Je kent het vast: een gezellige avond op het terras, en de volgende ochtend zit jij onder de bulten terwijl je vrienden nergens last van hebben. Zit je dan gewoon in de pech? Volgens nieuw wetenschappelijk onderzoek niet. De verklaring zit dichter bij huis dan je denkt: op je eigen huid.
Een onderzoek met 119 proefpersonen
Onderzoekers van Florida International University (FIU) in de Verenigde Staten wilden weten waarom muggen bepaalde mensen verkiezen boven anderen. Ze testten daarvoor 119 vrijwilligers uit Miami. Hun bevindingen verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift iScience.
Het bijzondere aan dit onderzoek: ze keken niet naar één muggensoort, maar naar drie tegelijk. Het ging om de gelekoortsmug (Aedes aegypti), de Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) en de zuidelijke huismug (Culex quinquefasciatus). Alle drie komen veel voor in het zuiden van Florida.
Niemand werd gestoken
Wie nu denkt aan proefpersonen die zich urenlang laten lek prikken, kan opgelucht ademhalen. Volgens de onderzoekers is er tijdens het experiment niemand gestoken. Deelnemers staken hun arm in een speciale opstelling, waarna de muggen konden kiezen op welke geur ze afgingen.
Elke muggensoort werd meerdere keren getest, zodat toevallige uitschieters minder zwaar meewogen. Daarnaast brachten de wetenschappers de geurstoffen en de bacteriën op de huid van de deelnemers in kaart. Zo konden ze kijken welke eigenschappen samenhingen met populariteit bij de muggen.
Elke mug heeft zijn eigen smaak
En toen kwam de verrassing. Er bleek geen enkele deelnemer te zijn die bij alle drie de muggensoorten even populair was. Iedere soort had zijn eigen favoriete groep mensen. De ‘universele muggenmagneet’ die door iedere mug wordt opgezocht, kwam in dit onderzoek dus niet naar voren.
De gelekoortsmug had bijvoorbeeld een voorkeur voor mensen zonder een ‘extra’ geurtje op hun huid, zoals parfum. Ook mensen die van een bepaalde groep geurstoffen juist minder aanmaakten, vielen bij deze soort in de smaak. Het lijkt erop dat deze mug ook let op wat er in je geur ontbreekt.
De zuidelijke huismug liet zich vooral leiden door de bacteriën op de huid. Sommige bacteriën trokken deze muggen aan, terwijl andere juist een afschrikwekkend effect leken te hebben. De tijgermug koos op zijn beurt weer een eigen groep favorieten.
De onzichtbare bewoners van je huid
Hoe kan bacteriegroei op je huid zoveel verschil maken? Op je huid leven miljarden micro-organismen. Zij zetten zweet en huidvetten om in vluchtige geurstoffen. Die geurwolk is voor elk mens anders, en muggen blijken daar heel gevoelig voor te zijn.
De onderzoekers vonden drie bacteriesoorten die opvallend vaak voorkwamen bij mensen die aantrekkelijk waren voor de onderzochte muggen: Corynebacterium kefirresidentii, Cutibacterium granulosum en Staphylococcus epidermidis. Dat zijn bacteriën die van nature op de menselijke huid voorkomen. Het is dus niet zo dat je huid ‘vies’ is als je vaak gestoken wordt.
Zoet bloed bestaat niet
Veel mensen denken dat ze gestoken worden omdat ze ‘zoet bloed’ hebben. Dat is een hardnekkig fabeltje. Muggen ruiken je bloed niet van een afstand. Ze vinden je via de koolstofdioxide die je uitademt, je lichaamswarmte en vooral je geur.
Dat lichaamsgeur een grote rol speelt, wisten wetenschappers al langer. Een eerder Amerikaans onderzoek uit 2022 liet bijvoorbeeld zien dat mensen met veel zogeheten carbonzuren op hun huid extra aantrekkelijk waren voor de gelekoortsmug. Het nieuwe onderzoek voegt daar een belangrijke laag aan toe: wat de ene soort lekker vindt, laat de andere soort koud.
Waarom dit ook voor Nederland interessant is
Je denkt misschien: leuk, maar dit is Florida. Toch is het onderzoek ook voor ons relevant. De gewone steekmug die je hier ’s nachts in je slaapkamer hoort zoemen, is een naaste verwant van de zuidelijke huismug uit het onderzoek. Ze behoren tot hetzelfde geslacht: Culex.
Daarnaast duikt de Aziatische tijgermug de laatste jaren af en toe op in Nederland. Deze exotische mug kan in andere delen van de wereld ziektes zoals dengue overbrengen en wordt daarom in ons land in de gaten gehouden. Begrijpen welke mensen welke mug aantrekken, kan helpen om je in de toekomst beter te beschermen.
Wat heb je er nu aan?
De onderzoekers hopen dat hun bevindingen kunnen bijdragen aan nieuwe muggenwerende middelen, bijvoorbeeld op basis van huidbacteriën. Zo’n middel zou dan gericht kunnen worden op de muggensoort die in een bepaald gebied het grootste risico vormt. Zover is het overigens nog niet: dit is vooral fundamenteel onderzoek.
Voor nu blijft het dus behelpen met de bekende middelen, zoals een klamboe, horren voor de ramen en een muggenwerend middel van de drogist. En die vriend die nooit gestoken wordt? Die is waarschijnlijk niet onaantrekkelijk voor álle muggen, maar gewoon niet het type van de muggen die toevallig in de buurt zijn. Heb je last van heftige reacties op muggenbeten? Bij twijfel of klachten: raadpleeg je huisarts.
De volgende keer dat jij weer de enige bent met jeukende bulten, weet je in elk geval dat het geen pech is. Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat huidchemie een grote rol speelt; of dit ook in het echte leven geldt, moet nog blijken.
Bron: Metro Nieuws
Ook geschreven door: SciTechDaily, ScienceDaily, News-Medical