Of anders..

China heeft scherp gereageerd op de Amerikaanse aanval op Venezuela en de gevangenneming van president Nicolás Maduro. In een officiële verklaring stelt het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken dat de Verenigde Staten Maduro en zijn vrouw onmiddellijk moeten vrijlaten. Volgens Beijing kan de situatie in Venezuela alleen via dialoog en onderhandelingen worden opgelost.

Daarnaast noemt China de aanval een schending van het internationaal recht. Het land benadrukt dat militaire acties tegen een soevereine staat onaanvaardbaar zijn en waarschuwt voor de gevolgen die dit kan hebben voor de wereldwijde stabiliteit.

Amerikaanse plannen zorgen voor verbazing

De Amerikaanse president Donald Trump kondigde kort na de operatie aan dat de Verenigde Staten tijdelijk het bestuur in Venezuela willen overnemen. Dat deed hij tijdens een langdurige persconferentie in zijn resort Mar-a-Lago, waarin hij vooral sprak over zijn eigen rol en visie op leiderschap.

Concrete details over hoe zo’n tijdelijk bestuur eruit zou moeten zien, ontbraken. Trump stelde dat het doel is om een veilige en stabiele machtsoverdracht mogelijk te maken, maar hoe dat bereikt moet worden bleef onduidelijk. Ook ging hij nauwelijks in op de politieke realiteit ter plaatse.

Weinig draagvlak in Venezuela zelf

Opvallend is dat Amerikaanse troepen Venezuela inmiddels weer hebben verlaten. Dat roept vragen op over de haalbaarheid van een machtswisseling onder Amerikaanse leiding. Binnen Venezuela zelf is weinig enthousiasme voor buitenlandse inmenging.

Defensieminister Vladimir Padrino López liet weten dat het Venezolaanse leger zich zal verzetten tegen elke poging tot buitenlandse controle. Daarmee lijkt het plan van Washington al bij voorbaat op grote obstakels te stuiten.

Oliebelangen spelen duidelijke rol

Trump maakte geen geheim van zijn interesse in de Venezolaanse olie-industrie. Volgens hem is die sector verwaarloosd en kan Amerika met miljardeninvesteringen zorgen voor herstel. De opbrengsten zouden volgens de president ten goede komen aan de Venezolaanse bevolking.

Critici wijzen erop dat dit argument vaak wordt gebruikt bij buitenlandse interventies en dat economische belangen hier zwaar lijken mee te wegen. De combinatie van politieke inmenging en grondstoffen voedt internationaal wantrouwen.

Peking kijkt met grote belangstelling mee

Los van de directe gevolgen voor Venezuela kijken andere grootmachten nauwlettend toe. In Peking worden de ontwikkelingen met bijzondere aandacht gevolgd. De Chinese president Xi Jinping heeft in het verleden herhaaldelijk gezinspeeld op ingrijpen in Taiwan.

Een Amerikaanse aanval op Venezuela kan door China worden aangehaald als precedent. Het idee dat een grootmacht militair ingrijpt en spreekt over tijdelijk bestuur van een ander land, kan elders als rechtvaardiging dienen voor vergelijkbare stappen.

Gevaarlijk signaal voor de wereldorde

Volgens verschillende internationale experts ondermijnt de actie van de VS het beeld van Amerika als pleitbezorger van diplomatie. Historicus Gawthorpe stelt dat het voor andere landen eenvoudiger wordt om agressie te rechtvaardigen wanneer Washington zelf die grens overschrijdt.

Daardoor verliest de VS aan geloofwaardigheid wanneer het andere landen oproept tot terughoudendheid. Het signaal dat nu wordt afgegeven, is dat militair ingrijpen acceptabel wordt zodra nationale belangen in het spel zijn.

Vergelijkingen met andere wereldleiders

Gawthorpe wijst erop dat Trump zichzelf graag ziet als een sterke leider, vergelijkbaar met figuren als Poetin en Xi. Met deze aanval lijkt hij impliciet te accepteren dat ook andere grootmachten op vergelijkbare wijze handelen, zolang Amerikaanse belangen niet direct worden geraakt.

Dat maakt de situatie extra gespannen, omdat het de drempel voor militair optreden wereldwijd verlaagt. Wat begint in Venezuela, kan gevolgen hebben die veel verder reiken dan Latijns-Amerika.

Onzekere toekomst voor Venezuela

Hoe de situatie zich verder ontwikkelt in Venezuela is voorlopig onduidelijk. Internationale druk, interne weerstand en geopolitieke belangen botsen op een manier die de komende periode bepalend zal zijn voor de regio.

Duidelijk is wel dat de aanval meer losmaakt dan alleen een machtsstrijd in één land. Ook in landen als China en Rusland wordt nauwlettend gekeken naar de houding van de Verenigde Staten. De vraag is of deze stap een eenmalige actie blijft of het begin vormt van een nieuw, instabiel hoofdstuk in de internationale politiek. Wat vind jij hiervan? Praat mee en deel je mening op Facebook.