingsverlof. Tijdens deze periode ontvangen moeders een uitkering die gelijk is aan hun loon tot aan het maximale dagloon.
Wanneer dat plafond omlaag gaat, daalt ook het maximale bedrag dat tijdens het verlof wordt uitgekeerd. Vooral vrouwen met een hoger inkomen kunnen hierdoor financieel nadeel ondervinden gedurende de maanden rondom de geboorte van hun kind.
Effect op vaders en ouderschapsverlof
Niet alleen moeders kunnen de gevolgen merken. Ook vaders hebben recht op geboorteverlof en aanvullend ouderschapsverlof. Deze regelingen worden eveneens via het UWV uitgekeerd en zijn gekoppeld aan het maximale dagloon.
Een lager plafond betekent dat ook vaders tijdens hun verlof minder kunnen ontvangen wanneer zij boven de nieuwe grens verdienen. Volgens critici kan dit ertoe leiden dat ouders minder snel verlof opnemen, terwijl de overheid juist meer betrokkenheid van beide ouders wil stimuleren.
Invloed op WW, WIA en Ziektewet
Bij werkloosheid ontvangen werknemers gedurende een bepaalde periode een percentage van hun laatste salaris. Ook hierbij geldt het maximale dagloon als grens. Voor mensen met een salaris boven het nieuwe plafond kan de WW-uitkering dus lager uitvallen.
Hetzelfde principe geldt voor de WIA en de Ziektewet. Bij langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid kan een lager maximum betekenen dat het inkomensverlies groter wordt dan mensen vooraf verwachten.
Politieke discussie in Den Haag
De plannen hebben inmiddels tot stevige discussies geleid in de politiek. Sommige partijen binnen de coalitie zouden pas later hebben ingezien hoe groot de impact van de maatregel kan zijn.
Daardoor bestaat de kans dat het voorstel tijdens het wetgevingstraject nog wordt aangepast. Kamerleden kunnen bijvoorbeeld pleiten voor uitzonderingen, een minder sterke verlaging of een geleidelijke invoering van de maatregel.
Reacties van vakbonden en werkgevers
Vakbonden hebben zich kritisch uitgelaten over het plan. Zij vrezen dat gezinnen en werknemers die tijdelijk zonder inkomen zitten onevenredig hard geraakt worden. Volgens hen zijn er andere manieren om kosten te besparen binnen het sociale stelsel.
Werkgevers reageren verdeeld. Sommige bedrijven zien voordelen in een lagere druk op het systeem van sociale zekerheid. Anderen maken zich juist zorgen over de aantrekkelijkheid van bepaalde beroepen wanneer inkomenszekerheid afneemt.
Wat dit voor werknemers kan betekenen
Voor werknemers die rond of boven het huidige maximum verdienen, kan het verstandig zijn om alvast te bekijken wat een lager plafond voor hun situatie zou betekenen. Vooral bij mogelijke werkloosheid, ziekte of verlof kan het verschil merkbaar zijn.
Huishoudens die hun uitgaven strak hebben afgestemd op hun huidige inkomen kunnen bij een lagere uitkering sneller in financiële problemen komen. Het opbouwen van een buffer kan daarom extra belangrijk worden.
De plannen zijn nog niet definitief
Hoewel de verlaging van het maximale dagloon in het coalitieakkoord staat, moet de maatregel nog worden uitgewerkt in wetgeving. Tijdens dat proces kan er nog veel veranderen, afhankelijk van politieke onderhandelingen en maatschappelijke reacties.
Het onderwerp zal de komende tijd waarschijnlijk nog veel besproken worden. Hoe kijk jij naar deze plannen van het kabinet? Laat het weten en praat mee op onze Facebookpagina.