De overheid hamert er al jaren op, campagnes volgen elkaar in rap tempo op en toch blijft het beeld hetzelfde: een flink deel van Nederland heeft nog altijd geen noodpakket in huis. Opvallend, want uit onderzoek blijkt dat we de kans op een noodsituatie juist zien toenemen. Waarom komen we dan niet in actie?
Op X werd de kwestie dinsdag opnieuw opgepikt, nadat EenVandaag de cijfers besprak. De dominante toon in de discussie: nuchter, een beetje schouderophalend, en bij veel mensen vooral herkenbaar. Een afwachtende houding, zo noemen onderzoekers het, lijkt diep in ons zit.
Wat de cijfers laten zien
In opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid onderzocht bureau Markteffect dit najaar hoe Nederlanders tegen noodsituaties aankijken. De uitkomst: ongeveer zes op de tien mensen vinden dat de kans op zo’n situatie het afgelopen jaar is toegenomen. Denk aan een grote stroomstoring, een cyberaanval of extreem weer.
Dat besef vertaalt zich niet automatisch in actie. Een groot deel van de huishoudens heeft geen samengesteld noodpakket klaarliggen, geen noodplan opgesteld en nauwelijks nagedacht over wat er moet gebeuren als water, stroom of internet een paar dagen wegvallen.
Volgens het Rode Kruis had dit voorjaar ongeveer één op de drie Nederlanders een noodpakket in huis. Dat is een stijging ten opzichte van eerdere jaren, maar betekent ook dat twee van de drie huishoudens nog altijd niets of te weinig in voorraad hebben.
Waarom we het uitstellen
Onderzoekers wijzen al langer op een typisch Nederlandse reflex: we vertrouwen erop dat de overheid, hulpdiensten en nutsbedrijven het wel oplossen. Zolang er niets gebeurt, voelt een noodpakket al snel als overdreven. Pas als het echt misgaat, hollen we naar de supermarkt, waar dan precies dezelfde spullen zijn uitverkocht die iedereen vergeten is te kopen.
Daarnaast speelt iets anders mee. De aanschaf van een pakket vraagt tijd, aandacht en een beetje geld, en concurreert met honderd andere dingen die ‘nog even’ kunnen wachten. Het resultaat: een onderwerp dat zich perfect laat uitstellen, totdat het te laat is om nog iets te regelen.
Wat de overheid eigenlijk vraagt
De Rijksoverheid voert sinds dit najaar de meerjarige campagne ‘Denk vooruit’. De kern van het advies is simpel: zorg dat je drie dagen, oftewel 72 uur, zelfredzaam bent in je eigen huis. In die periode kunnen hulpdiensten zich concentreren op mensen die het echt niet redden, zoals kwetsbare ouderen of zieken.
Een basisnoodpakket bestaat volgens de officiële richtlijn uit onder meer drinkwater (ongeveer drie liter per persoon per dag), lang houdbaar voedsel, een zaklamp met reservebatterijen, een radio op batterijen, een EHBO-set en wat contant geld voor als pinautomaten uitvallen. Ook belangrijk: kopieën van belangrijke documenten en een oplader of powerbank voor je telefoon.
Noodsituaties die realistischer zijn dan je denkt
Dat het niet alleen om doemscenario’s gaat, bleek de afgelopen jaren meer dan eens. Een cyberaanval bij een supermarktketen legde de bevoorrading dagen plat. Grote stroomstoringen in binnen- en buitenland lieten zien hoe snel kassa’s, pinapparaten en koelkasten tot stilstand komen. En extreem weer, van hoosbuien tot stormen, komt vaker voor dan we lang gewend waren.
In al die gevallen draait het niet om spectaculaire scènes, maar om heel praktische vragen. Hoe maak je een maaltijd klaar zonder gas of stroom? Hoe hoor je het nieuws als wifi en 4G het laten afweten? En hoe betaal je iets als je pinpas tijdelijk niets waard is?
Een pakket samenstellen hoeft geen project te zijn
Veel mensen denken bij een noodpakket aan een dure, kant-en-klare rugzak. Dat kan, maar het hoeft niet. Veel benodigdheden heb je waarschijnlijk al in huis: een pak houdbare melk, blikken soep, een pak crackers, een paar flessen water, batterijen, kaarsen en lucifers. Door die spullen bij elkaar op één plek te leggen, heb je al een flink deel van je pakket staan.
Wie het stap voor stap doet, kan het pakket in een paar weken rustig opbouwen, zonder dat het bijzonder veel kost. Daarna is het vooral een kwestie van af en toe controleren of houdbaarheidsdata nog kloppen, en of de zaklamp en radio het nog doen.
Van afwachten naar nadenken
De ‘afwachtende houding’ die onderzoekers in de cijfers zien, is dus niet raar, maar wel riskant. Een noodpakket is geen garantie dat alles goed komt, maar het geeft wel die paar dagen lucht waarin je zelf keuzes kunt maken in plaats van afhankelijk te zijn van anderen.
Of de huidige campagne het verschil gaat maken, moet nog blijken. Vorige jaren bleek dat voorlichting op zich niet genoeg is: pas als er iets echt misgaat in de buurt, komen mensen massaal in beweging. De vraag die onderzoekers stellen is of Nederland bereid is om die beweging deze keer vóór een crisis te maken, in plaats van erna.
Bron: EenVandaag
Ook geschreven door: NCTV, NCTV (onderzoeksrapport), Het Parool