Tijdens een persmoment op een North Carolina-tarmac uitte Donald Trump woensdag uitspraken die in Brussel meteen bezorgdheid opwekten. Wanneer de Europese Unie dezelfde koers volgt die voorzitter Ursula von der Leyen recent had uitgezet richting Canada, overweegt de Amerikaanse president de volledige handelsbetrekkingen met Europa stop te zetten. Wat is er precies aan de hand, en hoe realistisch is deze waarschuwing?
Wat Von der Leyen precies zei
De kwestie betreft een voorstel van Von der Leyen aan Canada voor de status van ‘geassocieerd lid’ van de EU. Hoewel deze aanduiding formeel niet bestaat, is de achterliggende gedachte duidelijk: het opbouwen van sterkere economische en politieke relaties met Ottawa, los van de huidige vrijhandelsakkoorden.
Voor Canada, dat al jaren geplaagd wordt door Amerikaanse invoerheffingen en pittige uitspraken vanuit het Witte Huis, is dat een aantrekkelijk perspectief. Voor Trump is het volgens eigen zeggen ‘belachelijk’.
De reactie op de luchthaven van Charlotte
Trump deed zijn uitspraken bij de luchthaven van Charlotte. Als de EU haar toenadering tot Canada echt doorzet, zei hij, dan beschouwt hij dat als een vijandige daad. Zijn reactie zou bestaan uit ‘zeer zware douanerechten’ of, in het uiterste geval, het volledig verbreken van de handel met Europa.
De toon is niet nieuw. Trump gebruikt handelsdreigementen al jaren als drukmiddel, ook tegenover bondgenoten. Wat opvalt is de omvang: niet één sector, niet één product, maar ‘alle handel’. Voor de EU is de VS de grootste exportmarkt buiten Europa. Volledig stopzetten zou economisch een enorme klap zijn, aan beide kanten van de oceaan.
Waarom Canada nu zo interessant is voor Brussel
De relatie tussen Washington en Ottawa is de afgelopen jaren bekoeld. Canada zoekt actief nieuwe economische partners en Europa staat daar open voor. Er ligt al een uitgebreid handelsverdrag, CETA, en de politieke waarden liggen dicht bij elkaar: rechtsstaat, klimaatbeleid, steun aan Oekraïne.
Een ‘geassocieerd lidmaatschap’ zou die band symbolisch én praktisch versterken. Het is een signaal aan Washington dat Europa niet stilzit als de trans-Atlantische banden onder druk staan. Precies dat signaal lijkt Trump te hebben opgepikt.
Ondertussen: ruzie met de eigen centrale bank
De Canada-uitspraken vielen op een dag waarop Trump ook binnenlands van zich liet horen. De Federal Reserve verhoogde de rente met een kwart procentpunt, de eerste verhoging in meer dan drie jaar. Volgens Fed-voorzitter Kevin Warsh ligt de inflatie al meer dan vijf jaar boven de doelstelling van rond de 2 procent, en was ingrijpen nodig.
Trump was er niet blij mee. Op Truth Social eiste hij dat de rente naar 1 procent of lager moet, omdat de VS volgens hem ‘de beste kredietwaardigheid ter wereld’ heeft. Opvallend is dat Warsh door Trump zelf werd aangesteld als opvolger van Jerome Powell, juist met de belofte van fors lagere rentes. Toch zegt de president nog steeds vertrouwen in hem te hebben.
Een pijnlijk verhaal rond Trump jr.
Op de achtergrond speelt nog een andere kwestie die het Witte Huis niet goed uitkomt. De Russische oligarch Oemar Kremljov, die volgens onderzoeksplatform ProPublica flink bijdroeg aan het luxe trouwfeest van Donald Trump jr. op de Bahama’s, wordt door journalisten gelinkt aan een organisatie die Oekraïense kinderen naar Rusland zou deporteren.
Kremljov betaalde volgens ProPublica onder meer 100.000 dollar voor de huur van een privé-eiland en 70.000 dollar voor een vuurwerkshow. First lady Melania Trump nam via haar woordvoerder direct afstand. Zij zou geen enkele rol hebben gehad bij de organisatie van het huwelijk en ‘geen enkele relatie’ met de oligarch onderhouden.
Wat betekent dit voor Europa?
Voor Nederlandse bedrijven die naar de VS exporteren, van tuinbouw tot machinebouw en medische apparatuur, is elke nieuwe handelsdreiging een reden om onrustig te worden. Een volledig stopzetten van de handel is een uiterste scenario dat economen als weinig realistisch inschatten, maar zware invoerheffingen zijn dat wel degelijk.
Brussel heeft nog niet officieel gereageerd op de laatste uitspraken. Von der Leyen zou volgens internationale media juist zoeken naar een persoonlijk gesprek met Trump om de gemoederen te bedaren. Of dat gesprek er komt, en of het iets oplevert, is voorlopig koffiedik kijken.
Wat je moet volgen de komende dagen
Drie dingen bepalen hoe serieus deze dreiging is. Ten eerste: komt er een formele reactie vanuit de Europese Commissie op de Canada-plannen, of blijft het bij een aanbod? Ten tweede: worden er nieuwe Amerikaanse invoertarieven aangekondigd, en op welke sectoren? En ten derde: krijgt Von der Leyen daadwerkelijk haar afspraak met Trump?
Tot die tijd is het vooral duidelijk dat de trans-Atlantische verhoudingen opnieuw onder spanning staan, en dat een enkele zin op een landingsbaan genoeg is om die spanning zichtbaar te maken.
Bron: ad.nl
Ook geschreven door: Welingelichte Kringen, Euractiv, Reuters