KNMI waarschuwt: nu slaat het weer helemaal om

Het Nationaal Hitteplan wordt vanaf donderdag 18 juni nagenoeg overal in Nederland van kracht. Daarnaast geeft het KNMI code geel af wegens de verwachte warmte. Één regio ontsnap echter aan deze waarschuwing, en daar zit een logische reden achter.

Woensdag maakten het RIVM en het KNMI deze beslissing bekend na onderling overleg. Op het vaste land gaat het plan in, maar de Waddeneilanden ontsnappen aan de waarschuwing. De zeewind zorgt daar immers voor voldoende afkoeling om onder de drempelwaarde uit te blijven.

Wat het hitteplan precies inhoudt

Het Nationaal Hitteplan is geen alarmcode voor de gemiddelde Nederlander. Het is een signaal aan zorgverleners, mantelzorgers en familieleden om extra op kwetsbare mensen te letten. Denk aan ouderen, jonge kinderen, chronisch zieken en mensen die op straat leven.

Code geel werkt iets anders. Die waarschuwing gaat donderdag om 10.00 uur in en is bedoeld om iedereen alert te maken op de hitte. Het betekent niet dat je direct gevaar loopt, maar wel dat je je dag er beter op kunt aanpassen.

Hoe warm gaat het écht worden

Donderdag is de opwarmer. Vanaf vrijdag kan het op veel plekken 30 graden worden, en plaatselijk loopt het op tot rond de 35 graden. Dat is geen tropisch uitstapje, dat is bloedheet voor Nederlandse begrippen.

Het weekend blijft warm, met temperaturen overdag waarschijnlijk tussen de 25 en 30 graden. In sommige regio’s kan zelfs sprake zijn van een regionale hittegolf. Daarvoor moet het meerdere dagen achter elkaar boven de 25 graden komen, met minstens drie tropische dagen erbij.

Het venijn zit vaak in de nachten. Als die nauwelijks afkoelen, krijgt je lichaam geen kans om bij te komen. Slecht slapen stapelt op en dat merken vooral mensen die toch al kwetsbaar zijn.

Waarom hitte stiller toeslaat dan je denkt

Warm weer voelt voor de meeste mensen prettig. Terrassen vol, ijsjes, lange avonden buiten. Maar zodra het meerdere dagen achter elkaar warm blijft, krijgt je lichaam minder kans om af te koelen. Dan stapelen de klachten zich op.

Volgens het RIVM komen vermoeidheid, hoofdpijn en concentratieproblemen het eerst. Daarna kunnen duizeligheid, een slap gevoel en uitdroging volgen. Veel mensen merken pas laat dat hun lichaam in de knel komt, omdat de signalen sluipenderwijs opbouwen.

Een hitteberoerte is het zwaarste scenario. Het lichaam kan dan de warmte niet meer kwijt en de lichaamstemperatuur loopt gevaarlijk hoog op. In zo’n geval is snel medische hulp nodig. Bij twijfel of klachten: raadpleeg je huisarts.

Niet alleen ouderen lopen risico

De grootste risicogroep zijn 75-plussers. Hun lichaam regelt de temperatuur minder goed en ze krijgen minder snel dorst. Daar komt bij dat sommige medicijnen invloed hebben op de vochtbalans, waardoor uitdroging eerder optreedt zonder duidelijke waarschuwing.

Maar ook gezonde volwassenen kunnen klappen krijgen. Zware lichamelijke arbeid, sporten in de volle zon of een paar biertjes op een terras maken het lichaam kwetsbaarder dan veel mensen denken. Alcohol versnelt uitdroging en maakt het lastiger om signalen op tijd te herkennen.

Jonge kinderen zijn nog een aparte groep. Baby’s en peuters kunnen hun warmte minder goed kwijt en kunnen niet altijd zelf aangeven dat ze dorst hebben. Bij hen ligt de verantwoordelijkheid volledig bij de volwassenen om regelmatig drinken aan te bieden.

Wat je deze week thuis kunt doen

Een koel huis maakt een wereld van verschil. Vooral appartementen op hogere verdiepingen houden warmte lang vast, ook ’s avonds nog. Ramen en gordijnen overdag dicht houden, vooral aan de zonkant, scheelt al snel een paar graden.

Ventileren doe je het beste vroeg in de ochtend en laat op de avond, als de buitentemperatuur onder die binnen ligt. Een ventilator koelt de lucht niet af, maar de luchtverplaatsing helpt wel om het draaglijker te maken. Een natte doek in de nek of lauw douchen werkt verrassend goed.

Drink ook als je geen dorst hebt, vermijd de zwaarste inspanning tussen 12 en 16 uur en zoek schaduw op. Voor mantelzorgers en familieleden van ouderen is een extra telefoontje deze week geen overbodige luxe. Soms is dat het verschil tussen op tijd ingrijpen en te laat zijn.

De komende dagen worden een test, zeker als de regionale hittegolf doorzet. Het hitteplan en code geel zijn geen paniekknoppen, maar wel een duidelijk seintje om de week een beetje anders in te delen dan normaal.

Bron: RIVM

Ook geschreven door: KNMI, NU.nl, MAX Vandaag