Na een zachte oktober en een stormachtig begin van de herfst slaat het weer deze week duidelijk om. Overdag krijg je er volop zon voor terug, maar ’s nachts duikt het kwik op steeds meer plekken richting het vriespunt. En één nacht springt er volgens de weerdiensten echt uit.
Oostenwind brengt koude lucht uit het binnenland van Europa
De boosdoener is een stevig hogedrukgebied dat zijn invloed naar het oosten uitbreidt. Daardoor draait de wind naar het oosten en noordoosten, en dat betekent aanvoer van droge, koele lucht vanaf het Europese vasteland. Die lucht is in deze tijd van het jaar een stuk kouder dan wat we vanaf de Atlantische Oceaan gewend zijn.
Het gevolg zie je vooral in de middagtemperaturen. Halverwege de week komt het kwik rond de 10 graden uit, op sommige plekken blijft het steken op 8 of 9 graden. Begin november ligt het gemiddelde ’s middags rond de 11 à 12 graden, dus het is iets kouder dan normaal voor de tijd van het jaar.
Waarom het nog kouder aanvoelt
Op de thermometer lijkt 10 graden misschien nog mee te vallen. Toch merk je deze week buiten flink meer van de kou. De matige oosten- tot noordoostenwind zorgt er volgens de weerdiensten voor dat het enkele graden kouder aanvoelt, en aan de kust kan de wind vrij krachtig zijn.
Wie in de zon staat, uit de wind, heeft het nog best aangenaam. Maar loop je de schaduw in of fiets je tegen de wind in, dan voelt het al snel als winter. Precies daarom halen veel mensen deze week de dikke jas en sjaal weer tevoorschijn.
Deze nacht is het opletten
Vanaf woensdag zakt de temperatuur ’s nachts landinwaarts richting het vriespunt. Donderdag begint in het binnenland al fris, met temperaturen in de vroege ochtend net boven nul. De grootste kans op vorst ligt volgens Weeronline in de nacht van donderdag op vrijdag. Dan kan het op uitgebreide schaal licht vriezen.
Vooral het oosten van het land maakt kans op de eerste vorst. Elders blijft het vrijdagochtend vaak rond 1 tot 3 graden. Lokaal kunnen er ook mistbanken ontstaan, iets om rekening mee te houden als je vroeg de weg op gaat. Een ijskrabber binnen handbereik in de auto is dan geen overbodige luxe.
In de duinen vriest het eigenlijk al
Opvallend detail: op sommige plekken is de eerste nachtvorst al een feit. Weer.nl wijst op de duinpannen, kuilen in de duinen waar koude lucht blijft hangen. Het zand warmt overdag snel op, maar verliest die warmte ’s nachts net zo snel. Daardoor kan het daar onder nul komen terwijl het elders nog een paar graden boven het vriespunt is.
Officieel telt die vorst nog niet mee. De meetstations van het KNMI staan bewust op plekken zonder zo’n bijzonder microklimaat, zodat de metingen representatief zijn voor het algemene weer. Op die officiële locaties wachten we dus nog op de eerste vorstnacht van dit najaar.
Eigenlijk precies op tijd
Helemaal vreemd is een eerste vorst rond deze tijd overigens niet. Volgens Weeronline valt de eerste vorst in De Bilt gemiddeld rond 7 november (periode 1995-2024), al kan dat van jaar tot jaar meer dan een maand verschillen. Door de opwarming van het klimaat schuift die eerste vorstnacht in veel jaren wel steeds later op.
Het KNMI had eind oktober al een grote kans gegeven op rustig, droog en vrij koud herfstweer voor de eerste helft van november. Die verwachting lijkt nu uit te komen. Voor de rest van de werkweek wordt nauwelijks neerslag verwacht.
Waar je aan kunt denken
Lichte nachtvorst is geen reden voor paniek, maar het is wel het moment waarop veel mensen een paar klusjes oppakken. Denk bijvoorbeeld aan:
- de buitenkraan afsluiten en leeg laten lopen, zodat de leiding niet kan bevriezen;
- vorstgevoelige kuipplanten zoals geraniums of een olijfboom naar binnen halen of afdekken;
- een ijskrabber en eventueel een antivriesmiddel voor de ruitensproeier klaarleggen;
- huisdieren die buiten leven extra beschutting geven.
Wat je daarvan doet, hangt natuurlijk af van waar je woont. In het oosten en in het binnenland is de kans op vorst groter dan in de kuststreek en de grote steden, waar het ’s nachts vaak een paar graden warmer blijft.
En daarna?
Donderdag en vrijdag worden naar verwachting de zonnigste dagen van de week, dus wie van een frisse herfstwandeling houdt, kan zijn hart ophalen. In het weekend neemt de bewolking volgens Weeronline weer toe en kan er plaatselijk wat motregen of lichte regen vallen.
Na het weekend lijkt het weer volgens verschillende weerdiensten wisselvalliger te worden, mogelijk ook met hogere temperaturen. De echte winter staat dus nog niet voor de deur. Maar voor nu is het duidelijk: de winterjas mag weer even van de kapstok, en de ochtenden worden voorlopig een stuk frisser.
Bron: InfoVandaag
Bronnen: KNMI, Weeronline, Weer.nl