Vandaag een winterjas, morgen een nieuwe broek, en voordat je er erg in hebt, ligt er weer een pakket op de deurmat. Je plaatst je bestelling in één handeling, maar daarna volgt de rompslomp: het karton platvouwen, alles erin proppen en hopen dat het geheel in de papierbak verdwijnt. Hoe zou het zijn als je die doos later eenvoudig retourneert en er geld voor terugkrijgt?
Een steeds hogere berg karton
Onder Nederlanders zijn fervente online winkelaars te vinden. Afvalgids becijfert dat een gemiddeld huishouden ongeveer zestig pakketjes per jaar bestelt. Dat komt neer op meer dan één doos per week, en de feestdagen en uitverkopen zijn daarbij nog niet eens apart meegeteld.
Al dat karton en plastic belandt na één keer openmaken meestal direct bij het afval. Wie elke paar weken een uitpuilende papierbak aan de straat zet, herkent het probleem meteen. De vraag is dan ook niet óf er iets verandert, maar wanneer en hoe.
Europa wil minder wegwerpverpakkingen
De drijvende kracht achter de verandering zit in Brussel. De Europese Unie heeft nieuwe verpakkingsregels opgesteld, in vakkringen bekend als de PPWR. Het doel: minder verpakkingsafval en meer verpakkingen die vaker dan één keer worden gebruikt.
Branchevereniging Thuiswinkel.org, de club van Nederlandse webwinkels, legde eerder uit wat dat voor de sector betekent. Volgens de vereniging moet in 2030 tien procent van de verpakkingen herbruikbaar zijn en in 2040 de helft. Dat klinkt ver weg, maar voor webwinkels die hun hele verzendproces moeten omgooien is dat best snel.
Daar komt meteen het grote praktische probleem om de hoek kijken. Een doos die opnieuw gebruikt moet worden, kun je niet zomaar bij het oud papier gooien. Hij moet terug naar de winkel of naar een verzamelpunt, en dat gebeurt alleen als de klant daar een goede reden voor heeft.
Statiegeld als duwtje in de rug
Die reden is in veel gevallen: statiegeld. Het systeem ken je al van blikjes en plastic flesjes. Je betaalt een klein bedrag extra en krijgt dat terug zodra je de lege verpakking inlevert.
Bij pakketjes werkt het in grote lijnen hetzelfde. Het Nederlandse bedrijf BOXO, dat herbruikbare verzendverpakkingen ontwikkelt, legde eerder uit hoe dat in zijn werk gaat. Je betaalt statiegeld bij het afrekenen in de webwinkel en krijgt het terug als je de verpakking inlevert bij een inleverpunt bij jou in de buurt.
Hoeveel statiegeld je betaalt, verschilt per winkel. Bij een duurzame webwinkel als The Sustainable Superstore krijg je bijvoorbeeld 3,95 euro terug als je de herbruikbare verpakking inlevert. Dat is een stuk meer dan de paar dubbeltjes op een blikje, juist om ervoor te zorgen dat zo’n dure verpakking ook echt terugkomt.
Grote namen doen al mee
Helemaal nieuw is het dus niet meer. Er lopen in Nederland al diverse proeven, en ook bekende ketens stappen in. Zo sloegen Decathlon Nederland, BOXO en Janssen Packaging de handen ineen om statiegeldverpakkingen op grote schaal in te zetten bij thuisleveringen.
Andere winkels kiezen voor een iets andere aanpak. Volgens Thuiswinkel.org geeft een schoenenbedrijf klanten bijvoorbeeld extra korting als ze de schoenendoos weer inleveren. Het principe blijft hetzelfde: wie de verpakking terugbrengt, wordt beloond.
Komen die dozen ook echt terug?
De grote vraag is natuurlijk of consumenten meewerken. Een recente proef in België geeft hoop. Bij dat project, waar onder meer het postbedrijf bpost aan meedeed, kwam volgens vakblad Logimerce zo’n 80 procent van de herbruikbare verzendzakken terug.
Toch is een hoog terugkeerpercentage niet het hele verhaal. Herbruikbare verpakkingen zijn duurder om te maken, schoon te maken en terug te vervoeren. Een zak die tientallen keren meegaat, kan daardoor nog altijd duurder uitvallen dan een simpele wegwerpdoos.
Wat betekent dit voor jou?
Voorlopig verandert er voor de meeste online shoppers nog weinig. De meeste pakketjes komen nog gewoon in een kartonnen doos die je bij het oud papier kunt gooien. Maar de kans is groot dat je de komende jaren vaker een herbruikbare verpakking op de mat vindt, met een klein statiegeldbedrag op je bon.
Dat vraagt wel iets van je. Je moet de verpakking bewaren, heel houden en ergens inleveren. Voor de één voelt dat als extra gedoe, voor de ander als een prettige manier om van die eeuwige dozenberg af te komen. Wie al gewend is om flesjes en blikjes terug te brengen, zal er waarschijnlijk niet van opkijken.
Even wennen, of straks heel gewoon?
Bij de invoering van statiegeld op kleine flesjes en blikjes was er ook gemopper, en inmiddels hoort het voor veel mensen bij de wekelijkse boodschappen. Misschien gaat het met pakketjes net zo. Eerst even wennen, daarna lever je die lege verpakking net zo makkelijk in als je bierkrat. Hoe snel dat gaat, hangt vooral af van webwinkels, bezorgers en van jou als klant.
Bron: Womanly
Ook geschreven door: Verpakkingsmanagement, Trouw, Afvalgids