Wéér slecht bericht voor Nederlanders: energierekening stijgt flink

Wie ervan uitging dat de grootste stijgingen op de energierekening achter ons lagen, zal teleurgesteld worden in 2027. Volgens een actuele raming van toezichtshoudende instantie ACM zal een doorsnee huishouden komend jaar ongeveer 90 euro meer per jaar kwijt zijn aan het vervoer van stroom en gas. Dit bedrag komt nog bovenop de uitgaven die in recente jaren al aanzienlijk waren gestegen.

Het betreft de zogenaamde netbeheerkosten: het tarief voor het instandhouden en uitbreiden van het elektriciteits- en gasnetwerk. Dit onderdeel van je energierekening groeit gemiddeld met bijna 20 procent. Voor de meeste huishoudens vertaalt dit zich in ongeveer 90 euro bijbetaling voor stroom en ongeveer 52 euro bijbetaling voor gas jaarlijks.

Waarom die sprong nu?

De verklaring zit in twee dingen. Eerdere uitbreidingen van het net vielen duurder uit dan verwacht, en de ACM hanteert een nieuwe rekenmethode waardoor kosten van netbeheerders sneller worden doorberekend aan gebruikers. Het gevolg: een piek in 2027, waarna de stijging naar verwachting iets afvlakt richting 5 tot 7 procent per jaar.

Bestuurslid Manon Leijten van de ACM zegt hierover dat grote investeringen van netbeheerders nodig zijn, die uiteindelijk via de transporttarieven bij huishoudens en bedrijven terechtkomen. Volgens Netbeheer Nederland blijft de rekening ook daarna doorlopen, omdat het net simpelweg niet klaar is voor wat er nog aan komt.

Niet iedereen betaalt evenveel extra

Hoeveel je precies extra kwijt bent, hangt af van waar je woont. De verschillen tussen de regionale netbeheerders zijn groot. Klanten van Liander krijgen de grootste tik: daar stijgen de elektriciteitstarieven met ongeveer 23 procent.

  • Liander: circa 23 procent hoger
  • Enexis: circa 17 procent hoger
  • Stedin: circa 17 procent hoger
  • Rendo: circa 11 procent hoger
  • Coteq: geen stijging
  • Westland: licht lager

Woon je in Noord-Holland, Gelderland, Friesland of een deel van Zuid-Holland, dan zit je bij Liander en voel je de grootste stijging. In het zuiden en oosten valt de klap iets kleiner uit via Enexis, en in de Randstad en Utrecht via Stedin.

Een berg van 235 miljard euro

De achterliggende reden is een gigantische investeringsopgave. Het Nederlandse stroomnet is decennialang gebouwd op een tijd waarin gas de norm was en stroom vooral van kolen- en gascentrales kwam. Nu wordt alles anders: warmtepompen, elektrische auto’s, warmtenetten, zonnepanelen op elk dak en windparken op zee.

Volgens berekeningen van Netbeheer Nederland is er tot 2040 zo’n 235 miljard euro nodig om het net op peil te brengen. De investeringen lopen daarom hard op. In 2023 ging er iets meer dan 6 miljard euro in, in 2028 wordt boven de 16 miljard euro per jaar verwacht. Al dat geld moet ergens vandaan komen, en dat is via de tarieven die iedereen op de rekening ziet.

Netcongestie is niet zomaar opgelost

De term netcongestie hoor je steeds vaker: het stroomnet zit op veel plekken zo vol dat nieuwe bedrijven, woonwijken en zonneparken niet meer zomaar kunnen worden aangesloten. Op sommige plaatsen staan ondernemers jaren op de wachtlijst. Het net verzwaren is daarom geen luxe, maar noodzaak.

Vanaf 2029 willen netbeheerders bovendien overgaan op flexibelere tarieven, met verschillen tussen piek- en daluren. Doel: mensen verleiden om bijvoorbeeld hun auto ’s nachts te laden of de vaatwasser midden op de dag aan te zetten, zodat de spits op het net minder heftig wordt.

En dat is niet het enige

De netkostenstijging is één ding, maar er komt meer bij. De groothandelsprijzen voor gas zaten recent rond de 80 euro per megawattuur, het hoogste niveau in drie jaar, mede door geopolitieke spanningen. Nieuwe vaste energiecontracten zijn daardoor al honderden euro’s per jaar duurder geworden dan een half jaar geleden.

Daar bovenop komen nog een paar dossiers. De salderingsregeling voor zonnepanelen eindigt per 1 januari 2027. Er wordt vanaf 2027 groen gas bijgemengd, wat de gasprijs licht opdrijft. En het Europese ETS2-systeem, dat CO2 uit gebouwen beprijst, wordt de komende jaren zichtbaar op de rekening.

Eigen upload

Wat kun je zelf doen?

De ACM wijst erop dat het verschil tussen dure en goedkope energiecontracten groot is. Wie stilzit bij een duur contract kan volgens de toezichthouder tot honderden euro’s per jaar mislopen. De ACM publiceert maandelijks een overzicht van contracten die opvallen door hoge kosten.

Overstappen zelf is de laatste jaren een stuk minder ingewikkeld dan veel mensen denken. Vergelijkers, de eigen leverancier en de site van de ACM geven inzicht in wat er speelt. Belangrijk is vooral om te weten hoe je huidige contract in elkaar zit: variabel, vast, dynamisch, en of er nog een opzegvergoeding is.

Er is ook maatschappelijke onrust ontstaan. Een burgerinitiatief roept huishoudens op om het oude, lagere termijnbedrag te blijven betalen als vorm van protest tegen de stijgingen. Consumentenorganisaties waarschuwen dat vooral huishoudens met een laag inkomen of een aflopend vast contract in de knel komen.

Wat betekent dit voor jou?

Kort door de bocht: reken erop dat de energierekening de komende jaren verder stijgt, ongeacht wat je zelf doet. Volgens ACM-prognoses kan de transportcomponent voor stroom oplopen van ongeveer 250 euro nu naar 600 tot 800 euro per jaar in 2050. Een ruime meerderheid van de huishoudens betaalt naar verwachting in 2031 zo’n 400 tot 600 euro per jaar meer dan nu.

Slim omgaan met je verbruik, kritisch kijken naar je contract en bewuste keuzes maken over verwarming en apparaten worden daarmee belangrijker dan ooit. Bij twijfel over je financiële situatie of over de gevolgen van een nieuw contract: laat je bijstaan door een financieel adviseur of vraag hulp bij een onafhankelijke instantie.

Bron: De Telegraaf

Ook geschreven door: NOS, Energie Nederland, De Energievergelijker