Illegale fatbikes zijn in korte tijd uitgegroeid tot een zichtbaar en hardnekkig probleem. Met een paar klikken verschijnen elektrische tweewielers met gashendel, opvoerset en handleiding in de digitale winkelmand.
De lage prijs en snelle levering maken ze aantrekkelijk, vooral voor jongeren. Tegelijkertijd groeit de zorg over veiligheid, aansprakelijkheid en toezicht. De overheid ziet de risico’s, maar krijgt de stroom lastig scherp.
Makkelijk besteld, sneller dan verwacht bezorgd
Voor een paar honderd euro staat er via buitenlandse webshops een elektrische fiets met dikke banden voor de deur. De herkomst ligt vaak in Azië en de bezorging verloopt vlot, soms binnen zes dagen. De verpakking oogt legaal, de papieren kloppen op het eerste gezicht en de douane ziet geen directe reden om in te grijpen.
Dat gemak voedt de vraag. Jongeren delen tips via sociale media en weten precies welke aanbieders leveren. De snelheid op straat loopt op, net als het aantal gevaarlijke situaties. Verkeersveiligheid staat onder druk en handhaving moet achteraf reageren.
Beperkte grip van de overheid op import
Volgens het kabinet vormen platforms buiten de Europese Unie het grootste hoofdpijndossier. Met Nederlandse platforms bestaan afspraken om illegale aanbiedingen te weren, maar internationale shops opereren vaak zonder aanspreekpunt. Juridische stappen zijn traag en complex.
De schaal is enorm. Jaarlijks komen meer dan een miljard producten de Europese Unie binnen. Elektrische voertuigen maken daar deel van uit. Alles controleren is niet haalbaar, erkennen autoriteiten. Daardoor glipt er veel door de mazen.
Juridisch grijs gebied bij de grens
Fatbikes vallen niet altijd eenduidig te classificeren. Bij invoer kunnen ze als e-bike of bromfiets worden opgegeven. Voor grenspassage hoeft een voertuig nog niet geschikt te zijn voor de openbare weg. Dat maakt directe tegenhouding lastig.
De douane werkt met risicoselecties en steekproeven. Als de documentatie klopt en het risico laag wordt ingeschat, volgt doorvoer. Pas later kan blijken dat het voertuig niet voldoet aan Europese eisen.
Onzichtbare aantallen bij consumenten
Hoeveel illegale fatbikes Nederlandse woonkamers bereiken, blijft onduidelijk. Er wordt geen onderscheid bijgehouden naar vermogen of aanwezigheid van een opvoerset. Cijfers over onderscheppingen bij directe leveringen aan particulieren ontbreken.
Dat heeft een praktische reden. Zolang een product bij binnenkomst aan invoerregels voldoet, is vasthouden juridisch niet mogelijk. De echte toets volgt pas bij verkoop of op straat.
Toezicht na levering en online opsporing
Na levering komen toezichthouders in beeld. Zij speuren online naar aanbod dat niet aan de regels voldoet en vragen platforms om advertenties te verwijderen zodra overtredingen worden vastgesteld.
Sinds februari 2024 zijn grote platforms verplicht sneller op te treden tegen illegale producten. Dat helpt, maar geeft geen volledig zicht op de werkelijke omvang.
Kat-en-muisspel op grote platforms
Op verzoek van toezichthouders worden advertenties verwijderd, maar vaak verschijnen ze in aangepaste vorm opnieuw. In korte tijd kan een aanbod weer terug zijn, soms onder een andere naam of met aangepaste beschrijving.
Daardoor blijft het effect beperkt. Wat verdwijnt op de ene plek, duikt elders weer op.
Social media en besloten kanalen
Steeds vaker verschuift de verkoop naar sociale media en besloten groepen. Daar is controle lastiger en ontbreken vaste rapportages. Veel transacties blijven volledig buiten beeld.
Dit maakt het lastig om gerichte maatregelen te nemen en zorgt ervoor dat het probleem deels verborgen blijft.
Europese druk op grote webshops
De Europese Commissie kijkt kritisch naar grote internationale webshops en hun rol bij de verkoop van illegale producten. Platforms zijn aangesproken op hun verantwoordelijkheid en moeten aantonen dat zij actief optreden tegen overtredingen.
Bij nalatigheid kunnen zware boetes volgen. Dat zet druk, maar biedt geen garantie dat het aanbod verdwijnt.
Nederlandse platforms onder toezicht
Met Nederlandse verkoopplatforms bestaan afspraken over productregels en moderatie. Het zichtbare aanbod van illegale fatbikes nam daardoor af, maar het probleem verschuift naar minder zichtbare plekken.
Wie bewust regels omzeilt, zoekt andere routes. Toezicht beweegt mee, maar blijft reactief.
Helmplicht voor jongeren staat los
Parallel hieraan werkt het kabinet aan een helmplicht voor jongeren op e-bikes. Die maatregel is bedoeld vanwege het stijgende aantal ernstige hoofdletsels en staat los van de fatbikeproblematiek.
Onderzoek laat zien dat onderscheid maken tussen typen fietsen nauwelijks uitvoerbaar is. Aparte regels zouden weinig effect hebben.
Bewustwording, gedrag en aansprakelijkheid
De aanpak richt zich op handhaving, toezicht en gedragsverandering. Campagnes wijzen jongeren en ouders op risico’s, aansprakelijkheid en de gevolgen van onverzekerd rijden met opgevoerde voertuigen.
Ook wordt onderzocht waarom opvoeren aantrekkelijk blijft en welke maatregelen dat gedrag kunnen afremmen.
Wat staat er op korte termijn te gebeuren
Nieuwe voorstellen rond verkeersveiligheid en gedrag worden in het voorjaar van 2026 verwacht. Tot die tijd blijft het eenvoudig om online een illegale fatbike te bestellen en volgt optreden vooral achteraf.
Wie twijfelt, doet er goed aan de regels te checken en risico’s mee te wegen. Wat valt jou op in jouw buurt. Praat mee en deel ervaringen op Facebook.
Bron: Nieuwsrechts.nl