De stap naar een verpleeg- of verzorgingshuis komt zelden uit het niets. Vaak is er een periode van toenemende zorg, slapeloze nachten en steeds meer hulp van familie of thuiszorg aan voorafgegaan. Wanneer 24-uurszorg noodzakelijk wordt, verschuift de aandacht al snel naar één prangende vraag: wat kost wonen in een verpleeghuis eigenlijk per maand?
Wat betaalt de overheid via de Wlz?
Een verblijf in een verpleeg- of verzorgingshuis wordt grotendeels bekostigd vanuit de Wet langdurige zorg, beter bekend als de Wlz. Deze regeling is bedoeld voor mensen die blijvend intensieve zorg of permanent toezicht nodig hebben, bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie of een ernstige lichamelijke beperking.
De Wlz dekt onder meer verpleging, persoonlijke verzorging, begeleiding, maaltijden en het verblijf zelf. Toch worden niet alle kosten automatisch vergoed. Extra luxe, persoonlijke voorkeuren of aanvullende diensten vallen meestal buiten het basispakket en komen voor eigen rekening.
De verplichte eigen bijdrage
Naast de vergoeding vanuit de Wlz betaalt iedere bewoner een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Die bijdrage wordt vastgesteld door het Centraal Administratiekantoor, het CAK, op basis van het verzamelinkomen en vermogen van twee jaar geleden.
Dat systeem kan gunstig of juist nadelig uitpakken. Wie recent minder inkomen heeft, betaalt mogelijk nog op basis van een hoger inkomen uit het verleden. Andersom geldt hetzelfde. Het CAK stuurt automatisch bericht over het maandbedrag zodra opname in een instelling plaatsvindt.
Hoe inkomen en vermogen meetellen
Er geldt geen harde grens aan spaargeld om in aanmerking te komen voor een plek in een verpleeghuis. Wel telt vermogen mee bij de berekening van de eigen bijdrage. In 2026 blijft een deel vrijgesteld, ongeveer 33.748 euro voor alleenstaanden en 67.496 euro voor partners.
Boven deze vrijstelling kan een percentage van het vermogen worden meegenomen in de berekening. Het gaat daarbij niet alleen om spaargeld, maar ook om beleggingen of een tweede woning. De eigen woning telt meestal niet mee zolang deze het hoofdverblijf is.
Lage en hoge eigen bijdrage
De eerste vier maanden na opname geldt standaard de lage eigen bijdrage. In 2026 ligt die globaal tussen 205 en 1.077 euro per maand, afhankelijk van inkomen, vermogen, leeftijd en leefsituatie.
Na deze periode wordt doorgaans de hoge eigen bijdrage van kracht. Die kan oplopen tot ongeveer 2.954 euro per maand. Vooral wanneer een partner thuis blijft wonen en dubbele woonlasten blijven doorlopen, kan dat financieel zwaar drukken.
Extra kosten bovenop de bijdrage
De maandelijkse bijdrage aan het CAK is niet het enige bedrag waar rekening mee gehouden moet worden. Uitgaven voor kapper, pedicure, uitstapjes, kleding, was- en stomerijkosten of persoonlijke verzorgingsproducten blijven vaak voor eigen rekening.
Daarnaast lopen vaste lasten soms door, zeker wanneer de woning nog niet is verkocht of opgezegd. Denk aan huur of hypotheek, energie, gemeentelijke belastingen en verzekeringen. Een tijdelijk financieel overzicht voorkomt onaangename verrassingen in de eerste maanden.
Wanneer kom je in aanmerking voor de Wlz?
De Wet langdurige zorg is bedoeld voor mensen die permanent toezicht of 24-uurszorg nodig hebben. Het gaat om situaties waarin zelfstandig wonen niet langer veilig is, bijvoorbeeld door ernstige geheugenproblemen of complexe lichamelijke aandoeningen.
Zonder een officiële indicatie vanuit het Centrum Indicatiestelling Zorg, het CIZ, is langdurig verblijf via de Wlz niet mogelijk. Eerst wordt gekeken of ondersteuning via de gemeente of zorgverzekeraar voldoende is, voordat opname in beeld komt.
De aanvraag bij het CIZ
Het CIZ beoordeelt de zorgbehoefte aan de hand van medische gegevens, gesprekken en soms een huisbezoek. Daarbij wordt gekeken naar veiligheid, zelfredzaamheid en de mate waarin continu toezicht nodig is.
Een afwijzing is mogelijk wanneer de situatie volgens de beoordeling nog niet ernstig genoeg is. In dat geval kan bezwaar worden gemaakt of aanvullende informatie worden aangeleverd. Tijdelijke zorg thuis kan in de tussentijd ondersteuning bieden.
Wachtlijsten en tijdelijke oplossingen
Een Wlz-indicatie betekent niet automatisch directe opname. Veel zorginstellingen werken met wachtlijsten. De wachttijd verschilt per regio en per locatie, vooral wanneer specifieke wensen bestaan rondom geloof, zorgaanbod of omgeving.
In sommige gevallen wordt tijdelijk een andere oplossing gezocht, zoals eerstelijnsverblijf of kortdurende opname. Vooral na een ziekenhuisopname kan de overstap snel gaan, waardoor voorbereiding belangrijk blijft.
Gevolgen voor AOW en partner
Wanneer één partner naar een verpleeghuis verhuist en de ander thuis blijft wonen, blijft de Sociale Verzekeringsbank hen meestal als gehuwd of samenwonend beschouwen. Dat betekent doorgaans de lagere AOW-uitkering voor gehuwden.
Er kan gekozen worden voor een hogere AOW voor alleenstaanden, maar dat heeft gevolgen voor de eigen bijdrage en eventuele toeslagen. Een grondige berekening van verschillende scenario’s is daarom verstandig voordat een beslissing wordt genomen.
Schenken en financiële planning
Schenken aan kinderen of kleinkinderen kan binnen de jaarlijkse vrijstellingen fiscaal aantrekkelijk zijn. Toch is voorzichtigheid geboden, omdat toekomstige zorgkosten onvoorspelbaar kunnen zijn.
Bovendien kijkt het CAK naar het inkomen en vermogen van twee jaar terug. Een schenking verlaagt de eigen bijdrage dus niet direct. Juridisch advies kan helpen bij het vastleggen van afspraken in een testament of met een Wlz-clausule.
Waar let het CAK precies op?
Bij de berekening van de eigen bijdrage kijkt het CAK naar het verzamelinkomen, partnerstatus, leeftijd en een vastgesteld percentage van het vermogen boven de vrijstelling. Pensioen, AOW en eventuele aftrekposten spelen allemaal mee.
Bij twijfel over de berekening kan een herziening worden aangevraagd. Ook wanneer het inkomen recent sterk is gedaald, bestaat de mogelijkheid om een voorlopige aanpassing te laten doorvoeren.
Voorbereiding geeft financiële rust
Een verhuizing naar een verpleeg- of verzorgingshuis is emotioneel zwaar, maar goede voorbereiding brengt overzicht. Door op tijd inzicht te krijgen in de Wet langdurige zorg, de eigen bijdrage en bijkomende kosten, blijft financiële controle behouden.
Openheid binnen de familie helpt om verwachtingen helder te houden en misverstanden te voorkomen. Ervaringen of tips rondom wonen in een verpleeghuis en de berekening van de eigen bijdrage? Praat mee op Facebook en help anderen met waardevolle inzichten.