Even kijken hoe laat het is, snel een appje wegtikken bij de stoplichten, of de route checken terwijl je doorfietst. Het lijkt zo onschuldig, maar één blik op het scherm kan je behoorlijk in de portemonnee raken. En het bizarre is: je hoeft er niet eens echt iets mee te doen.
De boete voor het vasthouden van een telefoon op de fiets bedraagt 170 euro, plus 9 euro administratiekosten. In totaal kom je dus op 179 euro voor een handeling die misschien drie seconden duurt. Voor jongeren onder de 16 jaar is dat bedrag de helft.
Alleen vasthouden is al genoeg
De belangrijkste regel die veel fietsers niet kennen: je hoeft niet te bellen, te appen of te scrollen om beboet te worden. Het simpele feit dat je een mobiel elektronisch apparaat in je hand hebt terwijl je fietst, is al strafbaar.
Onder de wet vallen niet alleen smartphones, maar ook navigatiesystemen, muziekspelers en tablets. Of je het ding nu actief gebruikt of gewoon vasthoudt omdat je net je jaszak niet meer dichtkrijgt, voor de agent maakt het geen verschil.
Die regel bestaat sinds 1 juli 2019. Daarvoor mocht je op de fiets nog wel bellen, al was het ook toen niet bepaald slim. Sinds de wetswijziging is het verbod hard: vasthouden tijdens het rijden mag niet meer.
Wanneer mag het wel
Er zijn een paar belangrijke uitzonderingen die het verschil maken tussen een boete en een gewone dag. Sta je stil voor een rood stoplicht of langs de kant van de weg? Dan ben je technisch gezien niet aan het rijden, en mag je je telefoon gewoon vasthouden en gebruiken.
Hetzelfde geldt als je even van je fiets stapt om snel iets te checken. Stilstand, voeten op de grond, telefoon in de hand: geen probleem. Zodra je weer in beweging komt, gelden de regels weer.
Handsfree is de uitweg
Wil je tijdens het fietsen toch bereikbaar zijn of de navigatie volgen, dan is er een legale oplossing. Bellen of navigeren mag wél, maar alleen als de telefoon in een speciale telefoonhouder zit die aan het stuur of aan je kleding bevestigd is.
Praktisch betekent dit dat een houder op het stuur een investering van een tientje je een boete van 179 euro kan besparen. Voor wie regelmatig op de fiets navigeert, verdient zo’n houder zich razendsnel terug.
Oortjes en bluetooth-koptelefoons zijn op zich niet verboden voor fietsers, maar het wordt wel afgeraden. Je hoort minder van het verkeer om je heen, en bij een ongeluk kan het meewegen in de schuldvraag.
Waarom de boete zo hoog is
Het bedrag van 170 euro is geen toeval. Het zit in dezelfde categorie als andere ernstige verkeersovertredingen, omdat de gevolgen van afleiding op de fiets fors zijn. Onderzoek van onder andere de verkeersveiligheidsorganisaties laat al jaren zien dat smartphonegebruik een belangrijke factor is bij fietsongelukken, vooral onder jongeren.
De helft-tarief voor minderjarigen is bedoeld om jonge fietsers wel te raken, maar niet meteen met een schuld op te zadelen. Een boete van zo’n 89 euro is voor een tiener nog steeds flink voelbaar.
Hoe de handhaving werkt
Politie en handhavers controleren vooral op plekken waar veel fietsverkeer is: bij scholen, stations, drukke kruispunten en in stadscentra. In grote steden worden er regelmatig gerichte controles gehouden, waarbij in een paar uur tijd tientallen boetes worden uitgeschreven.
Een agent hoeft niet te bewijzen dat je aan het appen was. Hij of zij hoeft alleen te zien dat je het toestel vasthoudt terwijl je fietst. Dat maakt de overtreding makkelijk te constateren en lastig te ontkennen.
Wat als je het er niet mee eens bent
Krijg je een boete die volgens jou onterecht is, dan kun je bezwaar maken via het CJIB. Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin je stilstond, maar de agent dat anders interpreteerde. Het bezwaarschrift moet binnen zes weken na de boete worden ingediend.
Voor wie er onderuit denkt te komen door simpelweg te zeggen dat het apparaat geen telefoon was: dat werkt niet. De wet noemt expliciet alle mobiele elektronische apparaten. Een smartwatch in je hand telt dus ook mee.
De makkelijkste oplossing blijft de oude: telefoon in je jaszak of broekzak, en pas weer tevoorschijn als je staat. Of toch die houder kopen. Voor 179 euro koop je er een hele goede.
Bron: Achmea Rechtsbijstand
Ook geschreven door: Vodafone, Fiets Plaza, Fietsersbond