Wanneer je de koelkast opent en je oog valt op die kleine draaiknop met getallen van 1 tot 5, lijkt het voor de hand liggend dat een hoger getal meer kou oplevert en een lager getal juist warmer. Toch is de werkelijkheid wat ingewikkelder. Deze misverstanden leiden er bij veel gezinnen toe dat ze onbewust meer betalen voor energie.
Een verkeerde interpretatie van deze schaal zorgt ervoor dat de compressor of te intensief of onvoldoende actief is. Dit kan zich uiten in een hoger energieverbruik, vocht aan de wanden of een diepvriezer die volledig dichtslaat. Door de achtergronden te begrijpen en enkele eenvoudige stappen door te voeren, laten zich deze problemen voorkomen.
Wat die cijfers eigenlijk doen
De cijfers op de draaiknop zijn geen graden Celsius. Ze zijn ook geen directe temperatuurinstelling. In plaats daarvan regelen ze hoe lang en hoe vaak de compressor van je koelkast aanslaat per cyclus.
Een hoger cijfer betekent dat de compressor langer doorzoemt voordat hij weer uitschakelt. Daardoor wordt het binnenin kouder. Een laag cijfer laat de compressor juist sneller weer rusten, waardoor het binnen iets minder koud blijft.
Klinkt als een detail, maar het verschil is groter dan je denkt. Vooral omdat de buitentemperatuur en de temperatuur in je keuken meebepalen hoe hard dat apparaat moet werken om diezelfde 4 graden in stand te houden.
Waarom de stand per seizoen verschilt
In de zomer is het in je keuken warmer. Veel mensen denken dan instinctief: dan moet de koelkast harder werken, dus knop omhoog. Maar dat is precies verkeerd. Bij een hoge stand draait de compressor extreem lang door om die warme omgeving te compenseren, terwijl een lagere stand vaak al voldoende is.
In de winter is het omgekeerd. Staat je koelkast in een koele bijkeuken of garage, dan denkt de thermostaat dat het binnen al koud genoeg is en slaat de compressor nauwelijks aan. Dan moet je juist een hogere stand kiezen, zodat de koeling alsnog goed op gang komt.
De vuistregel die online vaak rondgaat: in de zomer rond stand 2, in het najaar 2 tot 4 afhankelijk van hoe koud je huis is, en in de winter richting stand 5. Zie het meer als een richtlijn dan een wet, want elke koelkast en elke keuken is anders.
Wat een verkeerde stand je kost
Een te hoge stand betekent dat de compressor continu doordraait. Dat verbruikt meer stroom, slijt het apparaat sneller en kan leiden tot extreme ijsvorming in de vriezer. Die ijslaag isoleert vervolgens je vriezer, waardoor hij nog harder moet werken. Een vicieuze cirkel.
Een te lage stand is ook niet handig. Dan komt de koelkast niet voldoende op temperatuur, wat slecht is voor de houdbaarheid van vlees, vis en zuivel. Het Voedingscentrum adviseert al jaren een binnenkast-temperatuur rond de 4 graden Celsius. Een goedkope koelkastthermometer kan helpen om te checken of jouw stand klopt.
Vocht, ijs en geuren
Naast energie speelt vochthuishouding een rol. Staat je koelkast veel te koud, dan kan vocht condenseren tegen de wanden. Resultaat: druppels achterin, soms een plasje onderin en op de duur muffe geuren.
Door de stand op een passend niveau te zetten, krijgt het apparaat de kans om in een normaal ritme koud-rust-koud te draaien. Dat is het beste voor zowel je producten als de levensduur van de compressor.
Hoe je het zelf controleert
Wil je weten of je koelkast op de juiste stand staat? Leg een glaasje water met een thermometer middenin de koelkast, sluit de deur en wacht een paar uur. Zit je rond de 4 graden, dan klopt het. Veel kouder of warmer? Draai de knop een stapje en herhaal de meting de volgende dag.
Het is geen rocket science en het kost je vijf minuten aandacht per seizoen. Maar het scheelt op jaarbasis flink op je stroomrekening en in de levensduur van een apparaat dat 24/7 draait.
Klein knopje, groot effect
De cijfers op de draaiknop zeggen dus iets anders dan veel mensen denken. Ze regelen niet rechtstreeks hoe koud het wordt, maar hoe lang de compressor doorpompt. Pas die instelling aan op het seizoen en je koelkast werkt efficiënter, langer en stiller.
Een paar seconden draaien aan een knopje, en je merkt het terug op je energierekening en in een ijsvrije vriezer. Niet slecht voor een handeling die letterlijk nul euro kost.
Bron: Man-Man
Ook geschreven door: Consumentenbond