In de diepte van de Stille Oceaan speelt zich een fenomeen af dat onderzoekers al gedurende maanden nauwlettend observeren. Het water aan het oppervlak vertoont een snelle temperatuurstijging, en alle voorspellingsmodellen duiden op dezelfde conclusie: een uitzonderlijk krachtige El Niño is in aantocht. Wanneer dit samen met de mondiale klimaatverandering optreedt, kunnen wetenschappers volgens hun analyses uitsluitsel geven over extreem groteske weersomstandigheden, waarbij zwaarder verlopen orkanen in bepaalde delen van de wereld als waarschijnlijkste verschijnsel naar voren treedt.
Mancho heeft vandaag melding gemaakt van een nieuwe waarschuwing van klimaatwetenschappers. Zij hanteren daarvoor de aanduiding ‘Super El Niño’, een term die enkel wordt gehanteerd wanneer het verschijnsel werkelijk alle proporties overschrijdt. Voor wie zich niet regelmatig met meteorologische terminologie bezighoudt: in begrijpbare woorden komt het erop neer dat de planeet zich voorbereidt op een fase waarin het weer extremer zal zijn dan wat we normaal gewend zijn.
Wat is een Super El Niño eigenlijk?
El Niño is een natuurlijk terugkerend klimaatverschijnsel waarbij het water in het oostelijke deel van de tropische Stille Oceaan ongewoon warm wordt. Dat gebeurt gemiddeld eens in de twee tot zeven jaar en kan maanden tot ruim een jaar aanhouden. Pas als de temperaturen uitzonderlijk hoog uitpakken, spreken meteorologen van een Super El Niño.
De vorige keer dat die drempel echt werd geraakt, was tijdens de episodes van 1997 en 1998 en van 2015 en 2016. Beide gingen de boeken in als mondiale recordjaren qua temperatuur. Volgens de huidige modellen van onder meer het Amerikaanse weerinstituut NOAA koerst 2026 opnieuw op zo’n uitschieter af.
Waarom de combinatie met klimaatverandering extra zorgt baart
Een El Niño op zichzelf zorgt al voor extra warmte in het klimaatsysteem. Maar de aarde warmt daarnaast structureel op door de uitstoot van broeikasgassen. Die twee effecten tellen bij elkaar op. Daardoor begint een nieuwe El Niño vandaag vanaf een hoger beginniveau dan dertig jaar geleden.
In de praktijk kan dat betekenen dat records uit eerdere Super El Niño-jaren opnieuw sneuvelen. Niet omdat het fenomeen zelf sterker is dan ooit, maar omdat de basistemperatuur van de planeet simpelweg hoger ligt. Wetenschappers vergelijken het weleens met een stad die wordt gebouwd op een stijgende rivierbedding: elke overstroming komt nu hoger.
Wat betekent dit voor orkanen?
Hier wordt het beeld genuanceerd. Een klassieke El Niño zorgt juist voor minder orkanen boven de Atlantische Oceaan, omdat hogere luchtstromingen de vorming ervan afremmen. Boven de Stille Oceaan is het effect vaak omgekeerd en krijgen landen daar meer te maken met tropische stormen.
De waarschuwing waar Mancho over schrijft, draait om de intensiteit. Als er een orkaan ontstaat, kan die door het warmere oceaanwater snel in kracht toenemen. Dat fenomeen heet rapid intensification en is in de afgelopen jaren vaker waargenomen. Een gewone tropische storm kan dan binnen 24 uur uitgroeien tot een vernietigende orkaan.
Gevolgen die verder reiken dan de tropen
El Niño laat zich wereldwijd voelen. In delen van Zuidoost-Azië, Australië en de Hoorn van Afrika leidt het verschijnsel vaak tot langdurige droogte. In Zuid-Amerika en delen van Oost-Afrika juist tot extreme regenval en overstromingen. Voor de voedselproductie in die regio’s kan dat grote gevolgen hebben.
Dichter bij huis is het effect subtieler. West-Europa ligt ver van de kraamkamer van het fenomeen af, maar de wereldwijde temperatuursprong werkt wel door in onze seizoenen. Milde winters, hete zomers en soms een pieperig voorjaar: het past allemaal in het patroon van een jaar na een sterke El Niño.
Hoe zeker weten wetenschappers dit?
Volledige zekerheid bestaat niet in de klimaatwetenschap. Weermodellen werken met kansen, geen garanties. Maar de meeste modellen wijzen op dit moment dezelfde kant op, en dat is voor onderzoekers meestal een reden om de waarschuwingstoon op te voeren.
Ook is er een belangrijk voorbehoud. Nieuw onderzoek, onder meer gepubliceerd op het wetenschapsplatform Phys.org, suggereert dat Super El Niño’s in een warmere wereld mogelijk juist een deel van hun ‘punch’ verliezen omdat het temperatuurverschil met de rest van de oceaan afneemt. Het debat onder klimaatonderzoekers is dus nog volop in beweging.
Wat kan de gewone lezer hiermee?
Op individueel niveau is er niet veel aan te doen. Het klimaatsysteem is te groot om op korte termijn bij te sturen. Wat je wel kunt doen, is het nieuws volgen en bij reizen naar risicogebieden rekening houden met waarschuwingen van lokale instanties.
Voor de komende maanden geldt vooral: let op officiële berichten van weerinstituten zoals het KNMI en NOAA. Zij publiceren maandelijks updates over de ontwikkeling van El Niño. Wie wil weten of de voorspellingen uitkomen, kan daar het beste terecht.
Een jaar om in de gaten te houden
Of 2026 inderdaad een recordjaar wordt, zal de komende maanden duidelijk worden. De eerste tekenen zijn er, de waarschuwingen van wetenschappers worden stelliger, en de modellen bewegen in dezelfde richting. Dat maakt dit najaar en de aanstaande winter een periode die klimatologen nauwlettend in de gaten houden.
Voor nu geldt vooral: het verhaal is nog niet af. Een Super El Niño is geen onvermijdelijkheid, maar wel een scenario dat serieus genoeg is om bij stil te staan. Hoe die zich precies gaat ontvouwen, bepaalt de oceaan zelf. En die laat zich moeilijk voorspellen.
Bron: Mancho
Ook geschreven door: The Weather Channel, The Watchers, BBC Weather