Bekende acteur (73) overleden

De Nederlandse televisie verliest een van haar meest herkenbare buitenbeentjes. Acteur, schrijver en tv-maker Maarten Spanjer is in de nacht van vrijdag op zaterdag op 73-jarige leeftijd overleden in een hospice in Ouderkerk aan de Amstel. Zijn vriendin Monique Waterham was bij hem toen hij stierf.

Spanjer werd precies een jaar geleden ziek. Bij hem werd blaas- en prostaatkanker vastgesteld, en zowel zijn blaas als zijn prostaat moesten worden verwijderd. Lange tijd hield hij de diagnose voor zichzelf. Pas eind augustus deed hij er in De Telegraaf voor het eerst openhartig over.

Deze zomer klonk hij nog opvallend hoopvol

In datzelfde interview liet Spanjer weten dat hij zich eigenlijk best goed voelde. Hij had wat minder energie, maar schreef dat vooral toe aan zijn leeftijd. Hij kwam weer onder de mensen en keek vooruit.

Toen hem gevraagd werd of de dood dichtbij was, zei hij letterlijk: „Nee, zover zijn we nog niet, maar af en toe kijk ik wel achterom.” Zo klonk iemand die het einde nog niet in zicht had, en zijn columns in de krant versterkten dat beeld.

Vorige week schreef hij nog over een endoscopie die hij vóór een grote operatie moest ondergaan. De beelden lieten niets verontrustends zien en hij ging opgelucht naar huis. Een paar dagen later viel er zelfs al een herhalingsoproep op zijn deurmat.

De laatste twee weken ging het razendsnel

Volgens Waterham sloeg het beeld in korte tijd volledig om. „Er waren ineens weer enorme, nieuwe uitzaaiingen met grote gevolgen. Hij kon ook niet meer, Maarten was op”, zegt ze over de laatste periode. Ze noemt hem moedig in het zware ziektebed dat hij doorstond.

Dat maakt het afscheid voor veel kijkers extra wrang. Nog maar een paar dagen geleden lazen abonnees van De Telegraaf een column waarin Spanjer, droog en zelfspottend als altijd, zijn eigen ziekenhuisbezoek beschreef. Dit weekend verschijnt er een nieuwe editie, terwijl hij er zelf niet meer is.

Van Spetters tot Taxi: de rollen die bleven hangen

Voor het grote publiek was Spanjer vooral de man van twee titels. Zijn doorbraak kwam in 1980 met de film Spetters van Paul Verhoeven, nog altijd een van de bekendste Nederlandse films ooit. Daarna hield hij jarenlang kijkers aan de buis gekluisterd met het programma Taxi.

In Taxi speelde hij een ogenschijnlijk gewone taxichauffeur die met nietsvermoedende passagiers een praatje aanknoopte, terwijl een verborgen camera meedraaide. Het leverde absurde, ontroerende en vaak hilarische gesprekken op. Het programma won de internationaal prestigieuze Gouden Roos.

Een van de meest besproken Taxi-momenten kwam op naam van wijlen Rijk de Gooyer, die bij Spanjer achterin stapte en zijn zojuist gewonnen Gouden Kalf uit het raam gooide. Eind jaren negentig vormden Spanjer en De Gooyer samen opnieuw een iconisch duo, dit keer in een reeks reclamespotjes van KPN.

Eigen upload

Typetjes, columns en Kameleon-films

Lang voordat Taxi hem landelijk bekend maakte, was Spanjer al bezig met typetjes die veel kijkers nog kennen. Hij bedacht Drs. Vijfje, de Voetbalombudsman in Voetbal ’80 en Beun de Haas. Het was humor met een scherp randje, altijd net iets dichter op de werkelijkheid dan comfortabel was.

Daarnaast was hij schrijver. In 1986 verscheen zijn eerste boek, Eigen schuld. Later volgden verhalenbundels als Maarten maakt vrienden en Spanjer in stukken. Begin deze eeuw speelde hij Gerben Zonderland in drie Kameleon-films, en hij was te zien in de tv-serie Boks en als Rinus Michels in Johan: logisch is anders.

Een BN’er die geen BN’er wilde zijn

Zelf had Spanjer altijd moeite met de aandacht die bij zijn werk hoorde. Bij zijn zeventigste verjaardag vertelde hij in een interview met Playboy dat hij zich geen bekende Nederlander voelde, maar een buitenbeentje. Hij vond het ook lastig om zichzelf acteur te noemen.

Zolang er mensen als Robert De Niro, Al Pacino en Jack Nicholson rondliepen, wilde hij die titel niet claimen, zei hij toen. Als hij zichzelf iets zou moeten toedichten, kon hij met de omschrijving schrijver nog het beste leven. Die bescheidenheid was typisch Spanjer: liever droog opmerken dan groot gebaren.

Met zijn overlijden verdwijnt een stem die generaties kijkers herkenden, zonder dat ze er precies een vak of een hokje op konden plakken. Dat was precies hoe hij het zelf het liefst had gezien.

Bron: AD

Ook geschreven door: NOS, LINDA, VKMag