Wie al een tijd ziek thuis zit, kent het rare ritme: je wereld krimpt, maar je agenda met formulieren, controles en telefoontjes loopt over. En precies op het moment dat je hoopt op duidelijkheid van het UWV, krijgen veel mensen nu te horen dat ze nóg langer moeten wachten. Voor een groeiende groep betekent dat in de praktijk: noodgedwongen aankloppen bij de bijstand.
Wat er precies veranderd is
Sinds 1 januari 2026 mag het UWV tijdelijk niet acht, maar zestien weken doen over een beslissing op je WIA-aanvraag of herbeoordeling. De wettelijke beslistermijn is dus verdubbeld. Officieel is dit een noodgreep om de achterstanden bij de keuringen op te vangen.
De reden is geen geheim: er zijn simpelweg te weinig verzekeringsartsen om iedereen op tijd te zien. UWV-bestuurders waarschuwden dit voorjaar zelfs dat over een paar jaar zo’n 200.000 mensen kunnen wachten op hun keuring als er niets verandert.
Waarom dit voor zieken een financieel probleem is
Op papier klinkt zestien weken misschien overzichtelijk. In de praktijk wachten veel mensen veel langer, omdat de keuring zelf óók is opgeschoven. En in die wachttijd is je inkomen geen vanzelfsprekendheid meer.
Na twee jaar ziekte stopt namelijk de loondoorbetaling door je werkgever. Als de WIA-beslissing er dan nog niet is, ontstaat er een inkomensgat: een periode waarin je dus geen loon én geen uitkering hebt. Sommigen krijgen een voorschot, anderen niet. En wie te weinig spaargeld heeft, komt vaak uit bij de gemeente voor een bijstandsuitkering.
Bijstand als noodverband
De bijstand is bedoeld als laatste vangnet. Voor zieken die op een WIA-keuring wachten, is dat vangnet steeds vaker de enige optie. Het probleem: bijstand is een stuk lager dan een WIA-uitkering, kent een vermogenstoets en kijkt naar het inkomen van een eventuele partner.
Met andere woorden: je raakt eerst je werk kwijt door ziekte, je wacht maandenlang op duidelijkheid, en in de tussentijd moet je vaak rondkomen van een uitkering die niet voor jouw situatie is ontworpen. Dat is precies het scenario waar belangenorganisaties al langer voor waarschuwen.
Wie loopt het grootste risico?
Vooral mensen die geen werkgever meer hebben aan het einde van hun ziektewachttijd zijn kwetsbaar. Denk aan uitzendkrachten, mensen met een tijdelijk contract dat tijdens hun ziekte afliep, of zzp’ers die geen arbeidsongeschiktheidsverzekering konden of wilden betalen.
Ook lastig: wie uiteindelijk minder dan 35 procent arbeidsongeschikt wordt verklaard, krijgt helemaal geen WIA-uitkering. Die groep moet terugvallen op WW of, als die er niet meer is, op de bijstand. Het is een bekende valkuil in het stelsel, maar door de langere wachttijden valt hij nu harder op.
Wat het UWV zelf zegt
Het UWV erkent het probleem en heeft aangekondigd zich de komende tijd te concentreren op de WIA- en Wajong-beoordelingen. Andere taken krijgen tijdelijk minder prioriteit. Halverwege 2026 begint daarbovenop een hersteloperatie voor mensen die in de afgelopen jaren een verkeerd vastgestelde uitkering kregen.
De achterliggende boodschap is wel duidelijk: de regels rond ziekte en arbeidsongeschiktheid zijn volgens het UWV te complex geworden en niet meer goed uitvoerbaar. Een grondige verbouwing van het hele WIA-stelsel staat al op de agenda van het kabinet, maar zoiets gaat jaren duren.
Wat je nu zelf kunt doen
Het belangrijkste advies van veel juridische loketten: dien je WIA-aanvraag op tijd in. Het UWV stuurt rond week 88 van je ziekte een brief met een uiterste datum, en wie die termijn mist, kan tijdelijk zonder inkomen komen te zitten.
Vraag bij twijfel actief naar de mogelijkheid van een voorschot zodra de beslistermijn van zestien weken voorbij is. En zit je tegen het einde van je loondoorbetaling aan zonder duidelijkheid? Informeer dan bij je gemeente naar een tijdelijke bijstandsuitkering, voordat de rekeningen zich opstapelen.
Voor wie er financieel of juridisch echt niet uitkomt: een afspraak bij het Juridisch Loket of een sociaal raadsman is gratis en kan helpen om je rechten in kaart te brengen. Bij twijfel of klachten over je gezondheid: raadpleeg je huisarts. Bij twijfel over uitkeringen of contracten: raadpleeg een jurist of financieel adviseur.
De grotere lijn
Achter dit nieuws zit een ongemakkelijk patroon. Het UWV erkent dat het niet meer alles aankan, de wetgever rekt de termijnen op, en de rekening komt bij mensen te liggen die toch al ziek zijn. Voor wie er middenin zit, voelt zestien weken extra wachten niet als een technische maatregel, maar als een stille verhuizing richting de bijstand.
De komende maanden wordt duidelijk of de extra focus van het UWV op WIA-beoordelingen genoeg is om de wachtrij echt terug te dringen. Tot die tijd is het voor veel zieken vooral een kwestie van administratie bijhouden, op tijd aankloppen en goed je papieren bewaren.
Bron: Mamasenomas
Ook geschreven door: UWV, NOS, PO-Raad