Geheime Prinsjesdag-documenten liggen op straat en reacties zijn fors

Twee weken scheiden ons nog van Prinsjesdag, maar het geheim is alweer gelekt. Maandagavond kwamen de eerste onderdelen van de begroting van het minderheidskabinet-Jetten naar buiten, waarna zowel uit links- als rechtse hoeken felle reacties volgden. Het kabinet stelt dat bezuinigingen grotendeels zijn geschrapt, maar de details verraden een genuanceerder beeld.

Na meermaals onderhandelen bereikten D66, VVD en CDA maandag 31 augustus eindelijk een intern akkoord. De timing was kritisch: op 1 september moesten de documenten bij de Raad van State worden ingediend. Diezelfde dag bracht RTL Nieuws de eerste gegevens naar buiten, waarna andere media snel volgden.

Een kabinet zonder meerderheid, en dat wringt

Even ter opfrissing: het kabinet-Jetten regeert sinds begin 2026 als minderheidskabinet. Zonder steun uit de oppositie komt er in de Tweede en Eerste Kamer geen enkele wet doorheen. Vooral PRO, de fusiepartij van GroenLinks en PvdA onder Jesse Klaver, is onmisbaar. Zij zijn de grootste oppositiepartij en cruciaal in de senaat.

Aan de rechterkant liggen JA21 en de SGP op de loer. Die twee samen kunnen ook doorslaggevend zijn. Het kabinet zit daarmee klem tussen links en rechts, en durfde in de aanloop naar Prinsjesdag geen duidelijke keuze te maken. Het resultaat: een compromis dat niemand echt bevalt.

Wat is er van tafel, en wat blijft staan?

Op papier gaat er veel goed. De AOW-bezuiniging van 2,8 miljard euro is definitief geschrapt. De verhoging van het eigen risico in de zorg, van 385 naar 455 euro, wordt een jaar uitgesteld. En er gaat 1,5 miljard extra naar koopkrachtreparatie. Hogere inkomens gaan 750 miljoen euro extra belasting betalen.

Maar wie iets verder leest, ziet dat er nog behoorlijk wat stevige plannen overeind blijven. De WW-duur wordt alsnog gehalveerd van twee jaar naar één jaar. Het kabinet stelt die maatregel alleen een jaar uit, tot 2029. Van afstel is dus geen sprake.

Ook het zogeheten maximumdagloon, het hoogste bedrag dat iemand aan uitkering kan krijgen, gaat gewoon omlaag. De oorspronkelijke korting van 20 procent wordt teruggebracht naar 7,5 procent, maar die aanpassing kost werknemers en uitkeringsgerechtigden nog altijd 824 miljoen euro. De tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten wordt een jaar uitgesteld, niet geschrapt.

De verborgen posten die je portemonnee raken

In het rijtje ‘kleine maatregelen’ zit ook eentje die bijna elk huishouden voelt: de belasting op drinkwater gaat met 10 cent per kubieke meter omhoog. Voor een gemiddeld huishouden komt dat neer op ongeveer 10 euro extra per jaar. Niet dramatisch, maar wel iets wat de meeste mensen pas op hun eerste rekening zullen ontdekken.

Aan de rechterkant kregen JA21 en SGP een cadeautje: de tijdelijke korting op de benzineaccijns blijft nog een jaar langer bestaan. 50Plus kreeg toezegging voor een gratis gordelroosvaccinatie. PRO ziet extra geld naar ontwikkelingssamenwerking. En het kabinet trekt 1,5 miljard uit voor wegen en bruggen, terwijl het achterstallige onderhoud volgens eerdere ramingen richting 80 miljard loopt. Ook gaat er 4 miljard richting innovatie in het bedrijfsleven.

Jouw alineatekst (2)

De reacties: iedereen boos, maar om andere dingen

Jesse Klaver van PRO liet meteen weten dat hij niet overtuigd is. Volgens hem staan er nog altijd miljardenbezuinigingen op de sociale zekerheid, terwijl miljonairs er miljarden bij krijgen. Voor hem is het pakket een ‘politiek compromis’ dat gewone mensen niet vooruit helpt.

De vakbonden reageerden in dezelfde lijn. Volgens FNV-voorzitter Hans Spekman is er wel beweging, maar niet genoeg. Aan het ultimatum van de bond is volgens hem niet voldaan. De stakingen die dit jaar het openbaar vervoer, de havens en delen van de ambtenarij plat legden, gaan gewoon door. CNV-voorman Hans van den Heuvel noemt de halvering van de WW en de korting op arbeidsongeschikten ‘onacceptabel’.

Aan de rechterkant is de toon niet vriendelijker. PVV-leider Geert Wilders vindt dat het geld dat naar Europa, Oekraïne en ontwikkelingshulp gaat beter naar lagere prijzen van boodschappen, zorg en benzine had gekund. Joost Eerdmans van JA21 herkent wel wat eigen punten, maar vindt dat de lastenverzwaringen die daar tegenover staan alles tenietdoen. Hij vroeg zich hardop af in ‘welke soap’ Den Haag inmiddels beland is.

Nog steeds een groot financieel gat

Onder de streep blijft de vraag hoe alles betaald wordt. De extra belasting voor hoge inkomens en de waterheffing dekken het gat in de begroting niet. Dat betekent dat er in de komende maanden waarschijnlijk nog aanvullende bezuinigingen of lastenverhogingen bijkomen. De ChristenUnie stelde daar meteen kritische vragen over.

Op 15 september wordt de begroting officieel gepresenteerd tijdens Prinsjesdag. Daarna volgen de Algemene Politieke Beschouwingen, waarin het kabinet zijn plannen moet verdedigen tegenover een verdeelde Kamer. Tot die tijd blijven de stakingen doorlopen en eist de oppositie dat de stukken meteen openbaar worden gemaakt. Het is de eerste echte krachtmeting voor het kabinet-Jetten, en de start is op zijn zachtst gezegd rommelig.

Bron: NOS

Ook geschreven door: BNR Nieuwsradio, Accountancy Vanmorgen, NL Times