Wie de Shein-app eenmaal openslaat, ziet vrijwel onmiddellijk waar het om draait: een jurk onder de tien euro, een shirt voor drie euro, sieraden goedkoper dan een cappuccino. Die extreem lage prijzen zijn echter precies waar critici, onderzoekers en organisaties als Amnesty en Greenpeace zich al jaren zorgen over maken.
Hoe kan kleding eigenlijk zó goedkoop zijn?
Wanneer een T-shirt in Nederland wordt gemaakt met eerlijke vergoeding voor werknemers, veilige werkplekken en kwalitatief goed materiaal, loopt het bedrag al snel op tot meer dan een volledige Shein-outfit tezamen. Toch weet het Chinese modebedrijf dagelijks honderden nieuwe kledingstukken worldwide uit te brengen en doet het dat nog met winstmarge.
Dat kan alleen als er ergens flink bespaard wordt. En volgens meerdere onderzoeken gebeurt dat op precies de plekken waar je het als klant nooit ziet: bij de mensen die de kleding naaien, bij de stoffen die ervoor gebruikt worden en bij de gevolgen voor het milieu.
Werkweken van 75 uur en nauwelijks pauze
Onderzoek van onder meer de Zwitserse organisatie Public Eye, waar ook Nederlandse media over berichtten, wees uit dat werknemers in Shein-fabrieken vaak veel meer uren draaien dan wettelijk is toegestaan. Er wordt gesproken over werkweken van rond de 75 uur, soms met slechts één vrije dag per maand.
Amnesty International noemt de arbeidsomstandigheden bij het merk zorgelijk en waarschuwde bij de geplande beursgang van Shein dat een groter en machtiger Shein de mensenrechten verder onder druk kan zetten. Shein zelf heeft in het verleden beterschap beloofd na bevindingen over overtredingen, maar onafhankelijke controles blijven lastig.
Chemicaliën die je liever niet op je huid hebt
Naast de mensen achter de naaimachines is er nog een probleem: wat er precies ín die kleding zit. Verschillende laboratoriumtests, waaronder onderzoek van Greenpeace en een Nederlandse steekproef die eerder dit jaar breed werd opgepikt, vonden in Shein-producten stoffen die de Europese normen fors overschrijden.
Het gaat om chemicaliën als ftalaten (weekmakers), lood en per- en polyfluoralkylstoffen, beter bekend als PFAS. Sommige artikelen bevatten volgens die tests tientallen tot honderden keren meer van dit soort stoffen dan is toegestaan in de Europese Unie. Slippers en accessoires kwamen er in Nederlands onderzoek bijzonder slecht vanaf.
Wat betekent dat voor de drager?
Deze stoffen zijn niet allemaal direct gevaarlijk als je een shirt één keertje aanraakt. Maar bij langdurig huidcontact, zweten of dragen door kinderen kunnen ze wél in het lichaam terechtkomen. Sommige worden in verband gebracht met hormoonverstoring en allergische reacties.
De Consumentenbond en andere organisaties zetten daarom vraagtekens bij hoe veilig de goedkoopste stukken zijn, zeker voor babykleding en ondergoed. Twijfel je over huidklachten na het dragen van bepaalde kleding? Raadpleeg dan je huisarts.
Bergen kleding die niemand ooit draagt
Dan is er nog de milieukant. Shein staat symbool voor wat inmiddels ultra-fast-fashion wordt genoemd: extreem snel produceren, extreem veel modellen en een korte houdbaarheid. Veel stukken worden hooguit een paar keer gedragen en belanden dan in de vuilnisbak of op stortplaatsen in landen zoals Ghana en Chili.
Milieuorganisaties wijzen erop dat de mode-industrie wereldwijd al goed is voor een enorme hoeveelheid CO2-uitstoot en watervervuiling. Fast fashion versnelt dat, omdat kleding zo goedkoop is dat weggooien makkelijker voelt dan repareren of doorverkopen.
Ook de eerlijke concurrent lijdt eronder
Lokale winkeliers en Nederlandse merken die wél investeren in eerlijke lonen en betere stoffen, kunnen simpelweg niet concurreren met tientjes-prijzen. In steden als Arnhem klonken eerder dit jaar protesten tegen de komst van Shein, omdat de fysieke uitbreiding van het merk de druk op duurzame ketens verder zou opvoeren.
De Europese Unie werkt aan strengere regels voor pakketjes van buiten de EU, precies vanwege de vloedgolf aan goedkope zendingen van bedrijven als Shein en Temu. Wanneer die regels ingaan en hoe streng ze worden, is nog onduidelijk.
En nu?
Niemand verbiedt je om bij Shein te bestellen, en de aantrekkingskracht van lage prijzen is begrijpelijk. Zeker in tijden waarin boodschappen, energie en huur duurder worden, voelt een goedkoop shirt als een kleine luxe die nog wél mag.
Maar het beeld dat uit al deze onderzoeken oprijst, is dat die lage prijs vooral zo laag is omdat iemand anders de rekening betaalt. De naaister met een werkweek van 75 uur, de rivier waar de verfresten in belanden of de klant die zonder het te weten een dosis chemicaliën op de huid krijgt.
Of dat het waard is, is uiteindelijk een persoonlijke afweging. Steeds meer mensen kiezen ervoor om minder maar duurdere kleding te kopen, tweedehands te shoppen of hun kast langer te dragen. Het zijn kleine keuzes, maar samen bepalen ze wel welke bedrijven de komende jaren de dienst uitmaken.
Bron: Zelfmaak Ideetjes
Ook geschreven door: BBC News, Euronews, FashionUnited