De Verenigde Naties draaien de alarmknop een flinke slag verder open. Reden: El Niño, het klimaatfenomeen boven de Stille Oceaan, groeit sneller en heftiger dan de modellen tot voor kort voorspelden. Volgens de VN kan de wereld tot februari 2027 in een ‘gevarenzone van extreem weer’ zitten.
Wat is El Niño ook alweer?
El Niño is een terugkerend natuurverschijnsel boven de tropische Stille Oceaan. Door veranderende windpatronen verplaatst warm zeewater zich, waardoor extra warmte in de atmosfeer terechtkomt. Het gevolg: het weer op grote delen van de aardbol raakt uit balans.
Normaal blaast de passaatwind warm oppervlaktewater richting Azië en Australië. Zwakken die winden af, dan blijft dat warme water hangen voor de kust van Zuid-Amerika. En dat is precies wat de metingen nu laten zien.
Cijfers waar meteorologen van opkijken
Het oppervlaktewater in de betrokken zone lag de afgelopen maanden ongeveer 2 graden boven het langjarig gemiddelde. Volgens modellen van het VN-weerinstituut WMO kan dat verschil de komende maanden oplopen tot 4 graden.
Onder het wateroppervlak is de situatie nog opvallender. Daar zijn lokaal afwijkingen van meer dan 8 graden gemeten. Dat is een enorme hoeveelheid opgeslagen warmte die stap voor stap naar boven kan komen en het weerpatroon van hele continenten kan omgooien.
Wat kunnen de gevolgen zijn?
De WMO houdt rekening met een reeks weersextremen. Denk aan zware overstromingen in delen van Zuid-Amerika, langdurige droogte in Zuidoost-Azië en Australië, en hittegolven die records kunnen breken. Ook Afrika en het Caribisch gebied kunnen forse klappen krijgen.
Voor Noordwest-Europa, en dus ook Nederland, zijn de directe effecten van El Niño doorgaans minder heftig. Toch kan het fenomeen indirect meespelen in de wereldwijde temperatuur en zo bijdragen aan een nieuw warm jaar wereldwijd. Zekerheden zijn er niet, benadrukken meteorologen.
De VN zelf spreekt van ‘onbekende wateren’
VN-secretaris-generaal António Guterres zei dat de planeet zich in ‘onbekende wateren’ bevindt. Een figuurlijke uitspraak, maar wel eentje die aangeeft hoe serieus de organisatie de situatie neemt. Nooit eerder viel een El Niño samen met dit niveau van door de mens veroorzaakte opwarming.
WMO-chef Celeste Saulo waarschuwde voor een enorme klap voor gemeenschappen en economieën. Vooral landen die al kwetsbaar zijn voor droogte, overstromingen en oogstverlies staan er slecht voor. Denk aan boeren in Oost-Afrika of vissers langs de Zuid-Amerikaanse kust.
Waarom nu een grote informatiecampagne?
De WMO trekt de komende maanden bewust extra aandacht naar El Niño. Hulporganisaties, overheden en boeren moeten zich voorbereiden op mogelijke extremen: van waterschaarste tot voedseltekorten en gezondheidsrisico’s door hitte.
Dat de organisatie hier zo vroeg mee begint, is opvallend. Bij eerdere El Niño-jaren, zoals 1997-1998 en 2015-2016, kwamen de waarschuwingen vaak pas ná de eerste rampen. Nu wil men landen tijd geven om noodplannen af te stoffen.
Wat betekent dit voor jou?
Voor de gemiddelde Nederlander verandert er op korte termijn weinig aan het dagelijks leven. Onze winters en zomers worden voornamelijk gestuurd door het weer boven de Atlantische Oceaan en Europa, niet door de Stille Oceaan.
Wel kunnen prijzen van bepaalde grondstoffen en voedingsmiddelen omhoog gaan als oogsten in andere delen van de wereld mislukken. Denk aan koffie, cacao, palmolie of rijst. Of dat écht gebeurt, hangt af van hoe krachtig El Niño zich uiteindelijk ontwikkelt.
Afwachten hoe hard de klap wordt
Voorlopig blijft het bij waarschuwingen en modellen. Meteorologen wereldwijd houden de metingen boven de Stille Oceaan nauwlettend in de gaten. De komende weken en maanden moeten duidelijk maken of dit inderdaad een van de zwaarste El Niño’s ooit gemeten wordt.
Wat je zelf kunt doen? Weinig, behalve het nieuws volgen. De VN richt zich vooral op regeringen en hulporganisaties. Voor Nederlandse consumenten is het vooral een verhaal om in de gaten te houden: als het misgaat in andere delen van de wereld, voel je dat vroeg of laat toch een beetje in de supermarkt.
Bron: PowNed
Ook geschreven door: WMO, Reuters, Actueel365