De vlaggen waren nog niet eens opgeborgen na Prinsjesdag of Rabobank kwam al met een koude douche. De miljarden die het kabinet uittrekt om de economie aan te zwengelen, zijn volgens de bank simpelweg niet genoeg om de eigen ambitie te halen. Sterker nog: er zit een gat van tientallen miljarden per jaar.
Dat is geen kleine kanttekening. Het raakt de kern van het economische verhaal dat het kabinet dit najaar naar buiten bracht.
Wat het kabinet beloofde
Op Prinsjesdag maakte het kabinet bekend dat de Nederlandse economie jaarlijks met 1,5 procent moet groeien. Dat klinkt bescheiden, maar in vergelijking met de matige groeicijfers van de afgelopen jaren is het een stevige ambitie.
Om die belofte kracht bij te zetten kondigde Den Haag miljarden aan voor onder meer innovatie, schone energie en een sterker bedrijfsleven. Op papier ziet dat er indrukwekkend uit. In de praktijk, zegt Rabobank, is het te weinig.
De hoofdeconoom neemt het woord
De boodschap kwam van Otto Raspe, hoofdeconoom bij RaboResearch. Hij sprak een dag na Prinsjesdag tijdens het Miljoenenontbijt in Amsterdam, een bijeenkomst georganiseerd door VNO-NCW Metropoolregio Amsterdam. Voor een zaal vol ondernemers en beleidsmakers rekende hij voor wat er volgens hem écht nodig is.
Zijn conclusie: om die jaarlijkse groei van 1,5 procent structureel waar te maken, moet er gemiddeld zo’n 20 miljard euro per jaar aan extra investeringen bij. Dat is fors meer dan het kabinet nu op tafel legt.
Waarom groei zo moeilijk is
Nederland worstelt al langer met tegenvallende productiviteit. De beroepsbevolking groeit niet hard meer, en op veel plekken loopt de economie tegen fysieke grenzen aan: te weinig personeel, een overvol stroomnet, een woningmarkt op slot en vergunningen die jaren op zich laten wachten.
Dat maakt het lastig om extra groei uit de grond te stampen door simpelweg een geldkraan open te draaien. Investeringen in innovatie, onderwijs en infrastructuur helpen pas op de langere termijn. En volgens Rabobank is de omvang van de huidige plannen niet in verhouding tot wat er nodig is om echt het verschil te maken.
Miljarden klinkt veel, is het niet altijd
Voor de gemiddelde Nederlander is ‘miljarden’ een woord uit een andere wereld. Toch is het goed om te weten dat de rijksbegroting jaarlijks al honderden miljarden euro’s omgaat. Een pakket van enkele miljarden is in dat licht een druppel, zeker als het verspreid wordt over meerdere jaren en meerdere doelen.
Rabobank plaatst het kabinetspakket dus in perspectief. De bank zegt niet dat het geld weggegooid is, maar wel dat het onvoldoende is om de aangekondigde groeidoelstelling te halen. Wie 1,5 procent groei belooft, moet volgens die redenering ook een investeringspakket op tafel leggen dat bij die belofte past.
De rol van bedrijven en overheid
Het advies vanuit Rabobank raakt niet alleen Den Haag. Ook het bedrijfsleven zal een grotere rol moeten spelen om die groei te realiseren. Denk aan investeringen in nieuwe technologie, verduurzaming van fabrieken, en het opleiden van personeel voor tekortsectoren.
Tegelijk kijkt de economische wereld nadrukkelijk naar de politiek. Zonder duidelijke keuzes over waar het stroomnet wordt uitgebreid, waar gebouwd mag worden en hoe vergunningen sneller kunnen, blijven investeringen op de plank liggen. Geld is dan niet het probleem, maar tijd en ruimte wel.
Wat betekent dit voor jou?
Voor de lezer thuis lijkt zo’n discussie over groeicijfers ver weg, maar de gevolgen zijn heel concreet. Economische groei bepaalt uiteindelijk mee hoeveel er te verdelen valt: voor lonen, voor de zorg, voor onderwijs en voor de belastingdruk. Groeit de economie minder hard dan gehoopt, dan wordt de rekening later een stuk lastiger.
Ook op de arbeidsmarkt is de invloed voelbaar. Meer investeringen betekenen doorgaans meer vraag naar personeel, hogere lonen in tekortsectoren en een grotere kans dat bedrijven in Nederland blijven in plaats van te vertrekken naar het buitenland.
Reactie vanuit Den Haag
Het kabinet houdt vooralsnog vast aan de eigen plannen. Op Prinsjesdag klonk het geluid dat het pakket bewust gericht is op een langere termijn, en dat niet alles tegelijk kan. De keuzes zijn volgens de bewindslieden een balans tussen ambitie, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid.
Toch is de kritiek van Rabobank geen geïsoleerd geluid. Ook andere economen wijzen erop dat Nederland al jaren te weinig investeert in de eigen verdiencapaciteit, en dat de aangekondigde miljarden vooral gaten dichten in plaats van nieuwe groei mogelijk maken.
De discussie is nog niet klaar
De komende maanden gaat de Miljoenennota door de Tweede Kamer. Dan wordt duidelijk of er nog wordt bijgestuurd, en of de aangekondigde pakketten worden opgehoogd of juist versoberd. De inbreng van banken, denktanks en het bedrijfsleven speelt daarin een rol.
Wat vaststaat: de boodschap van Rabobank ligt op tafel. Het kabinet wil dat de economie sneller groeit, maar volgens de grootste coöperatieve bank van Nederland is de kloof tussen wens en werkelijkheid nog groot. Bij twijfel over de gevolgen voor je eigen financiën: raadpleeg een financieel adviseur.
Bron: Metro Nieuws
Ook geschreven door: BNR Nieuwsradio, Reformatorisch Dagblad, Welingelichte Kringen