Na 108 dagen oorlog in het Midden-Oosten lijkt er ineens beweging. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif meldt dat de Verenigde Staten en Iran een akkoord hebben bereikt, dat komende vrijdag in Zwitserland wordt ondertekend. President Donald Trump kondigde direct aan dat de Straat van Hormuz dezelfde dag weer opengaat voor scheepvaart.
Het nieuws sloeg in als een bom op de financiële markten. De Europese gasprijs zakte op de gasbeurs in Amsterdam met ruim 5 procent naar 44,32 euro per megawattuur. Ook de olieprijs daalde fors en de beurzen in Tokio en Seoul veerden flink op. Toch klinkt er ook een waarschuwend geluid uit Den Haag en uit het buitenlandcommentariaat.
Wat staat er precies in het akkoord?
Volgens premier Sharif worden ‘de militaire activiteiten op alle fronten, inclusief in Libanon, onmiddellijk en definitief beëindigd’. Dat klinkt als een vredesdeal, maar volgens BNR-buitenlandcommentator Bernard Hammelburg is dat het juist niet. Hij noemt het document een memorandum of understanding, geen echt vredesakkoord.
Hammelburg ziet het eerder als een verlengd staakt-het-vuren waarbij Amerika een overeenkomst ‘koopt’. De belangrijkste twistpunten, zoals het Iraanse nucleaire programma en de toekomst van Libanon, staan volgens hem nog niet op papier. Daar moet de komende twee maanden over worden onderhandeld.
Waarom de Straat van Hormuz zo belangrijk is
De Straat van Hormuz is sinds het begin van de oorlog grotendeels dicht voor scheepvaart. Normaal vaart een vijfde van alle olie op aarde door deze smalle zeestraat tussen Iran en het Arabisch schiereiland. De blokkade joeg de energieprijzen in een paar maanden flink omhoog.
Voor de oorlog lag de Europese gasprijs rond de 32 euro per megawattuur. Ook na de daling van vandaag staat de teller dus nog steeds een stuk hoger dan begin dit jaar. Een echte heropening kan dat verschil verder dichten, maar reders wachten af. Scheepseigenaren laten aan persbureau Bloomberg weten dat ze eerst meer details willen zien voor ze schepen door de zeestraat sturen.
Voorzichtig optimisme uit Brussel en Den Haag
De EU-kopstukken António Costa en Ursula von der Leyen verwelkomden het akkoord op X. Costa stelt dat ‘wapens nu moeten zwijgen’ en dat openstaande geschillen vreedzaam moeten worden opgelost volgens het internationaal recht. Von der Leyen wijst erop dat stabiliteit in de regio alleen mogelijk is met een echte vrede in Libanon.
De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) noemt het akkoord ‘een hoopvolle stap richting een duurzame oplossing’. Bij aankomst in Luxemburg, waar de EU-ministers de situatie in het Midden-Oosten bespreken, voegde hij eraan toe dat een diplomatieke oplossing volgens Nederland steeds de enige route was.
Nederland is in principe ook bereid om bij te dragen aan een internationale missie die veilige doorvaart door de Straat van Hormuz moet garanderen. Maar Berendsen blijft voorzichtig: ‘We moeten natuurlijk eerst kijken wat de inhoud van de deal is. Het duurt nog een aantal dagen voordat daar zicht op is.’
Europese landen willen sancties opheffen
Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Italië gaan nog een stap verder. In een gezamenlijke verklaring melden de vier landen bereid te zijn de sancties tegen Iran op te heffen, als Teheran concrete stappen zet rond zijn nucleaire programma. ‘Iran mag nooit kernwapens verwerven. We staan klaar om hiertoe samen te werken met de VS, Iran en het IAEA’, aldus de vier regeringsleiders.
De landen herhalen ook hun steun voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Libanon. En over de Straat van Hormuz zijn ze stellig: ‘de dringende heropening’ met onvoorwaardelijke en onbeperkte vrije scheepvaart is volgens hen ‘van essentieel belang’.
Wat betekent dit voor jou?
Voor Nederlandse huishoudens zit de winst vooral in de energieprijs. Een lagere gasprijs en olieprijs werken op termijn door in de prijzen aan de pomp en in de variabele energietarieven. Of die daling doorzet, hangt af van wat er vrijdag écht op papier komt en of de schepen daarna ook daadwerkelijk gaan varen.
De komende dagen worden cruciaal. Of dit het begin is van een duurzame vrede of slechts een korte pauze in een conflict van 108 dagen, moet de inhoud van de deal duidelijk maken. Tot die tijd kijkt iedereen, van reders tot ministers tot consumenten, met ingehouden adem naar Zwitserland.
Bron: BNR
Ook geschreven door: Reformatorisch Dagblad, BBC, Drimble