Nog voor de eerste kroon op Prinsjesdag wordt geplaatst, duikt al een politieke twistappel op. Het onderwerp staat los van kwesties als stikstof of asiel en raakt iets veel persoonlijkers: hoeveel dagen per week je eigenlijk werkt.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans veroorzaakte woensdag met zijn Binnenhoflezing nogal wat opschudding. Zijn stellingname: schoolverlaters die direct drie of vier dagen per week willen werken, vormen een kostenpost voor Nederland. De vijfdaagse werkweek hoort volgens hem de standaard te zijn.
Waarom juist deze lezing telt
De Binnenhoflezing is geen willekeurig praatje. Politici gebruiken het podium vaak om alvast een schot voor de boeg te geven richting de debatten die na Prinsjesdag losbarsten. Dat maakt de woorden van Brekelmans meer dan een persoonlijke mening.
Zijn partij heeft meegeschreven aan de kabinetsplannen die volgende week op tafel komen. De thema’s die hij nu neerlegt, zijn dus niet toevallig gekozen. Ze geven een voorproefje van waar de grootste regeringspartij het komende jaar aan wil trekken.
De jonge parttimer als schrikbeeld
Het beeld dat Brekelmans schetste, zullen veel werkgevers herkennen. Jongeren die vlak na hun diploma al vragen om een contract van vier dagen, soms zelfs drie. Geen kinderen, geen gezondheidsklachten, wel meteen minder werken.
“Daar redden we het dus niet mee”, zei hij daarover. Volgens de VVD’er is dat geen individueel probleem meer, maar een collectief risico. Als een hele generatie zo begint, loopt Nederland volgens hem vast op alles wat nog gedaan moet worden.
De cijfers waarmee hij zijn punt maakt
Om zijn betoog te onderbouwen, stapelde Brekelmans de getallen op. Er staan volgens hem ruim 400.000 vacatures open, terwijl er tegelijk zo’n 200.000 mensen in de WW zitten en 400.000 mensen een bijstandsuitkering ontvangen.
Daar komt nog een groep van ongeveer 880.000 arbeidsongeschikten bij. Die combinatie van openstaand werk en mensen langs de zijlijn kan Nederland zich als land “niet veroorloven”, vindt de fractievoorzitter.
Een blik richting China, maar niet als voorbeeld
Voor het contrast greep Brekelmans naar het buitenland. Bij Chinese techbedrijven wordt volgens hem zes dagen per week gewerkt, van negen uur ’s ochtends tot negen uur ’s avonds. Bij elkaar 72 uur per week.
Hij voegde er meteen aan toe dat dat niet het doel is. “Nu moeten wij in geen enkel opzicht een tweede China worden”, zei hij. Maar het verschil met de Nederlandse discussie, waar juist wordt gepraat over mínder werken, vindt hij groot.
Vakbonden trekken de andere kant op
Want terwijl Brekelmans terug wil naar vijf dagen, pleiten de vakbonden juist voor een stap van 36 naar 32 uur per week. Aan die richting stoort de VVD’er zich hoorbaar.
Zijn tegenvraag was retorisch bedoeld: hoe laat je met 32 uur per week bedrijven groeien, meer ouderen verzorgen, 100.000 huizen bouwen en de krijgsmacht opbouwen? Volgens hem rijmt die rekensom eenvoudigweg niet.
Ook de overheid moet krimpen
Naast de werkweek richtte Brekelmans zijn pijlen op de overheid zelf. Het aantal ambtenaren is de laatste jaren toegenomen en dat past niet bij het VVD-ideaal van een kleine, slagvaardige overheid. Het personeelsbestand moet volgens hem fors kleiner.
“De overheid is een grote procesfabriek geworden”, zei hij. Meer personeel betekent volgens hem meer overleg, en meer overleg betekent dat besluiten langer op zich laten wachten dan nodig is.
Vacaturestops en AI als hulptroep
Concreet wil Brekelmans dat elk ministerie harde bespaardoelen krijgt. Geen vrijblijvende ambities, maar afspraken waarop bewindspersonen kunnen worden afgerekend. “Overweeg vacaturestops waar dat kan”, zei hij. Wie hoopte op een baan bij de overheid, krijgt daarmee een minder rooskleurig vooruitzicht.
Krimpen zonder chaos vraagt volgens hem om technologie. Meer kunstmatige intelligentie in het overheidswerk zou minstens 20 procent efficiency-winst kunnen opleveren, schat Brekelmans. Hoe die winst precies gemeten moet worden, liet hij verder open.
Wat het voor de gemiddelde werknemer betekent
Voor wie nu drie of vier dagen werkt, verandert er door één lezing natuurlijk niets. Er is geen wet, geen maatregel, geen sanctie. Wel zegt het iets over de richting waarin de grootste regeringspartij het arbeidsdebat wil duwen.
De spanning is duidelijk: aan de ene kant vakbonden die naar 32 uur willen, aan de andere kant een VVD die vijf dagen weer als vanzelfsprekend ziet. Daar zit geen makkelijk compromis tussen. Volgende week, met de begroting op tafel, wordt duidelijk hoeveel van deze ideeën het kabinet daadwerkelijk overneemt.
Bron: ad.nl
Ook geschreven door: WNL, NRC, Nederlands Dagblad