Wanneer er nieuws verschijnt over een zeldzaam virus met een hoge sterfte, schiet de spanning snel omhoog. Het Nipah-virus wordt dan vaak gepresenteerd als een potentiële wereldwijde dreiging. Dat klinkt heftig, maar cijfers en context vertellen een genuanceerder verhaal.
Een paar dagen koorts en spierpijn zijn in Nederland vrijwel altijd het gevolg van een gewone griep. Toch zorgt de combinatie van exotische naam en hoog sterftecijfer voor verwarring. Wat zijn nu concreet de verschillen tussen het Nipah-virus en influenza?
Wat is het Nipah-virus?
Het Nipah-virus werd in 1998 voor het eerst vastgesteld in Maleisië. Het behoort tot de paramyxovirussen en is een zogenoemd zoönotisch virus, wat betekent dat het van dieren op mensen kan overspringen.
Fruitvleermuizen vormen het natuurlijke reservoir. Besmetting kan plaatsvinden via direct contact met geïnfecteerde dieren, via besmet voedsel zoals rauw palmsap of via nauw lichamelijk contact met een besmet persoon.
Waar komt het Nipah-virus voor?
Uitbraken zijn vooral gemeld in landen als Bangladesh, India en Maleisië. In Europa is het virus niet endemisch aanwezig. Dat betekent dat het zich hier niet structureel onder de bevolking verspreidt.
Voor inwoners van Nederland of België is het risico daardoor extreem klein. Zonder recente reis naar een getroffen regio is de kans op besmetting praktisch verwaarloosbaar.
Symptomen van het Nipah-virus
In het begin lijken de klachten sterk op die van griep. Koorts, hoofdpijn, spierpijn en keelpijn komen vaak voor. Dat maakt het lastig om op basis van alleen symptomen direct onderscheid te maken.
Het verschil zit in het mogelijke vervolg. Bij sommige patiënten ontstaat een ernstige hersenontsteking, ook wel encefalitis genoemd. Verwardheid, neurologische problemen en zelfs coma kunnen optreden. Volgens de World Health Organization ligt het sterftecijfer tussen de 40 en 75 procent, afhankelijk van de zorg en de omstandigheden.
Wat is influenza?
Influenza, oftewel de gewone griep, is een veelvoorkomende virusinfectie die vooral in de winter toeslaat. Het virus verspreidt zich gemakkelijk via druppeltjes in de lucht wanneer mensen hoesten of niezen.
Elk jaar krijgen honderdduizenden mensen in Nederland griepklachten. Dat varieert van mild tot behoorlijk heftig, maar bij gezonde volwassenen herstelt het lichaam doorgaans binnen één tot twee weken volledig.
Symptomen van gewone griep
Griep begint vaak plotseling met hoge koorts, koude rillingen en spierpijn. Vermoeidheid en een droge hoest komen veel voor. Sommige mensen ervaren ook hoofdpijn of lichte misselijkheid.
Hoewel griep zwaar kan aanvoelen, is het sterftecijfer bij gezonde volwassenen laag. Risicogroepen, zoals ouderen en mensen met een verminderde weerstand, lopen meer kans op complicaties.
De belangrijkste verschillen
Het Nipah-virus is zeldzaam en geografisch beperkt tot delen van Zuid- en Zuidoost-Azië. Influenza komt wereldwijd voor en veroorzaakt jaarlijks terugkerende epidemieën.
Het sterftecijfer van Nipah ligt aanzienlijk hoger dan dat van influenza. Daar staat tegenover dat influenza zich veel gemakkelijker verspreidt. Bovendien bestaat er tegen griep een vaccin, terwijl voor Nipah geen algemeen beschikbaar vaccin is.
Verspreiding en risico
Influenza verspreidt zich via de lucht en kan daardoor in korte tijd veel mensen infecteren. Scholen, kantoren en openbaar vervoer versnellen die verspreiding.
Het Nipah-virus verspreidt zich minder efficiënt en vereist meestal direct contact met besmette dieren of personen. Daardoor blijven uitbraken vaak lokaal en worden ze doorgaans sneller ingedamd.
Waarom ontstaat er zoveel onrust?
Het woord “dodelijk” trekt aandacht. Een virus met een sterftecijfer van 40 procent klinkt beangstigend. Wat vaak ontbreekt in het debat is de kansberekening: hoe waarschijnlijk is blootstelling daadwerkelijk?
Een zeldzaam virus met een hoge sterfte kan minder maatschappelijk risico vormen dan een veelvoorkomend virus met een lage sterfte. Dat verschil wordt in discussies regelmatig over het hoofd gezien.
Wanneer is medische beoordeling verstandig?
Wie in Nederland of België griepachtige klachten heeft zonder recente reis naar een getroffen gebied, heeft vrijwel zeker te maken met influenza of een andere luchtweginfectie.
Ernstige neurologische klachten in combinatie met een verblijf in een uitbraakgebied vormen wél een reden om direct medische hulp te zoeken. Context is doorslaggevend bij de beoordeling van risico.
Het verschil in perspectief
Het echte onderscheid tussen het Nipah-virus en een gewone griep zit niet alleen in symptomen. Het draait om waarschijnlijkheid, verspreiding en ernst.
Voor de gemiddelde inwoner van West-Europa is influenza een reële jaarlijkse realiteit. Nipah blijft een zeldzame infectie die geografisch sterk beperkt is. Nuchter naar cijfers kijken helpt om angst en feit van elkaar te scheiden.
Nieuws over exotische virussen roept begrijpelijk vragen op. Het is verstandig om betrouwbare bronnen te raadplegen en niet automatisch het ergste scenario te veronderstellen. Wat vind jij van de manier waarop media berichten over zeldzame virussen? Praat mee en deel je visie op Facebook.
Bron: Who.int