De regelgeving rond erfbelasting staat ter discussie, en waarschijnlijk zullen erfenissen vanaf 2028 met hogere belastingen te maken krijgen dan momenteel het geval is. De Belastingdienst is voornemens de thans geldende berekeningsmethoden te vervangen door nieuwe. Hoewel dit op het oog louter een technische aangelegenheid lijkt, heeft het directe gevolgen voor erfgenamen en wie vandaag zijn erfstelling al wil regelen.
Welke concrete wijzigingen staan te gebeuren, welke groepen ondervinden hiervan gevolgen, en met welke stappen kun je nu reeds voorkomen dat je onvoorzien wordt geconfronteerd met tegenvallers? Dit artikel geeft antwoord op deze vragen.
Waar gaat het eigenlijk over?
Erfbelasting betaal je over wat je uit een nalatenschap ontvangt. In veel gezinnen is er een zogenoemd langstlevendetestament: als de ene partner overlijdt, krijgt de andere partner in principe alles, en de kinderen krijgen op papier een vordering die pas opeisbaar is als ook de tweede ouder overlijdt.
Voor die vorderingen wordt gerekend met vaste percentages en tabellen. En juist die tabellen zijn al jaren niet meer aangepast aan de werkelijke rente en de langere levensverwachting. Daar wil de Belastingdienst nu vanaf.
Waarom zou het duurder worden?
De huidige rekenregels gaan uit van percentages die passen bij een tijd waarin de rente een stuk hoger lag. Sinds de rente jarenlang extreem laag stond, klopten de aannames in de tabellen simpelweg niet meer met de realiteit. Dat leidde soms tot voordelen voor erfgenamen, en soms tot nadelen.
Als de tabellen worden gemoderniseerd, verschuiven de bedragen waarover erfbelasting wordt geheven. In veel gevallen betekent dat: een hogere belastbare grondslag, dus meer belasting. Voor sommige situaties kan het gunstiger uitpakken, maar de verwachting is dat een grote groep erfgenamen er per saldo op achteruit gaat.
Wie merkt het het meest?
Vooral mensen die te maken krijgen met een langstlevendetestament of met vruchtgebruik-constructies. Die constructies zijn juist ingericht om de langstlevende partner financieel comfortabel achter te laten, en om de erfbelasting voor kinderen zo laag mogelijk te houden.
Ook mensen met een eigen woning in de nalatenschap kunnen het gaan voelen. De waarde van een huis is de afgelopen jaren fors gestegen, waardoor de belastbare erfenis vaak al hoger uitvalt dan mensen zelf inschatten. Een nieuwe rekenmethode kan daar bovenop komen.
Wat blijft hetzelfde?
De vrijstellingen en tarieven zoals we die nu kennen, veranderen met deze aanpassing niet automatisch mee. Partners kennen een ruime vrijstelling, kinderen een beperktere. De tarieven lopen op naarmate de erfgenaam verder van de overledene af staat: broers, zussen, neven en nichten of vrienden betalen fors meer dan de partner of de kinderen.
Wat er wél verandert, is hoe de omvang van je erfdeel op papier wordt berekend als er sprake is van uitgestelde vorderingen of vruchtgebruik. En daar zit de pijn.
Waarom pas in 2028?
De Belastingdienst en de wetgever hebben tijd nodig om een nieuwe methodiek zorgvuldig in te voeren. Nieuwe tabellen moeten worden opgesteld, systemen moeten worden aangepast en notarissen, adviseurs en burgers moeten kunnen wennen aan de nieuwe rekenwijze. 2028 is daarom een reëel richtjaar, al kan de definitieve invoerdatum nog schuiven.
Tot die tijd blijft het huidige stelsel gelden. Dat geeft mensen die er nu mee te maken krijgen dus nog even lucht.
Wat kun je nu al doen?
Het belangrijkste is: weet wat er in je eigen testament staat. Veel testamenten die vijftien of twintig jaar geleden zijn opgesteld, gaan uit van een fiscale werkelijkheid die inmiddels achterhaald is. Een periodieke check bij de notaris is sowieso zinvol, en met de aangekondigde wijziging is dat extra relevant.
Ook loont het om na te denken over schenken bij leven. Er zijn jaarlijkse vrijstellingen voor schenkingen aan kinderen, en soms extra vrijstellingen voor specifieke doelen. Wie op tijd begint, kan een deel van het vermogen buiten de erfbelasting houden zonder ingewikkelde constructies.
Rekenvoorbeeld: hoe pakt het uit?
Stel: een ouder overlijdt en laat een woning en spaargeld van samen 500.000 euro na. De langstlevende partner krijgt alles op basis van het testament, de kinderen krijgen een vordering op papier. Onder de huidige rekenregels wordt de waarde van die vordering op een bepaalde manier berekend, en daarover wordt erfbelasting geheven.
Als de nieuwe rekenmethode straks tot een hogere waardering van die vordering leidt, valt er direct meer erfbelasting te betalen. Concrete bedragen hangen af van leeftijden, testament en samenstelling van het vermogen, maar het verschil kan al snel oplopen tot honderden of duizenden euro’s per kind.
Tot slot
De wijziging is nog niet in beton gegoten en de exacte uitwerking kan de komende jaren nog schuiven. Wat wel duidelijk is: de Belastingdienst wil af van rekenregels die niet meer bij deze tijd passen, en dat gaat de portemonnee van erfgenamen raken.
Financiële planning rond erven en schenken is maatwerk. Bij twijfel over je eigen situatie of testament: raadpleeg een notaris of een financieel adviseur. Zij kunnen op basis van jouw persoonlijke omstandigheden kijken wat verstandig is.
Bron: Faqts