Wanneer de eerste herfststorm over Nederland trekt, volgt een herhaald patroon: harken, blazen, in zakken stoppen en alles naar de groene kliko brengen. Dat lijkt vanzelfsprekend. Toch geeft wie dit jaar na jaar zonder nadenken volgt, iets uiterst waardevols weg aan de vuilniswagen.
Want bladeren die van bomen vallen zijn allerminst afval. Volgens tuinexperts, ecologen en milieuorganisaties vormen ze juist een vorm van kostenloos bodemonderhoud dat zichzelf elk jaar aanlevert. En deze neiging om alles op te ruimen brengt je groentetuintje én de fauna erin meer schade toe dan je waarschijnlijk beseft.
Wat je eigenlijk in de kliko gooit
Bladeren zijn in de natuur de belangrijkste leverancier van voedingsstoffen voor de bodem. Als ze vergaan, komen stoffen als stikstof, kalium en calcium weer vrij. Precies de ingrediënten waar planten, struiken en bomen het hele jaar van leven.
Rooi je dat laagje elk najaar weg, dan haal je in feite de natuurlijke mest uit je eigen tuin. Veel tuinders strooien in het voorjaar vervolgens kunstmest of compost uit zakken om datzelfde effect kunstmatig te herstellen. Zonde, want het lag er al gratis.
Daarnaast werkt een dun laagje blad als een deken. Het beschermt wortels tegen vorst, houdt de bodem iets vochtiger en remt onkruidgroei. Een gratis mulchlaag, zonder dat je er iets voor hoeft te doen.
Een winterhotel voor dieren die je tuin schoonhouden
Nog een reden waarom ervaren tuinbezitters niet alles netjes willen hebben: onder een stapeltje blad schuilt een complete dierenpopulatie. Egels, padden, kevers, lieveheersbeestjes en spinnen gebruiken bladhopen om te overwinteren of te schuilen.
Vooral de egel staat er slecht voor in Nederland. De dieren zijn volledig afhankelijk van rommelige hoekjes in de tuin om de winter door te komen. Een berg blad achter de schuur of onder een haag is voor hen letterlijk het verschil tussen wel of niet de lente halen.
En die insecten zijn op hun beurt weer voedsel voor merels, roodborstjes en koolmezen in de koude maanden. Haal je het blad weg, dan haal je ook de voedselketen in je tuin uit elkaar. De bladblazer die daar nog eens overheen raast, maakt het alleen maar erger.
Dus: wat kun je dan wél doen?
Niemand verwacht dat je je tuinpad een glad bladertapijt laat worden waar je zelf over uitglijdt. Op stoepen, opritten en gras hoort het blad weg, dat is logisch. Op gazon kan een dikke laag het gras verstikken, waardoor er in het voorjaar kale plekken ontstaan.
Maar al dat opgeharkte blad hoeft niet in de kliko. Je kunt het simpelweg verplaatsen: strooi het uit onder struiken, in de border, rondom bomen of in een hoekje achter in de tuin. Daar doet het precies waar het voor bedoeld is: de bodem voeden en dieren beschutting geven.
Heb je ruimte? Dan is een bladhoop of een eenvoudig gaasbak-je in een hoekje ideaal. Na een jaar of twee heb je bladaarde, een rijke, donkere grondsoort die tuincentra voor flink wat euro per zak verkopen. Je maakt het dus zelf, gratis, van iets dat anders zou verdwijnen.
De gft-kliko is niet ‘fout’, maar wel een gemiste kans
Mag het blad dan nooit in de groene bak? Natuurlijk wel. Wat er in de kliko belandt, gaat naar grootschalige composteerinstallaties en wordt uiteindelijk ook weer compost. Verloren is het niet.
Maar het is wel een omweg. De gemeente rijdt het weg, verwerkt het, en verkoopt het eindproduct soms terug aan consumenten. Terwijl je datzelfde proces op kleine schaal in je eigen tuin gratis had kunnen laten gebeuren, zonder vrachtwagen ertussen.
Daar komt bij dat niet elke gemeente de gft-kliko in de herfst even vaak leegt, waardoor veel mensen hun blad noodgedwongen in restafval of in extra zakken proppen. Dan belandt het alsnog bij de verbrandingsoven, en is het écht weg.
Een kleine gewoonte-verandering, groot effect
Je hoeft je hark niet weg te leggen. Je kunt gewoon een iets andere route kiezen met wat je bij elkaar veegt: in plaats van richting kliko, richting border of hoekje. Dat scheelt vuilniszakken, scheelt werk in het voorjaar en geeft de dieren in je tuin een eerlijke kans op de winter.
Volgens natuurorganisaties als de Vogelbescherming en Egelbescherming Nederland is dit misschien wel de simpelste tuintip van het hele seizoen. Minder opruimen, meer laten liggen. De tuin is er klaar voor, zelfs al voelt het misschien tegen je gevoel voor orde in.
Dus de volgende keer dat je met een volle kruiwagen bladeren naar de kliko loopt: overweeg even of het ook ergens achter in de tuin kan. Je bodem, je egels en je portemonnee hebben er in het voorjaar profijt van.
Bron: InfoVandaag
Ook geschreven door: Vogelbescherming Nederland, Natuurmonumenten, Ecostyle