De jongen geeft nog even gas op het trottoir, maakt een slingertje langs de lantaarnpaal en kijkt over zijn schouder of het indruk maakt. Drie minuten later staat hij naast zijn fatbike met een agent ernaast. Geen stoere blik meer, alleen nog de vraag hoe hij straks thuiskomt.
Het filmpje van de inbeslagname doet de ronde en past in een patroon dat steeds bekender wordt. Wat begon als een hippe fiets met dikke banden, is in een paar jaar uitgegroeid tot een hoofdpijndossier voor wijkagenten, verkeersveiligheidsorganisaties en ouders.
Van trendy fiets naar verkeersprobleem
Fatbikes verkochten in eerste instantie als zoete broodjes. Stoere uitstraling, elektrische trapondersteuning en een prijskaartje dat voor veel pubers nog binnen handbereik lag, vooral als opa en oma meebetaalden. Op papier is het gewoon een elektrische fiets.
In de praktijk worden veel exemplaren echter opgevoerd. Met een paar klikken in een app of een ingreep door een handige garage gaat de begrenzer eraf, en haalt het ding ineens snelheden waar je een bromfietsrijbewijs voor nodig zou hebben. Dat is precies waar het misgaat.
Een fiets mag in Nederland tot 25 kilometer per uur trapondersteuning geven. Komt daar meer uit, dan is het juridisch geen fiets meer maar een bromfiets. En een bromfiets zonder kenteken, verzekering en helm op een trottoir, dat is een opeenstapeling van overtredingen.
Wat zo’n controle de bestuurder kost
Politiekorpsen door het hele land zetten inmiddels rollerbanken in om fatbikes te testen. Komt eruit dat het ding harder gaat dan toegestaan, dan kunnen agenten meteen ingrijpen. Volgens cijfers die regiokorpsen zelf naar buiten brengen, ligt de boete voor een opgevoerde fatbike rond de 290 tot 310 euro.
Voor jongeren onder de zestien is dat bedrag lager, maar daar gaat de rekening naar de ouders. En bij een tweede aanhouding kan de fiets gewoon in beslag worden genomen, blijkt uit communicatie van onder meer politiebasisteams in Amstelveen en Delft. Soms gebeurt dat zelfs al bij de eerste keer, als de overtreding fors genoeg is.
De fiets terugkrijgen is geen kwestie van even langs het bureau lopen. Er volgt een procedure waarin de eigenaar moet aantonen dat hij of zij rechtmatig eigenaar is, en de aanpassingen moeten worden teruggedraaid. Soms wordt de fiets zelfs gewoon vernietigd.
Trottoirgedrag is het echte probleem
Wat agenten in het filmpje vooral lijkt te storen, is niet alleen de snelheid maar ook de plek. Op het trottoir scheuren langs voetgangers, kinderen en kinderwagens hoort gewoon niet, ongeacht de snelheid. Voor voetgangers is een fatbike die met dertig kilometer per uur naast je opduikt nauwelijks te horen aankomen.
Cijfers van VeiligheidNL, die door het ministerie zelf worden aangehaald, lieten al zien dat het aantal jongeren onder de achttien dat met een fatbike-ongeluk op de spoedeisende hulp belandt, fors is gestegen. In 2023 ging het om tientallen ernstige gevallen alleen al binnen die leeftijdsgroep. Inmiddels is dat een vast onderwerp op gemeenteraadsvergaderingen.
Helmplicht en leeftijdsgrens in aantocht
Het demissionaire kabinet heeft aangekondigd dat er een helmplicht komt voor jongeren tot achttien jaar die op een elektrische fiets rijden, fatbike inbegrepen. Volgens de NOS is de planning dat die regel vanaf 2027 ingaat. Daarnaast wordt gewerkt aan een minimumleeftijd voor het besturen van zo’n fiets.
Tot die tijd valt handhaving voor een groot deel onder bestaande regels: snelheidslimieten, verlichting, leeftijdsgrenzen voor bromfietsen en de plek waar je rijdt. Wijkagenten zeggen al langer dat ze die wel hebben, maar dat de pakkans laag is en de boetes voor sommige jongeren een geuzennaam dreigen te worden.
Het filmpje van de jongen die zijn fatbike kwijtraakt, lijkt daarom bijna bedoeld als waarschuwing. Niet omdat de agent extra streng overkomt, maar juist omdat het zo zakelijk gaat. Even checken, even meten, sleutels eraf, einde verhaal.
Waar het echte gesprek thuis begint
Voor ouders die hun kind een fatbike cadeau hebben gedaan, is het verhaal ongemakkelijk. Op de winkelvloer leek het een veilig alternatief voor een scooter, terwijl het in de praktijk vaak harder gaat dan een snorscooter en zonder helm wordt bereden. Een goed gesprek over snelheid, plek en aanpassingen is misschien meer waard dan welke boete dan ook.
Want zelfs als je kind het ding niet zelf opgevoerd heeft, ben jij als ouder degene die de boete betaalt en het meegenomen apparaat probeert terug te krijgen. En het beste verkeersveiligheidsverhaal is altijd nog dat van de jongere die het zonder schaafwond, breuk of politiebezoek tot zijn achttiende redt.
Het filmpje is in die zin niet eens schokkend. Eerder een tijdsbeeld. Hoe stoer een rondje door de wijk er ook uitziet, een halve minuut later kan dezelfde fiets gewoon in een politiebusje liggen.
Bron: Manflix