Reizigers die deze zomer van Schiphol vertrekken of Amsterdam als overstappunt gebruiken, riskeren vast te zitten in rijen tot vijf uur lang. Niet door extra passagiersaantallen of arbeidsstakingen veroorzaakt, maar door een pas ingevoerd Europees douanesysteem dat in de ogen van de luchtvaartbranche ernstige problemen vertoont.
De bezorgdheid bij Europese luchthavens en luchtvaartmaatschappijen is zo groot dat zij een dringende brief hebben gericht aan Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Daarin stellen zij zonder omwegen dat het systeem gedurende juli en augustus moet worden stilgelegd, anders dreigt het zomerverkeer compleet in het honderd te lopen.
Wat is het EES eigenlijk?
Het gaat om het Entry/Exit System, kortweg EES. Sinds april krijgen reizigers van buiten de EU die naar een van de 29 Schengenlanden vliegen geen paspoortstempel meer. In plaats daarvan worden hun paspoort, gezicht en vingerafdrukken digitaal geregistreerd.
Op Schiphol staan daarvoor maar liefst 161 registratiezuilen. Op papier klinkt dat als een moderne, snelle oplossing. In de praktijk stapelen de kinderziektes zich al maanden op: trage software, storingen en zuilen die reizigers niet herkennen.
Waarom de brandbrief nu komt
De invoering veroorzaakte de afgelopen maanden al lange rijen, gemiste aansluitingen en vertragingen op meerdere Europese luchthavens, waaronder Schiphol. Maar het echte probleem moet nog beginnen.
In juli en augustus verwerken de Europese luchthavens samen zo’n 40 miljoen passagiers méér dan in de afgelopen twee maanden. Schiphol alleen al verwacht op piekdagen tot 230.000 reizigers per etmaal. Volgens de opstellers van de brief is een kritiek punt bereikt.
De sector waarschuwt dat de wachttijden tijdens piekuren kunnen oplopen tot vijf uur. Die vertragingen raken miljoenen passagiers, waaronder gezinnen met jonge kinderen, ouderen en mensen met een beperkte mobiliteit.
Trek de stekker er tijdelijk uit
Volgens de koepelorganisatie Barin, die de vliegmaatschappijen in Nederland vertegenwoordigt, is de oplossing simpel: pauzeer het systeem gedurende juli en augustus. Woordvoerder Marnix Fruitema noemt de situatie zorgelijk en spreekt van te veel IT-problemen en haperingen.
Griekenland liep al vooruit op de troepen en schakelde het systeem lokaal uit. De Nederlandse luchtvaart vindt dat ons land dat desnoods ook op eigen houtje moet doen. Daarnaast willen de airlines dat de officiële invoeringsdatum van 1 september met een half jaar wordt uitgesteld.
Ook Nederlandse reizigers de klos
Denk niet dat je als Nederlander met een EU-paspoort buiten schot blijft. Fruitema waarschuwt dat ook vakantiegangers uit eigen land langer kunnen moeten wachten.
De Koninklijke Marechaussee is volgens hem niet royaal bezet op Schiphol. Bij storingen kunnen medewerkers worden verplaatst naar de niet-EU-rijen, waardoor poortjes voor Nederlandse reizigers zomaar dicht kunnen. Wie hoopt op een vlotte doorloop, kan dus alsnog vastlopen.
Overstappen wordt een gok
Voor een grote overstapluchthaven als Schiphol is de situatie extra pijnlijk. Als er tegelijk een aantal vluchten uit de VS landt, kan het volgens Barin betekenen dat groepen reizigers hun aansluiting missen.
Andersom vertrekken vluchten later omdat een deel van de passagiers pas op het laatste moment kan instappen. Dat werkt door in het hele Europese netwerk, want een gemiste slot in Amsterdam kan tot in Athene of Barcelona schade aanrichten.
Schiphol steunt de noodkreet
Schiphol bevestigt dat de invoering nu al voor langere wachtrijen zorgt bij reizigers van buiten de EU. De luchthaven staat achter de brandbrief en steunt pogingen van het ministerie van Justitie en Veiligheid om bestaande uitzonderingsregels te verlengen.
Woordvoerder Doron Sajet noemt het noodzakelijke stappen richting de zomer. Alles wat helpt om reizigers sneller door de grenscontrole te laten, is volgens hem essentieel. De Marechaussee heeft extra maatregelen genomen en er liggen back-up plannen klaar voor IT-storingen.
Reputatie van Europa op het spel
In de brief benadrukt de sector dat het doel van het EES, namelijk meer veiligheid aan de buitengrens, gesteund wordt. Het gaat niet om het idee, maar om de rammelende uitvoering.
Niet alleen grote hubs worden getroffen, ook kleinere vakantieluchthavens dreigen vast te lopen. En dat raakt volgens de opstellers uiteindelijk de reputatie van Europa als reisbestemming. Er zijn al signalen dat sommige internationale reizigers hun reis naar Europa heroverwegen vanwege de verwachte wachttijden.
Wat kun je zelf doen?
Voor de komende weken geldt: reken op vertraging, ook als je binnen de EU vliegt. Kom ruim op tijd naar de luchthaven, hou rekening met een langere overstap en check vlak voor vertrek de actuele wachttijden op de site van Schiphol.
Of Brussel de noodkreet inwilligt, is nog onduidelijk. Zolang dat niet gebeurt, blijft de vraag hoe lang Europa’s grootste hubs de zomerdrukte kunnen dragen zonder dat er iets knapt.
Bron: AD
Ook geschreven door: ACI Europe, Schiphol, Euronews