De luchtvaart in Europa staat aan de vooravond van iets wat reizigers liever niet horen: een dreigend tekort aan kerosine. Brancheorganisatie IATA waarschuwt dat vluchten vanaf eind mei geschrapt kunnen worden. En dat terwijl miljoenen Nederlanders hun zomerreis al hebben geboekt.
De aanleiding is geopolitiek. Door aanhoudende spanningen rond de Straat van Hormuz, de smalle zeestraat waardoor een fors deel van de wereldwijde olietransporten loopt, komt minder vliegtuigbrandstof Europa binnen. Volgens schattingen komt 25 tot 30 procent van de Europese kerosine uit het Midden-Oosten. Als die aanvoer hapert, voel je dat al snel terug op de luchthaven.
Wat IATA precies zegt
Willie Walsh, topman van de internationale luchtvaartkoepel IATA, ziet de bui hangen. Hij verwacht dat luchtvaartmaatschappijen over zes weken de eerste vluchten moeten gaan annuleren als de situatie niet snel verbetert. Niet om reizigers te pesten, maar simpelweg omdat de tank straks niet vol genoeg te krijgen is.
Walsh staat niet alleen in zijn zorgen. Marnix Fruitema, voorzitter van de Nederlandse luchtvaartbranchevereniging BARIN, spreekt over het naderende najaar als ‘het moment van de waarheid’. Blijft de Straat van Hormuz na de zomer dicht, dan zijn besparingsmaatregelen volgens hem onvermijdelijk. Vooral intercontinentale vluchten zouden de klappen krijgen.
KLM en Transavia houden zich op de vlakte
De Nederlandse maatschappijen reageren voorlopig nuchter. KLM en Transavia melden geen direct probleem en zeggen dat de operatie op dit moment gewoon doorloopt. Ook Schiphol benadrukt dat er nu geen acuut tekort is. Dat klinkt geruststellend, maar verbloemt niet wat er onder de oppervlakte gebeurt.
Achter de schermen wordt namelijk al gerekend op scenario’s. KLM schrapte eerder dit jaar al een reeks vluchten rond een drukke vakantieperiode, mede vanwege de fors gestegen brandstofkosten en de spanningen in het Midden-Oosten. De boodschap is duidelijk: het is niet meer business as usual.
Wat het voor je portemonnee betekent
Voor reizigers heeft dit twee gevolgen. Ten eerste de prijs. De luchtvaartsector houdt rekening met brandstofprijzen die fors hoger kunnen liggen dan vorig jaar. Hogere kosten worden vrijwel altijd doorberekend in de ticketprijs, ook als dat niet meteen gebeurt.
Ten tweede de zekerheid van je vlucht. Bij annuleringen door de luchtvaartmaatschappij heb je in Europa rechten op grond van EU-regels. Denk aan een vervangende vlucht of terugbetaling, en in sommige gevallen een vaste compensatie. Maar die regels zijn niet bedoeld voor situaties van overmacht, en juist over die definitie wordt vaak gesteggeld. Bij twijfel: raadpleeg een jurist of de Geschillencommissie.
Waarom dit groter is dan een tankprobleem
De luchtvaart is een van de gevoeligste sectoren voor schokken in olie. Er is geen alternatief klaar dat morgen op grote schaal kan worden ingezet. Duurzame vliegtuigbrandstof is in opkomst, maar nog lang niet in de hoeveelheden die nodig zijn om een gat van tientallen procenten te vullen.
Bovendien gaat het om enorme aantallen. Europa verwerkt jaarlijks honderden miljoenen passagiersvluchten. Zelfs een paar procent uitval betekent honderden geschrapte vluchten per dag, met sneeuwbal-effecten op aansluitingen, bagage en personeel. Wie wel eens vastzat na een staking weet hoe snel zoiets kan ontsporen.
Negatieve reacties op X
Op X domineert de onrust het gesprek. Onder de hashtag luchtvaart verschenen meerdere berichten waarin journalisten en reizigers het scenario van geschrapte vluchten doorrekenen. Vragen als ‘Vallen vliegreizen straks stil?’ en ‘Komt mijn vakantie in gevaar?’ steken de kop op. Geruststelling is er niet veel.
Opvallend is dat ook in milieubewuste hoek de reacties gemengd zijn. Een tekort dat leidt tot minder vluchten zou voor klimaatactivisten op papier ‘goed nieuws’ moeten zijn, maar de meeste mensen zien vooral de gevolgen voor hun vakantieplanning, hun werk of hun familiebezoek aan de andere kant van de wereld.
Wat je nu kunt doen
Voor wie binnenkort vliegt: het is verstandig om je boekingsbevestiging, ticketnummer en bevestiging van eventuele bijgeboekte diensten goed bij de hand te houden. Check ook bij je reisverzekering wat er precies gedekt is, want polissen verschillen flink. Een annuleringsverzekering dekt vaak iets anders dan een doorlopende reisverzekering.
De komende weken zal duidelijk worden of de waarschuwingen van IATA en BARIN uitkomen. Veel hangt af van de situatie rond de Straat van Hormuz en van de vraag of overheden noodmaatregelen nemen om de aanvoer veilig te stellen. Tot die tijd is het vooral afwachten, en hopen dat het ‘moment van de waarheid’ nog even op zich laat wachten.
Reacties op X
https://x.com/WNLVandaag/status/2049088419922399581
https://x.com/RTLZ/status/2040325854085922865
https://x.com/NUnl/status/2045106584733261850
https://x.com/tijd/status/2039708306869039365
Ook geschreven door: Luchtvaartnieuws, BNR Nieuwsradio
Bron: NU.nl