Het wordt buiten steeds frisser, de avonden worden korter en de warme truien gaan weer uit de kast. Toch draaien veel Nederlandse huishoudens de verwarming nog niet hoger. Dat heeft te maken met de gasbeurs, waar de prijs sinds deze week voor het eerst in vier jaar zo hoog staat.
Hoogste niveau sinds de energiecrisis
Op maandag 26 oktober klom de Europese gasprijs op de beurs in Amsterdam ver boven de 97 euro per megawattuur. Zo’n hoog tarief was er sinds eind 2022 niet meer. Al een week eerder, op dinsdag 20 oktober, kwam de prijs voor het eerst in vier jaar boven de 90 euro uit.
Hoe snel het gaat, zie je pas echt als je terugkijkt. Begin oktober lag de prijs nog onder de 75 euro. Eind februari, vlak voor het uitbreken van de oorlog rond Iran, stond hij nog op zo’n 32 euro per megawattuur.
Onder de hashtag #gasprijs is het onderwerp in Nederland flink trending op X. Dat is niet zo vreemd: bijna elk huishouden krijgt hier vroeg of laat mee te maken, al hangt het moment sterk af van je energiecontract.
Waarom gas zo duur is geworden
De belangrijkste oorzaak ligt in het Midden-Oosten. Door het geweld in die regio komt er veel minder vloeibaar aardgas (LNG) naar Europa. Tegelijk begint nu het seizoen waarin we met z’n allen meer gas gebruiken, omdat de verwarming bij dalende temperaturen weer aangaat. Die extra vraag duwt de prijs nog verder omhoog.
Daar komt bij dat de buffer kleiner is dan vorig jaar. De Nederlandse ondergrondse gasopslagen zijn voor ruim 66 procent gevuld, tegenover ongeveer 73 procent een jaar geleden. Dat betekent volgens kenners niet dat er direct een tekort dreigt, maar het zorgt wel voor extra onzekerheid op de markt.
Wat merk je ervan op je rekening?
Een hogere beursprijs betekent niet automatisch dat jij morgen meer betaalt. Wie een vast contract heeft, houdt de afgesproken tarieven tot het einde van de looptijd. Bij een variabel contract of een contract dat binnenkort afloopt, kan het verschil wel fors zijn.
Inkoopcollectief UnitedConsumers rekende voor dat een eenjarig energiecontract in oktober zo’n 2.960 euro per jaar kost. In augustus was dat nog ruim 2.512 euro. Dat is in nog geen twee maanden tijd bijna 450 euro extra, voor hetzelfde verbruik.
Ook de leveranciers zelf schuiven mee. Sinds 16 oktober hebben minstens veertien energiebedrijven het gastarief van hun vaste contracten voor nieuwe klanten verhoogd, waaronder grote namen als Eneco, Essent en Greenchoice. Afgelopen weekend kwam de consumentenprijs voor een kuub gas bij sommige aanbieders zelfs voor het eerst in lange tijd boven de 2 euro.
Een kwart laat de kachel uit vanwege de kosten
Dat mensen voorzichtiger stoken, is geen gevoel maar blijkt ook uit onderzoek. Begin oktober peilde het Hart van Nederland Panel hoe Nederlanders met hun verwarming omgaan. Bij een kwart van de deelnemers speelden de kosten mee als reden om de verwarming nog niet aan te zetten.
Wie de verwarming wel aan heeft, zet de thermostaat gemiddeld op 19,6 graden. Twee jaar geleden was dat nog 20,0 graden. Bijna de helft van de deelnemers zei zich zorgen te maken over wat een koude winter met de energierekening gaat doen.
Gasexpert René Peters herkent dat beeld. Bij De 538 Ochtendshow noemde hij de situatie “best zorgelijk”, omdat de prijzen bijna drie keer zo hoog liggen als een jaar geleden. Hij verwacht dat een deel van de Nederlanders de verwarming daardoor langer uit laat, net als tijdens de energiecrisis van 2022.
Terug naar 2022
Voor veel mensen roept dit herinneringen op aan die periode. Nadat Rusland Oekraïne binnenviel en de gastoevoer naar Europa werd afgeknepen, schoot de prijs per kuub voor consumenten ver boven de 2 euro uit, op sommige momenten richting de 3 euro.
Het kabinet greep toen in met een prijsplafond. In 2023 betaalde je maximaal 1,45 euro per kuub, tot een verbruik van 1.200 kuub per jaar. Een nieuw plafond lijkt er op dit moment niet aan te komen, ook al ligt de gemiddelde prijs nu hoger dan dat plafond destijds.
Het verschil met toen is ook dat de huidige prijzen, hoe hoog ook, nog niet in de buurt komen van de absolute pieken van 2022. Maar met de winter nog voor de deur weet niemand precies hoe ver de prijs nog doorschiet.
Verdeelde gevoelens
Het sentiment rond de gasprijs is gemengd. Voor de één is de verwarming uitlaten een bewuste keuze omdat het huis nog warm genoeg is, voor de ander is het pure noodzaak omdat de portemonnee het niet toelaat. Weer anderen vragen zich vooral af of ze hun contract nu moeten vastzetten of beter kunnen afwachten.
Op die laatste vraag bestaat geen eenduidig antwoord, want niemand kan de gasprijs voorspellen. Het hangt onder meer af van je huidige contract, je verbruik en hoeveel risico je wilt lopen. Bij twijfel: raadpleeg een financieel adviseur.
Let er ook op dat een koud huis niet voor iedereen zonder risico is, zeker niet voor ouderen of mensen met een aandoening. Bij twijfel of klachten: raadpleeg je huisarts.
Wat de komende weken brengen
Of de prijs verder stijgt, hangt vooral af van twee dingen: hoe de situatie in het Midden-Oosten zich ontwikkelt en hoe koud deze winter wordt. Een strenge vorstperiode zou de vraag naar gas flink opdrijven, terwijl de voorraden al lager zijn dan vorig jaar.
Voorlopig blijft het dus spannend, voor de gasbeurs en voor de huiskamer. Voor veel Nederlanders begint het stookseizoen dit jaar met een extra trui en een kritische blik op de thermostaat.
Bron: X (Twitter)
Ook geschreven door: Transport Online, Nieuws.nl, Hart van Nederland