De gemeenteraadsverkiezingen van 2026 zorgen opnieuw voor verschuivingen in het politieke landschap. Terwijl veel aandacht uitgaat naar grote partijen en lokale winnaars, valt één ontwikkeling extra op: Forum voor Democratie (FVD) laat landelijk de sterkste groei zien.
Opkomst stijgt opnieuw in Nederland
De opkomst bij deze verkiezingen ligt duidelijk hoger dan vier jaar geleden. In 337 van de 340 gemeenten waar gestemd werd, komt het landelijke opkomstpercentage uit op 54,1 procent. In 2022 lag dat nog op 51 procent.
Dat lijkt misschien een klein verschil, maar het betekent dat honderdduizenden extra Nederlanders hun stem hebben uitgebracht. Die stijging laat zien dat de betrokkenheid bij lokale politiek weer iets is toegenomen.
Nieuwkomers drukken hun stempel
Opvallend is dat in meerdere gemeenten nieuwe partijen direct de grootste zijn geworden. Partijen die vier jaar geleden nog niet eens meededen, trekken nu volop kiezers naar zich toe en winnen lokaal overtuigend.
Dat onderstreept hoe lokaal deze verkiezingen blijven. Kiezers kijken steeds vaker naar wat er in hun eigen stad of dorp speelt, in plaats van alleen naar landelijke partijen.
Spannende strijd in grote steden
In Rotterdam was het verschil klein, maar beslissend. Daar wist GroenLinks-PvdA de verkiezingen te winnen met een voorsprong van ruim 3.000 stemmen op Leefbaar Rotterdam.
Die uitslag bevestigt dat de strijd in grote steden vaak tot op het laatste moment spannend blijft, met kleine marges die grote politieke gevolgen kunnen hebben.
FVD grootste stijger van Nederland
De grootste landelijke groei komt van Forum voor Democratie. De partij stijgt van 73.117 stemmen in 2022 naar 294.676 stemmen nu. Dat is een sprong van 1,1 procent naar 4,1 procent van het totaal.
Daarmee is FVD relatief gezien de snelst groeiende partij van Nederland. In totaal levert dat de partij zo’n 295 zetels op verspreid over gemeenten.
Positie in landelijke ranglijst
Ondanks die groei staat FVD nog niet bovenaan. De VVD blijft de grootste partij met 845.676 stemmen, gevolgd door het CDA met 839.396 stemmen.
Lokale partijen blijven echter dominant. Samen zijn zij goed voor meer dan 2,5 miljoen stemmen, wat opnieuw laat zien hoe belangrijk lokale politiek is bij gemeenteraadsverkiezingen.
Reactie van de partijleiding
Partijleider Lidewij de Vos noemt de uitslag reden voor optimisme, maar temperde het feestgevoel direct. Volgens haar begint het echte werk nu pas.
Ze benadrukte dat kiezers in heel Nederland vertrouwen hebben uitgesproken in de partij en dat FVD in meer dan honderd gemeenten vertegenwoordigd is. Tegelijkertijd erkent ze dat samenwerking niet vanzelfsprekend zal zijn.
Samenwerken blijft lastig
In verschillende gemeenten ligt samenwerking met FVD gevoelig. Andere partijen sluiten samenwerking uit, onder meer vanwege eerdere betrokkenheid van kandidaten bij extreemrechtse organisaties.
Dat maakt de politieke realiteit voor FVD complex: groei in stemmen betekent niet automatisch invloed in het bestuur. Coalitievorming zal op veel plekken lastig blijken.
Duidelijke boodschap van kiezers
Wat deze verkiezingen vooral laten zien, is dat kiezers steeds minder voorspelbaar stemmen. Nieuwe partijen krijgen kansen, gevestigde partijen verliezen terrein en lokale thema’s wegen zwaar.
De stijging van de opkomst en de groei van partijen als FVD laten zien dat er beweging zit in het electoraat. De komende periode zal duidelijk maken hoe die verschuivingen zich vertalen naar daadwerkelijk bestuur in gemeenten.
Wat opvalt, is dat kiezers niet één richting op bewegen. Er is geen eenduidige trend, maar eerder een versnipperd beeld waarin verschillende geluiden sterker worden. Dat maakt de lokale politiek dynamischer, maar ook ingewikkelder.
De komende weken worden cruciaal. Dan moet blijken welke partijen elkaar weten te vinden en hoe al deze verschuivingen uiteindelijk uitpakken in de gemeentebesturen. Eén ding is zeker: stilstand is er niet meer in de Nederlandse politiek.
Bron: ad.nl