Bom in coalitie: D66 en CDA sluiten zonder VVD opvallende deal over belastingplan

Het is een politieke manoeuvre die je niet vaak ziet. Twee regeringspartijen sluiten een deal met de oppositie, terwijl hun eigen coalitiegenoot aan de zijlijn staat. D66 en CDA hebben woensdag een akkoord bereikt met Pro en Volt over wat die partijen zelf een miljonairsbelasting noemen. De grote vraag is nu: wat gaat de VVD doen?

Wat is er precies afgesproken?

De afspraak draait om een amendement, een wijzigingsvoorstel op het Belastingplan 2027 van het kabinet. De kern: mensen met veel vermogen gaan iets meer belasting betalen, en daar staat een lagere belasting op werk tegenover. Wordt het amendement aangenomen, dan wordt de maatregel onderdeel van de wet.

De fractievoorzitters Jesse Klaver (Pro), Laurens Dassen (Volt), Henri Bontenbal (CDA) en Jan Paternotte (D66) zijn het samen eens geworden. Klaver sprak van een doorbraak. Volgens hem krijgt Nederland een miljonairsbelasting als het voorstel het haalt.

Afgezwakte versie van het oorspronkelijke plan

Wat nu op tafel ligt, is wel een stuk minder ambitieus dan waar Pro en Volt mee begonnen. Op 4 november presenteerden de twee partijen een plan om 1,5 miljard euro aan belasting te verschuiven van arbeid naar vermogen. Daarin zat onder meer een extra hoog tarief van 45 procent in box 3 voor vermogens boven een miljoen euro, de eigen woning niet meegerekend.

Ook wilden ze het hoogste tarief in box 2, dat geldt voor onder meer directeur-grootaandeelhouders, verhogen van 31 naar 33 procent. In de nieuwe versie gaat het om een verschuiving van 1 miljard euro. Volgens berichtgeving gaat wie meer dan 60.000 euro per jaar verdient aan spaargeld of beleggingen een nieuw toptarief van 38,5 procent betalen.

Overigens ligt de grens, ondanks de naam, fiscaal niet precies bij een vermogen van een miljoen euro. Het woord miljonairsbelasting is vooral de politieke verpakking die Pro en Volt er zelf aan geven.

Waarom dit zo gevoelig ligt

Om te begrijpen waarom dit zoveel stof doet opwaaien, moet je kijken naar hoe het kabinet in elkaar zit. Het kabinet-Jetten is een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. Die drie partijen hebben samen geen meerderheid in de Tweede Kamer en zijn ook in de Eerste Kamer afhankelijk van steun uit de oppositie.

Dat maakt elk belangrijk wetsvoorstel een puzzel. Het belastingplan zat al maanden vast, omdat er simpelweg geen meerderheid voor te vinden was. Premier Rob Jetten liet vorige week weten dat het nu aan de Tweede Kamer is om een oplossing te vinden. Pro en Volt sprongen in dat gat met hun voorstel.

De VVD zag dit plan van begin af aan niet zitten

De VVD liet al tijdens het debat over het belastingplan grote bezwaren horen tegen het oorspronkelijke voorstel. VVD-Kamerlid Wendy van Eijk noemde het toen ondenkbaar dat de coalitie het amendement in die vorm zou steunen. Volgens de liberalen botst een forse lastenverzwaring op vermogen met het coalitieakkoord.

D66 en CDA reageerden destijds al milder. D66-Kamerlid Henk-Jan Oosterhuis vond de omvang fors, maar zei de richting te begrijpen. CDA-Kamerlid Inge van Dijk wilde het voorstel binnen de coalitie bespreken. Die opening is nu dus uitgegroeid tot een echte deal, zonder instemming van de VVD.

Of de VVD de afgezwakte versie wel kan accepteren, is de hamvraag. Tegenover BNR liet de partij weten dat een miljonairsbelasting voor haar niet acceptabel is. Een uitgebreide officiële reactie bleef woensdag nog uit.

Eigen upload

Donderdag de stemming

Lang hoeft niemand te wachten op duidelijkheid. De stemmingen over het belastingplan en alle wijzigingsvoorstellen staan donderdag gepland. Pro stelt dat het akkoord een meerderheid in beide Kamers binnen bereik brengt, maar of dat echt zo uitpakt, moet nog blijken.

Er is ook een tussenweg denkbaar. Het is in principe mogelijk dat de VVD wel voor het belastingplan als geheel stemt, maar tegen het amendement van Pro en Volt. Dan ligt het aan de rest van de Kamer of de miljonairsbelasting erin komt.

Een kleine post met grote gevolgen

Wie naar de bedragen kijkt, kan zich afvragen waar al het gedoe over gaat. Het Rijk verwacht in 2027 zo’n 480 miljard euro aan belastingen te innen. Een verschuiving van 1 miljard euro is daarvan nog geen kwart procent.

Toch gaat het hier om meer dan geld. Het raakt aan de vraag wie in Nederland de rekening betaalt: werkende mensen of mensen met vermogen. En het zet de verhoudingen binnen een toch al kwetsbare coalitie flink onder druk. Hoe de VVD donderdag stemt, kan dus wel eens bepalend zijn voor meer dan alleen de belastingen van volgend jaar.

Heb je zelf spaargeld of beleggingen en vraag je je af wat dit voor jou betekent? Het voorstel is nog niet aangenomen en details kunnen nog veranderen. Bij twijfel: raadpleeg een financieel adviseur.

Bron: ad.nl

Ook geschreven door: NOS, BNR, NRC