Eén kleine fout bij zelfscankassa kan je nu €242 kosten

Een moment van onoplettendheid bij de zelfscankassa, waardoor dat pak koekjes in de tas onder aan het oog ontsnapt? Wat je eerder misschien nog met een schouderophaal zou afgedaan hebben, kan je vanaf nu flink duur komen te staan: liefst 242 euro. Winkeliers hebben namelijk het recht gekregen om een aanzienlijk hoger bedrag in rekening te brengen bij betrapt winkeldiefstal.

Van 181 naar 242 euro

In veel supermarkten en winkels zijn ze bekend: borden bij de ingang die aangeven dat winkeldieven die betrapt worden 181 euro verschuldigd zijn. Deze dag hoort dit bedrag echter tot het verleden. De vaste schadevergoeding is met ingang van vandaag met 61 euro verhoogd en bedraagt nu 242 euro.

Formeel is het geen boete, maar een schadevergoeding. Het bedrag dekt de tijd en moeite die winkeliers kwijt zijn met het afhandelen van een diefstal. De organisatie SODA int deze vergoeding namens duizenden winkels en supermarkten. Het is geen overheidsinstantie en kan dus ook geen strafrechtelijke boete opleggen.

Waarom nu pas een verhoging?

Het bedrag stond sinds 2012 op 181 euro. In de veertien jaar daarna werd zo’n beetje alles duurder, behalve deze schadevergoeding. Volgens SODA werd de afschrikwekkende werking daardoor steeds kleiner. Een tientje uit 2012 voelt in 2026 nu eenmaal een stuk minder zwaar dan destijds.

Met de verhoging wil de branche het signaal geven dat winkeldiefstal serieus wordt genomen. En dat is nodig ook, want de teller loopt jaarlijks in de honderden miljoenen euro’s aan gestolen waar en gederfde omzet.

Maar wanneer is iets écht diefstal?

Precies hier wordt het interessant voor de gewone klant. Want de zelfscankassa maakt het makkelijk om per ongeluk iets te vergeten. Een tomaat die onderin de tas blijft liggen, een pak yoghurt dat je in je hand hield tijdens het scannen: zo gebeurt het.

Volgens strafrechtadvocaat Robin Joppen van Cleerdin & Hamer is dat niet meteen winkeldiefstal. Mensen vergeten weleens iets. Om van diefstal te spreken, moet er sprake zijn van intentie. Oftewel: heb je bewust iets meegenomen zonder te betalen, of ging het per ongeluk?

Zo bepaalt de winkel of je fout zat

De omstandigheden bepalen alles. Heb je voor 30 euro aan boodschappen keurig gescand en vergeet je een komkommer van 89 cent? Dan is dat een ander verhaal dan wanneer je met een volle kar naar buiten loopt en slechts voor een tientje hebt afgerekend.

Ook de aard van het product speelt mee. Een klein artikel over het hoofd zien is aannemelijker dan een groot pak wasmiddel dat je ’toevallig’ niet zou hebben gescand. Camerabeelden kunnen bovendien laten zien of je bijvoorbeeld werd afgeleid door een druk kind of een telefoontje.

Bij het afrekenen krijg je op het scherm de vraag of alles gescand is. Klik je op ‘doorgaan’ terwijl er nog iets in je tas zit, dan zit je formeel gezien fout. Toch betekent dat niet automatisch dat SODA op de stoep staat.

Eigen upload

Wat kan er allemaal gebeuren?

In veel gevallen wordt een vergeten product simpelweg alsnog afgerekend en kun je gewoon naar huis. Geen 242 euro, geen aangifte, geen verder gedoe. Volgens Joppen gebeurt dat in de praktijk vaak.

Wordt het wel serieus opgepakt, dan kan de winkel twee dingen tegelijk doen: de schadevergoeding claimen én aangifte doen bij de politie. Die twee staan los van elkaar. De politie kan besluiten weinig met de aangifte te doen als het om een klein bedrag gaat en er ergens anders zwaardere zaken liggen.

Wordt er wél vervolgd, dan is het uiteindelijk aan de officier van justitie om te beslissen of je moet voorkomen. Ook die kan de zaak seponeren, bijvoorbeeld bij onvoldoende bewijs.

Een waarschuwing die eerder viel

Dat een fout bij de zelfscankassa flink uit de hand kan lopen, ondervonden eerder al mensen die volgens eigen zeggen niets kwaads in de zin hadden. Zo kreeg een hoogleraar een winkelverbod na herhaalde vergissingen, en bracht een 63-jarige vrouw uren op het politiebureau door na wat zij een ‘foutje’ noemde.

Wat je hieruit meeneemt

De verhoging naar 242 euro is niet bedoeld voor de klant die per ongeluk een komkommer mist. Maar het maakt de rekening voor wie wél expres iets meeneemt wel een stuk pittiger. En het is nog een reden om bij die zelfscankassa even goed te controleren of alles écht door de scanner is gegaan voordat je op ‘doorgaan’ drukt.

Twijfel je bij het afrekenen of je iets bent vergeten? Loop dan gewoon even terug of vraag hulp aan een medewerker. Dat is een minuut werk en scheelt in het slechtste geval een vervelend gesprek bij de uitgang.

Bron: RTL Nieuws

Ook geschreven door: SODA, Vakcentrum, BeveiligingNieuws