Wie gewend is om af en toe een grotere aankoop met cash af te rekenen, komt sinds kort van een koude kermis thuis. Op steeds meer plekken in Nederland is contant betalen simpelweg geen optie meer, en bij bepaalde aankopen mag het zelfs helemaal niet meer.
Voor een deel van de Nederlanders die bewust of noodgedwongen op briefgeld en munten leunen, voelt dat als een harde klap. Terwijl digitale betalingen zich in een rap tempo genesteld hebben in het dagelijkse leven, blijft cash voor een niet te onderschatten groep de meest logische, betrouwbare of veilige manier om af te rekenen.
Wat er sinds 1 januari 2026 veranderd is
Sinds 1 januari 2026 geldt in Nederland een wettelijk verbod op contante betalingen van 3.000 euro of meer bij de aankoop of verkoop van goederen. Wie een auto, dure fiets, sieraad of ander duur product wil kopen, kan dat bedrag dus niet meer met een stapel bankbiljetten op de toonbank leggen.
Het verbod is opgesteld door de overheid als onderdeel van de strijd tegen witwassen en andere vormen van financiële criminaliteit. Grote sommen cash worden gezien als een aantrekkelijke route om geld met een schimmige herkomst het reguliere circuit binnen te loodsen. Door boven een bepaalde grens de deur voor contant te sluiten, wil de wetgever die route lastiger maken.
Wie merkt het en waar
Het verbod geldt voor beroeps- of bedrijfsmatige handelaren in goederen. Denk aan autodealers, juweliers, elektronicawinkels en handelaren in kunst of antiek. Een particulier die een tweedehands wasmachine verkoopt aan de buurvrouw valt er niet onder, maar bij vrijwel elke professionele verkoper aan de toonbank ligt de lat nu op 2.999 euro.
Wie een bedrag van 3.000 euro of meer wil overmaken, moet dat voortaan via de bank doen. Een pinbetaling, overschrijving of andere niet-contante methode blijft dus gewoon mogelijk. Alleen de fysieke euro’s in briefjes en munten mogen niet meer over de toonbank.
De bredere trend: minder plekken accepteren cash
De strengere regel valt samen met een bredere ontwikkeling die al langer aan de gang is. Volgens cijfers van De Nederlandsche Bank kon je in 2024 bij 4,8 procent van de winkels alleen nog pinnen, tegen 4,5 procent een jaar eerder. Ook op enkele marktkramen zag DNB voor het eerst een bordje verschijnen dat cash er niet meer welkom is.
De verschuiving lijkt klein op papier, maar telt op in de praktijk. Wie in de horeca, bij een parkeerautomaat, in een museum of aan een marktkraam wil betalen, komt regelmatig langs een kassa of paal waar munten en briefjes geweigerd worden. Voor de meeste mensen is dat een kleine ergernis; voor wie geen bankpas of app gebruikt, is het een structureel probleem.
Waarom cash voor sommige mensen onmisbaar blijft
Contant geld is een wettig betaalmiddel, en voor een aanzienlijke groep Nederlanders ook het enige waar ze echt goed mee overweg kunnen. Ouderen zonder smartphone, mensen met een licht verstandelijke beperking, mensen zonder bankrekening en huishoudens die met contant geld hun uitgaven beter overzicht houden, ervaren de verschuiving naar digitaal niet als vooruitgang maar als drempel.
Belangenorganisaties wijzen er al langer op dat de digitalisering van betalingen voor deze groep tot uitsluiting kan leiden. Wie geen digitale betaalmiddelen gebruikt of daar moeite mee heeft, staat bij een pin-only-kassa in feite met lege handen, ook al zit de portemonnee vol geldig geld.
Een acceptatieplicht in aantocht
Om die uitsluiting tegen te gaan, werkt het kabinet aan de Wet chartaal betalingsverkeer. Dat wetsvoorstel moet contant geld bereikbaar, beschikbaar en betaalbaar houden. Onderdeel daarvan is een acceptatieplicht die winkeliers vanaf 2027 verplicht om contante betalingen aan de toonbank te blijven aannemen, tot een bepaald bedrag.
De horeca pleitte voor een uitzondering, maar die is er volgens de meest recente berichten niet gekomen. Wel komen er uitzonderingen voor situaties waarin acceptatie echt onwerkbaar is, bijvoorbeeld bij onbemande verkoop of om zwaarwegende veiligheidsredenen. De precieze invulling wordt de komende tijd verder uitgewerkt.
Wat betekent het voor jou als klant
Voorlopig geldt: wie een grotere aankoop van 3.000 euro of meer wil doen bij een handelaar, komt met cash niet meer weg. Onder dat bedrag mag een winkel op dit moment nog steeds zelf kiezen of hij contant accepteert, mits dat duidelijk aangegeven wordt met een bordje of sticker. Vanaf 2027 verandert dat, mits de wet er in de huidige vorm doorheen komt.
Wie regelmatig met cash betaalt, doet er goed aan om vooraf te checken of de winkel of horecagelegenheid contant geld nog accepteert. En wie iets duurs wil aanschaffen, houdt er rekening mee dat een bankoverschrijving of pinbetaling voortaan de standaard is bij bedragen vanaf 3.000 euro. Bij twijfel over wat er in een specifieke situatie mag: raadpleeg een financieel adviseur of vraag na bij je bank.
Bron: Menszine
Ook geschreven door: Rijksoverheid.nl, Belastingdienst, ANBO-PCOB