Het kabinet had gehoopt op een helder gesprek over de belastingen. Maar in plaats daarvan worden er nu veel eisen gesteld, onder meer over stikstof, asiel en zelfs abortus. De BBB heeft zich namelijk aangesloten bij de afspraak die JA21 en de SGP eerder al maakten, waardoor de drie partijen voortaan gezamenlijk optrekken.
Hiermee neemt de langdurige onderhandeling tussen het kabinet en de oppositie opnieuw een onverwachte draai. Het belangrijkste vraagstuk is nu of het kabinet hierdoor juist in een sterkere positie komt, of dat de linkse oppositie er beter van wordt.
Waarom het kabinet de oppositie nodig heeft
Om te snappen waarom dit zo belangrijk is, moet je één ding weten: het kabinet heeft niet vanzelf een meerderheid voor zijn plannen. Voor het belastingplan moet het steun zoeken bij oppositiepartijen, zowel in de Tweede Kamer als in de Eerste Kamer.
Op 12 november wordt over die belastingplannen gestemd. Tot die tijd wordt er stevig onderhandeld. Premier Rob Jetten riep de oppositie maandag nog op om het belastingplan te beoordelen op de inhoud, en de discussie dus niet te verbreden naar andere onderwerpen.
„Onze oproep is: beoordeel het belastingplan op wat erin zit.” (Rob Jetten)
Die oproep lijkt weinig effect te hebben gehad. Het nieuwe rechtse trio koppelt de financiële afspraken juist nadrukkelijk aan heel andere dossiers.
Twee routes, allebei met een prijskaartje
Het kabinet staat in feite voor een keuze tussen twee wegen. De ene loopt via links, met PRO en Volt. Die route zou het kabinet een meerderheid opleveren in zowel de Tweede als de Eerste Kamer.
De andere route loopt via rechts, met BBB, JA21 en SGP. Volgens de oorspronkelijke berichtgeving komt die combinatie in de senaat net één zetel tekort. Dat maakt de rechtse weg op papier al lastiger, nog voordat er over de inhoud is gesproken.
De drie partijen laten weten dat ze elkaar niet loslaten. JA21-leider Joost Eerdmans vatte het tegenover De Telegraaf kort samen:
„Het is samen uit of samen thuis.”
Wat staat er in het eisenpakket?
Het verbond biedt het kabinet een totaaldeal aan, maar dan wel met flink wat voorwaarden. De belangrijkste op een rij:
- Geen vrijheidsbijdrage: burgers zouden geen extra lasten moeten betalen om de hogere defensie-uitgaven te bekostigen. Het kabinet heeft dit eigenlijk al toegezegd.
- Stikstof: de afstandseis rond kwetsbare gebieden moet van 1000 meter terug naar 250 meter. Ook moet de grens aan het aantal koeien per hectare helemaal verdwijnen, net als gedwongen krimp en het intrekken van vergunningen.
- Asiel: de spreidingswet moet van tafel en de tijdelijke asielstatus van alle Syriërs moet opnieuw worden bekeken.
- Medisch-ethische kwesties: rond abortus en draagmoederschap willen de drie dat er ‘pas op de plaats’ wordt gemaakt, dus voorlopig geen nieuwe wet- en regelgeving.
Opvallend: BBB zwakt één eis af
Wat het meest opvalt, is dat BBB niet langer eist dat het complete stikstofplan van het kabinet in de prullenbak verdwijnt. Dat is een duidelijke stap richting het kabinet, zeker voor een partij die juist groot werd met verzet tegen het stikstofbeleid.
Toch moet je die toenadering niet overschatten. De aanpassingen die het trio wil, raken de kern van de plannen van landbouwminister Jaimi van Essen (D66). Als de afstandseis, de koeiengrens en de gedwongen krimp allemaal verdwijnen, blijft er van de huidige aanpak weinig over.
Waarom dit lastig ligt bij de coalitie
Voor meerdere coalitiepartijen zijn de eisen moeilijk te slikken. D66 wil het landbouwbeleid niet afzwakken. De eisen over abortus en draagmoederschap liggen zowel bij D66 als bij de VVD bijzonder gevoelig.
Ook de asieleisen zijn geen nieuwe punten. Het kabinet heeft het schrappen van de spreidingswet en het herbeoordelen van de status van Syriërs eerder al afgewezen. Dat het trio ze toch opnieuw op tafel legt, maakt een snelle deal niet waarschijnlijker.
Duwt rechts het kabinet onbedoeld naar links?
Het is een opvallende paradox. Met dit omvangrijke pakket maakt het rechtse verbond de route via links misschien juist aantrekkelijker. PRO en Volt hebben zich deze week volgens de berichtgeving vooral constructief opgesteld.
Maar ook die route is niet gratis. PRO en Volt willen dat vermogende Nederlanders meer belasting gaan betalen, en daar heeft de VVD weinig zin in. Het kabinet moet dus hoe dan ook iets inleveren, de vraag is alleen bij welk onderwerp het minst pijn doet.
Hoe nu verder?
De komende dagen wordt duidelijk welke kant het kabinet op beweegt. Met de stemming op 12 november in zicht is de tijd beperkt. Kiest het kabinet voor een deal met links, dan is een meerderheid in beide Kamers binnen bereik, maar moet de VVD over haar bezwaren tegen hogere belastingen voor rijken heen stappen.
Kiest het voor rechts, dan ligt er een lange lijst met politiek gevoelige eisen, en komt het in de Eerste Kamer nog steeds één zetel tekort. Hoe dan ook: het belastingplan is allang niet meer alleen een gesprek over belastingen.
Wij willen
✅Lastenverlichting voor middeninkomens en ondernemers
✅Ruimte voor boerenhttps://t.co/ZlKJTnKk3o
— Henk Vermeer (@henkvermeer) October 29, 2026
Beste Rob Jetten, Dilan Yesilgöz en Bart van den Brink,
JA21, SGP en BBB nemen verantwoordelijkheid om een rechtse route mogelijk te maken. Wij doen u een concreet en financieel gedekt aanbod voor onder meer lagere lasten en een strenger migratiebeleid.
Onze hand is uitgestoken, nu is het kabinet aan zet.
— JA21 (@JuisteAntwoord) October 29, 2026
JA21, SGP en BBB hebben gisteren een redelijk en constructief aanbod bij het kabinet neergelegd om een politieke doorbraak te creëren.
In ruil voor steun vragen wij:
– Lastenverlichting voor middeninkomens en ondernemers
– Aanpak van de belastingkloof voor éénverdieners
– Strenger migratiebeleid
– Ruimte voor boeren
– Een pas op de plaats op medische ethiek— SGP (@SGPnieuws) October 29, 2026
Bron: ad.nl
Ook geschreven door: NOS, Nederlands Dagblad, Reformatorisch Dagblad