Westnijlvirus verschijnt in Nederland: expert uit opvallende waarschuwing

Het westnijlvirus heeft voor het eerst in Nederland een dodelijk slachtoffer geëist. De patiënt stamde uit Utrecht, een regio waar zich in totaal vier infecties hebben voorgedaan. Dit virus was tot dusver vooral bekend uit warmere landen zoals Italië, Griekenland en Roemenië. Experts uiten hun bezorgdheid dat dit overlijden mogelijk slechts het startpunt vormt van een grotere epidemie.

Wat is er precies gebeurd?

Dit jaar hebben vier Utrechters met het westnijlvirus te kampen gehad. Hiervan is één persoon komen te overlijden, terwijl een ander nog steeds in het ziekenhuis verblijft. Het RIVM gaat ervan uit dat drie van deze besmettingen waarschijnlijk in Nederland zelf hebben plaatsgevonden, en niet door reizen naar het buitenland.

Dat laatste is belangrijk. Het betekent namelijk dat het virus inmiddels rondgaat via muggen in ons eigen land. Behalve in Utrecht is het virus dit jaar ook aangetroffen in Noord-Brabant en Zuid-Holland. Bij vijf paarden werd de infectie eveneens vastgesteld.

Wat is het westnijlvirus eigenlijk?

Het westnijlvirus wordt overgedragen door besmette steekmuggen. De meeste mensen die het oplopen, merken er weinig van. Sommigen krijgen milde, griepachtige klachten. In een klein deel van de gevallen kan het virus echter ernstige neurologische verschijnselen veroorzaken, zoals hersenvliesontsteking.

Muggenexpert Bart Knols, die al 35 jaar onderzoek doet naar muggen, wijst erop dat maar liefst vier van de vijf infecties onopgemerkt verlopen. De officiële cijfers laten dus lang niet alles zien. Volgens hem is het huidige aantal geregistreerde besmettingen slechts “het topje van de ijsberg”.

Waarom klinken de alarmbellen nu wél?

Knols waarschuwt al jaren. In zijn boek uit 2009 schreef hij al over de dreiging van dit virus, maar dat werd destijds afgedaan als paniekzaaierij. Zeventien jaar later is de eerste dode in Nederland een feit.

De vergelijking die hij maakt is opvallend. Ook Q-koorts begon in 2007 met één geval, en groeide uit tot een uitbraak met vijftigduizend besmettingen en 75 doden. Dat wil niet zeggen dat het westnijlvirus dezelfde omvang zal krijgen, maar het laat wel zien hoe snel iets uit de hand kan lopen als je te lang wacht.

Het begint met één persoon. En bij één persoon moeten eigenlijk de alarmbellen afgaan.

Roep om een Outbreak Management Team

Knols pleit voor een Outbreak Management Team, een samenwerkingsverband van het RIVM, de NVWA, GGD’en, huisartsen, dierenartsen en bloedbanken. Dat team zou de verspreiding beter in kaart moeten brengen, onder meer door na te gaan waar besmette mensen zijn geweest in de veertien dagen voor ze ziek werden.

D66-fractievoorzitter Jan Paternotte reageert voorzichtig. Volgens hem hoeft dit niet automatisch tot corona-achtige maatregelen te leiden. Het westnijlvirus wordt tenslotte niet van mens op mens overgedragen, maar via muggen. De aanpak moet zich vooral richten op signalering en herkenning door artsen.

safe_image 28

Waarom nu, waarom hier?

Het westnijlvirus doet het beter in een warmer klimaat. Naarmate Nederlandse zomers langer en warmer worden, krijgen exotische muggensoorten en de virussen die zij dragen meer ruimte. Tot voor kort was Zuid-Europa het brandpunt: Italië, Griekenland en Roemenië meldden dit jaar honderden gevallen.

Dat het virus nu ook in het Utrechtse en Brabantse landschap opduikt, past in een bredere trend. Ook andere muggenoverdraagbare ziekten, zoals het usutuvirus, worden steeds vaker in Nederland aangetroffen. Volgens het RIVM blijft de kans om hier ziek te worden na een muggenbeet klein, maar niet meer nul.

Wat kun je zelf doen?

Knols benadrukt dat mensen zelf broedplaatsen rondom huis kunnen beperken. Denk aan een regenton zonder deksel, verstopte dakgoten of andere plekken met stilstaand water. Een hor voor het raam helpt, want de muggen die dit virus overdragen zijn vooral ’s avonds en ’s nachts actief.

Buiten in de tuin, bijvoorbeeld bij de barbecue, kan het verstandig zijn om je goed in te smeren met een muggenwerend middel. Niet alleen op armen en benen, maar ook op andere onbedekte plekken. Kom je terug uit een gebied waar het virus voorkomt en krijg je griepachtige klachten? Dan is het volgens Knols verstandig om aan het virus te denken. Bij twijfel of klachten: raadpleeg je huisarts.

Hoe nu verder?

Of dit sterfgeval inderdaad het begin is van een grotere uitbraak, is niet met zekerheid te zeggen. Wat wel duidelijk is, is dat wetenschappers en politici de komende weken scherp zullen kijken naar nieuwe meldingen. En dat de mug, dat kleine zoemende insect in je slaapkamer, ineens een stuk serieuzer wordt genomen dan een paar jaar geleden.

Bron: WNL

Ook geschreven door: RIVM, NOS, DUIC