U betreedt de supermarkt met een zak vol lege flessen en blikjes, maar de statiegelautomaat blijkt buiten bedrijf. Of wel aanwezig, maar met een lange wachtrij ernaast. Een vertrouwd probleem? Het kabinet is van plan hier verandering in aan te brengen, met voorstellen die gevolgen zullen hebben voor nagenoeg alle Nederlandse winkelbezoekers.
Wat het kabinet precies wil veranderen
In de eerste helft van september kondigde het kabinet aan dat het statiegeldsysteem een grondige aanpassing ondergaat. Het doel: minder last voor klanten, meer mogelijkheden om flessen en blikjes in te leveren en helderder voorschriften. Invoering van de herziene regels staat gepland voor 1 januari 2028, dus nog even geduld, maar de eerste contourgeving is reeds zichtbaar.
De belangrijkste ingreep: de statiegeldplicht wordt uitgebreid naar álle plastic flessen tot en met drie liter. Dus ook flessen voor melk, karnemelk, yoghurt en vruchtensap. Nu betaal je op de ene fles wel statiegeld en op de andere niet, en dat verschil verdwijnt straks.
Waarom het huidige systeem knelt
De ergernissen zijn bekend. Er zijn te weinig innamepunten, automaten werken niet altijd en bij drukke supermarkten kunnen de wachtrijen aardig oplopen. Daarnaast is het voor veel mensen onduidelijk waarom op de ene plastic fles wel statiegeld zit en op de andere niet.
Voor de één gaat het om een dubbeltje, voor de ander om tientjes per maand. Wie een gezin heeft en veel drinkpakken en frisdrankflessen doorheen jaagt, weet dat het bedrag serieus kan oplopen. En als je dat geld niet terugkrijgt omdat de machine kapot is, voelt dat als weggegooid geld.
Contant je geld terug bij grotere winkels
Een verandering die veel mensen zal aanspreken: bij verkooppunten vanaf 200 vierkante meter moet het straks mogelijk worden om je statiegeld contant terug te krijgen. Nu krijg je vaak nog een bonnetje dat je bij de kassa moet inwisselen, of dat automatisch bij je boodschappen wordt afgetrokken.
Voor wie zijn flessen niet in de supermarkt inlevert waar hij ook boodschappen doet, is dat prettig. Denk aan senioren zonder pinpas, of aan mensen die de statiegeld-euro liever meteen in hun portemonnee stoppen dan als tegoedbon bewaren.
Meer plekken waar je terecht kunt
Ook het aantal inleverpunten moet omhoog. De grote lijn is dat meer verkooppunten flessen en blikjes moeten gaan innemen. In andere Europese landen bestaat al een bredere innameplicht, bijvoorbeeld bij tankstations, kiosken en horeca. Nederland loopt op dat punt achter.
Verpact, de organisatie achter het statiegeldsysteem in Nederland, moet ondernemers een kostendekkende vergoeding gaan geven voor bijvoorbeeld ruimte, schoonmaak en stroom. Dat is belangrijk, want kleine ondernemers zaten niet te wachten op de kosten en rompslomp van een innameplicht zonder compensatie.
Verkopen zonder statiegeld wordt verboden
Een minder besproken maar belangrijke wijziging: plastic flessen en blikjes mogen straks niet meer zonder statiegeld worden verkocht. Nu duiken er nog weleens flesjes op waar geen statiegeld op zit, bijvoorbeeld uit het buitenland. Voor de consument is dat verwarrend, en voor de innameautomaat is het lastig, omdat die de verpakking dan niet herkent.
Met de nieuwe regels zou dat probleem verdwijnen. Als je een fles of blikje koopt in de winkel, kun je erop rekenen dat er statiegeld op zit en dat je die verpakking straks weer kunt inleveren.
Supermarkten liggen dwars bij zuivel
Niet iedereen is enthousiast. De supermarktbranche, verenigd in het CBL, wil liever geen zuivelflessen inzamelen. De reden: zuivelresten in een fles gaan snel ruiken en trekken ongedierte aan, zeker als de fles een tijdje in een terugnamesysteem blijft hangen.
De branche pleit voor een ander inzamelmodel voor zuivel, buiten de reguliere flessenautomaten om. Hoe die discussie afloopt, is nog niet duidelijk. Later dit jaar volgt een aanpassing van de regelgeving, en pas dan wordt echt scherp hoe het in de winkel gaat werken.
Wat betekent dit voor jou als consument
Kort samengevat: je gaat straks op méér flessen statiegeld betalen, maar je kunt ook op meer plekken terecht om ze in te leveren, en bij grotere winkels krijg je je centen contant terug. Het idee is dat het onderaan de streep makkelijker en logischer wordt.
Of dat in de praktijk ook zo werkt, hangt af van hoe snel supermarkten, tankstations en andere verkooppunten hun systemen op orde krijgen. Tot 2028 is er tijd om te schaven, maar de richting is nu gezet. Wie regelmatig met een volle tas naar de automaat sjouwt, mag hopen dat de rij dan een stuk korter is.
Bron: Menszine
Ook geschreven door: Rijksoverheid.nl, Verpakkingsmanagement, InfoLeek