Je hebt het weekend in je tuin gestoken. Verse aarde, nieuwe planten, alles netjes aangeharkt. En dan zie je ‘m liggen: alweer een drol van de buurkat. Je tuin lijkt te zijn omgedoopt tot openluchttoilet. Mag dat zomaar? En wat kun je eraan doen?
Het antwoord is minder simpel dan veel mensen denken. Bij honden ligt het glashelder, maar voor katten geldt een hele andere set regels. Of beter gezegd: bijna geen regels.
Waarom een kat juridisch een ‘vrij dier’ is
In Nederland is een kat formeel een dier dat mag zwerven waar hij wil. Anders dan bij honden bestaat er geen opruimplicht voor de eigenaar, en de gemeente kan dus ook geen boete uitschrijven voor een drol in jouw border. Sterker nog: op privéterrein heeft de gemeente sowieso geen handhavingsbevoegdheid.
Dat betekent dat zelfs camerabeelden van de buurkat in jouw tuin juridisch weinig opleveren. De kat heeft geen baasje bij zich, laat zich niet tegenhouden door een schutting en heeft een ’territorium’ dat veel verder reikt dan de eigen achtertuin.
Bij honden geldt in de meeste gemeenten een boete tot zo’n 150 euro voor het niet opruimen van uitwerpselen. Bij katten? Niets vergelijkbaars.
Wanneer het wél onrechtmatige hinder wordt
Helemaal machteloos sta je niet. Het Nederlandse burenrecht kent het begrip ‘onrechtmatige hinder’. De kern: buren moeten een beetje overlast van elkaar accepteren, zolang die redelijk is. Een enkele kat die af en toe komt buurten valt daaronder.
De grens kantelt wanneer het structureel wordt: grote hoeveelheden poep, gedurende langere tijd, en bij voorkeur meerdere katten van dezelfde buren. Pas dan kun je beginnen te denken aan juridische stappen. Tot die tijd wordt het juridisch gezien als pech.
Volgens artikel 179 van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek is de bezitter van een dier aansprakelijk voor schade die het dier aanricht. In theorie kun je je buren dus aansprakelijk stellen voor kapotte planten of vervuilde grond. In de praktijk is dat bewijzen razend lastig.
De omslachtige route via de gemeente
Er bestaat nog een andere weg, al wordt die zelden bewandeld. Het college van burgemeester en wethouders kan een individuele eigenaar van een dier ‘aanschrijven’ met een last om geen hinder te veroorzaken. Als tuineigenaar moet je het college dán zelf verzoeken om dat te doen.
Deze procedure wordt vooral ingezet bij gevaarlijke honden of bij extreme overlast door bijvoorbeeld kippen of papegaaien. Bij katten is dit pad theoretisch mogelijk, maar in de praktijk zo goed als onbegaan.
Wat mag je wél doen tegen die buurkat?
Hier komt het goede nieuws: je tuin afschermen en katten weren mag gewoon, zolang je het diervriendelijk doet. Een paar opties die werken:
- Dek losse grond af met grind, schorsmulch of grotere stenen. Katten houden van zachte aarde om in te graven; ruwe ondergrond is veel minder aantrekkelijk.
- Leg kippengaas plat op de grond op probleemplekken. Aan de poten van een kat voelt dat oncomfortabel.
- Plaats diervriendelijke afschrikmiddelen, zoals ultrasone apparaatjes, citrus-geurkorrels of bewegingssensoren met een waterstraal.
- Ruim voedselbronnen op. Etensresten, afval of voer voor andere dieren trekt katten aan.
Volgens de Dierenbescherming en diverse rechtsbijstandverzekeraars is het inzetten van middelen om katten te weren niet verboden, zolang het dier er niet door wordt verwond of vergiftigd.
De grens die je nooit mag overschrijden
Hoe groot de ergernis ook is: een kat opzettelijk verwonden, vergiftigen of mishandelen is strafbaar. Dat kan leiden tot forse boetes en in ernstige gevallen zelfs gevangenisstraf.
Ook de variant waarbij iemand een kat in de auto laadt en ‘ergens in het bos’ loslaat is geen oplossing. Dat valt onder dierenmishandeling én onder diefstal. Een opvallende zaak uit de regio Arnhem ging eerder viraal: een man die systematisch buurkatten ving en elders uitzette werd publiekelijk afgebrand, óók door de Dierenbescherming.
De boete waar kattenbezitters zelf niet aan denken
Interessant detail: als baasje van een kat kun je wél een boete krijgen, alleen niet voor de drollen. Vangt jouw kat een beschermde vogelsoort, zoals een huismus of gierzwaluw, dan ben je formeel in overtreding van de Wet natuurbescherming.
De Vogelbescherming roept kattenbezitters daarom regelmatig op om de kat tijdens het broedseizoen of tijdens grote vogeltel-acties zo veel mogelijk binnen te houden. In de praktijk wordt op overtredingen zelden gehandhaafd, maar de wet is duidelijk.
De minst sexy oplossing werkt vaak het best
Het advies van vrijwel alle juridische en dieren-organisaties komt op hetzelfde neer: praat met je buren voor je iets anders probeert. Klinkt suf, maar conflicten over kattenpoep escaleren snel tot bredere burenruzies, en niemand zit daarop te wachten.
Lukt het onderling niet? Dan is buurtbemiddeling vaak een goede tussenstap. Veel gemeenten bieden dit gratis aan. Pas als ook dat niets oplevert, en de overlast structureel en aantoonbaar is, wordt het tijd om naar je rechtsbijstand of een jurist te stappen.
Bij twijfel over je juridische positie: raadpleeg een jurist of je rechtsbijstandverzekering. Zij kunnen per geval beoordelen of er sprake is van onrechtmatige hinder.
Bron: Univé Rechtsbijstand
Ook geschreven door: Rechtsbijstandverzekering.nl, NU.nl, Gemeente Renkum