De kans dat pinapparaten uitvallen of internetbankieren tijdelijk niet werkt, lijkt voor veel mensen een ver-van-hun-bedshow. Toch waarschuwen financiële instanties al langer voor scenario’s waarbij het betalingsverkeer plots stilvalt. Een cyberaanval, een grote stroomstoring of geopolitieke spanningen kunnen ervoor zorgen dat digitaal betalen niet meer vanzelfsprekend is. En dan blijkt contant geld ineens geen ouderwets fenomeen, maar pure noodzaak.
Uit nieuw onderzoek van De Nederlandsche Bank blijkt dat lang niet iedereen daar klaar voor is. Twee op de vijf Nederlanders hebben onvoldoende contant geld in huis om drie dagen te overbruggen bij een storing. Opvallender nog: bijna één op de tien mensen heeft helemaal geen cash meer in huis. Dat roept vragen op over hoe weerbaar Nederland werkelijk is bij een financiële noodsituatie.
Advies van DNB en Nibud: dit bedrag zou je in huis moeten hebben
Volgens het advies van De Nederlandsche Bank en het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer is het verstandig om voldoende contant geld achter de hand te houden voor 72 uur. Het gaat om een concreet richtbedrag per persoon binnen een huishouden.
Voor volwassenen wordt een bedrag van zeventig euro geadviseerd, voor kinderen dertig euro. Dat geld is bedoeld voor eerste levensbehoeften zoals voedsel, drinkwater, toiletartikelen en andere basisproducten. Vaste lasten zoals huur, abonnementen of verzekeringen zijn hierbij niet meegerekend.
Het advies is tot stand gekomen met betrokkenheid van budgetinstituut Nibud. Zij keken naar realistische uitgaven voor een periode van drie dagen. Denk aan boodschappen, hygiëneproducten en kleine noodzakelijke aankopen. Luxe-uitgaven vallen nadrukkelijk buiten dit noodscenario.
Onderzoek onder 1700 Nederlanders geeft opvallende inzichten
Voor het eerst onderzocht De Nederlandsche Bank hoe goed Nederlanders voorbereid zijn op een tijdelijke uitval van het betalingsverkeer. In totaal deden 1700 consumenten mee aan het onderzoek. De resultaten laten een gemengd beeld zien.
Hoewel 71 procent van de respondenten aangeeft het advies te kennen, heeft slechts een deel daadwerkelijk voldoende contant geld in huis. Ongeveer één op de vijf mensen volgt het advies nauwgezet. Bijna 40 procent zegt zelfs meer dan het geadviseerde bedrag achter de hand te hebben.
Toch blijft er een aanzienlijke groep over die niet voldoende voorbereid is. Sommige ondervraagden geven aan dat ze simpelweg nog niet de tijd hebben genomen om contant geld opzij te leggen. Anderen stellen dat er financieel geen ruimte is om extra cash in huis te bewaren.
Gemiddeld bedrag aan contant geld valt tegen
In 2024 bleek al dat Nederlanders gemiddeld 35 euro aan contant geld op zak hebben. Dat is slechts de helft van wat voor één volwassene wordt aanbevolen voor een noodsituatie van drie dagen. Het verschil tussen advies en praktijk is dus aanzienlijk.
Die lage gemiddelde hoeveelheid illustreert hoe sterk Nederland is overgestapt op digitaal betalen. Contactloos afrekenen, online shoppen en automatische incasso’s hebben contant geld grotendeels naar de achtergrond verdrongen. Daardoor ontbreekt bij veel huishoudens een financiële buffer in tastbare vorm.
Waarom waarschuwen instanties juist nu?
De oproep om contant geld in huis te hebben komt niet uit de lucht vallen. Volgens De Nederlandsche Bank spelen toegenomen geopolitieke spanningen en cyberdreigingen een belangrijke rol. Digitale infrastructuur is kwetsbaar voor aanvallen of technische storingen.
Wanneer pintransacties en internetbankieren tijdelijk niet functioneren, kan dat directe gevolgen hebben voor dagelijkse aankopen. Supermarkten, apotheken en tankstations kunnen dan mogelijk geen digitale betalingen verwerken. Zonder cash ontstaat er dan al snel een praktisch probleem.
Het advies is daarom gericht op zelfredzaamheid. Drie dagen lijkt misschien kort, maar in een crisissituatie kan die periode cruciaal zijn. Basisvoorzieningen moeten dan zonder digitale hulp beschikbaar blijven.
Onwetendheid blijft een factor
Bijna 30 procent van de ondervraagden wist niet dat er een concreet advies bestaat over het aanhouden van contant geld voor noodgevallen. Dat wijst op een informatiekloof, ondanks eerdere voorlichtingscampagnes.
Opmerkelijk is dat De Nederlandsche Bank desondanks geen directe aanleiding ziet voor extra campagnes. Volgens een woordvoerder is het positief dat een meerderheid het advies kent en dat meer dan de helft van de respondenten voldoende contant geld in huis heeft volgens de richtlijn.
Daarnaast stelt de bank dat mensen zelf het beste kunnen inschatten hoe zij zich voorbereiden op noodsituaties. Huishoudens verschillen immers in samenstelling, uitgavenpatroon en financiële ruimte. Wat voor het ene gezin passend is, kan voor een ander huishouden anders uitpakken.
Wat betekent dit voor jouw huishouden?
De cijfers laten zien dat financiële weerbaarheid meer omvat dan spaargeld op een rekening. Wanneer digitale systemen tijdelijk uitvallen, is direct beschikbaar contant geld van praktische waarde.
Een alleenstaande zou volgens het advies zeventig euro achter de hand moeten hebben. Voor een gezin met twee volwassenen en twee kinderen loopt dat bedrag op tot 170 euro. Grotere gezinnen hebben vanzelfsprekend een hogere richtlijn.
De vraag is niet of zo’n scenario waarschijnlijk is, maar hoe voorbereid men wil zijn. Veel Nederlanders vertrouwen volledig op digitale betaalmiddelen. Dat werkt in normale omstandigheden uitstekend, maar noodsituaties vragen om een bredere kijk op financiële zekerheid.
Een kleine stap kan al verschil maken. Een vast bedrag apart leggen in huis, veilig opgeborgen, zorgt voor rust bij onverwachte verstoringen. Niet als paniekreactie, maar als nuchtere voorbereiding op iets dat zelden gebeurt, maar grote impact kan hebben.
Het debat over contant geld raakt ook aan een bredere discussie over digitalisering en afhankelijkheid van technologie. Hoe comfortabel is een samenleving die vrijwel volledig draait op elektronische systemen? En hoe groot moet de rol van cash blijven in een moderne economie?
Financiële experts benadrukken dat het niet gaat om wantrouwen richting banken of technologie, maar om praktische voorbereiding. Een beperkte hoeveelheid contant geld in huis kan in uitzonderlijke situaties het verschil maken tussen onzekerheid en zelfredzaamheid.
Bron: RTL.nl