Zelfscankassa’s zijn in korte tijd een vast onderdeel geworden van het supermarktbezoek. Voor veel klanten voelt het als de ideale oplossing: snel afrekenen, geen wachtrij en geen verplicht praatje. Toch groeit de irritatie. De controles die bij zelfscan horen, zorgen steeds vaker voor ongemak, boosheid en zelfs agressie. Dat roept een ongemakkelijke vraag op: werkt dit systeem nog wel zoals het bedoeld is?
Zelfscankassa’s zijn populair, maar niet zonder bijwerkingen
De aantrekkingskracht van zelfscankassa’s is duidelijk. Ze passen bij een maatschappij waarin snelheid en zelfstandigheid centraal staan. Even snel een paar boodschappen halen zonder langs een drukke kassa te moeten, voelt efficiënt en prettig. Vooral tijdens spitsuren lijken zelfscankassa’s een zegen.
Toch heeft die populariteit een keerzijde. Hoe meer mensen zelfscan gebruiken, hoe vaker er controles plaatsvinden. En juist die momenten zorgen voor spanning. Wat een snelle boodschap had moeten zijn, verandert regelmatig in een ongemakkelijke situatie waar niemand op zit te wachten.
Steekproefcontroles voelen als publieke verdenking
Volgens supermarkten zijn steekproeven noodzakelijk. Ze moeten diefstal tegengaan en zorgen dat het systeem eerlijk blijft. Onder meer Albert Heijn stelt dat deze controles willekeurig worden uitgevoerd.
Voor veel klanten voelt dat anders. Zodra een medewerker verschijnt en begint met controleren, ontstaat er een gevoel van schaamte. Alsof er impliciet wordt gesuggereerd dat er iets fout is gegaan. Andere klanten kijken mee, fluisteren soms en halen opgelucht adem dat zij deze keer niet zijn uitgekozen. Dat sociale ongemak weegt voor sommigen zwaarder dan het gemak van zelfscan.
Agressie richting personeel neemt toe
Waar klanten zich bekeken voelen, krijgen medewerkers de volle laag. Vakbond FNV ziet een duidelijke toename van verbale agressie bij zelfscancontroles. Scheldwoorden en woede-uitbarstingen zijn geen uitzondering meer.
Dat plaatst supermarktmedewerkers in een lastige positie. Zij voeren simpelweg hun werk uit, maar worden gezien als de veroorzaker van frustratie. Het systeem zet klanten en personeel tegenover elkaar, terwijl niemand daar beter van wordt. Een werksituatie waarin agressie normaal dreigt te worden, is op termijn onhoudbaar.
Het beloofde tijdsvoordeel verdampt snel
Zelfscan draait om snelheid, maar bij een controle verdwijnt dat voordeel razendsnel. Boodschappen moeten opnieuw uit de tas, producten worden nogmaals gescand en daarna kan alles weer worden ingepakt. Wat eerst netjes was opgeborgen, verandert in een rommelige herhaling.
Veel klanten geven aan dat ze uiteindelijk meer tijd kwijt zijn dan bij een gewone kassa. Het idee dat zelfscan per definitie sneller is, gaat lang niet altijd op. Dat voedt de frustratie en maakt het systeem minder aantrekkelijk dan het lijkt.
Minder menselijk contact heeft ook een prijs
Naast praktische bezwaren klinkt er ook maatschappelijke kritiek. De traditionele kassa verdwijnt steeds vaker, en daarmee ook het korte contactmoment tussen klant en caissière. Voor sommige mensen is dat praatje van grote waarde.
Vooral ouderen en alleenstaanden ervaren de supermarkt soms als een van de weinige plekken waar ze even menselijk contact hebben. Zelfscankassa’s maken het winkelen efficiënter, maar ook stiller en afstandelijker. Dat effect wordt vaak onderschat.
Zijn controles echt willekeurig?
Hoewel supermarkten spreken over willekeur, plaatsen beveiligingsexperts daar kanttekeningen bij. Drukke momenten, volle mandjes en bepaalde productcategorieën zouden vaker aanleiding geven tot een controle. Dat is logisch vanuit risicobeheersing, maar versterkt het gevoel dat sommige klanten structureel vaker worden uitgepikt.
Wanneer willekeur niet meer als willekeur wordt ervaren, verdwijnt het vertrouwen. En zonder vertrouwen werkt geen enkel zelfbedieningssysteem goed.
Tijd voor een heroverweging van zelfscan
De discussie draait niet om de vraag of controle nodig is, maar hoe die wordt vormgegeven. Een systeem dat gemak belooft maar eindigt in stress, wantrouwen en agressie, vraagt om bijsturing. Meer privacy bij controles, betere uitleg of echte keuzevrijheid tussen kassa’s en zelfscan kunnen al verschil maken.
Zelfscankassa’s werden geïntroduceerd als vooruitgang. Of ze dat blijven, hangt af van hoe serieus supermarkten de menselijke gevolgen nemen. De techniek is er, maar het draagvlak staat onder druk. Wat weegt zwaarder: snelheid of een prettige winkelervaring? Praat mee en deel je mening op Facebook.
@nosstories Werk jij in de supermarkt en herken je dit? 👇#zelfscan #supermarkt #schelden #nosstories