In het begin lijkt alles vanzelf te gaan. Je lacht om dezelfde grappen, je kunt uren praten en die kleine verschillen vind je eerder schattig dan lastig. Maar volgens relatiedeskundigen zit het grootste gevaar voor een relatie vaak niet in de flinke ruzies, maar in iets veel kleiners dat bijna niemand opmerkt.
Verliefdheid is een roze bril
Verliefdheid doet iets met je blik. De spanning van het nieuwe en de gedeelde interesses zorgen ervoor dat verschillen in karakter, gewoonten of toekomstplannen nauwelijks belangrijk lijken. Je ziet vooral wat je wílt zien.
Pas na maanden of jaren, als de dagelijkse sleur intreedt, komen die verschillen bovendrijven. Sommige stellen groeien geleidelijk uit elkaar. Anderen botsen steeds opnieuw over precies dezelfde onderwerpen. De vraag is dan: waar ligt de grens tussen normale wrijving en een relatie die op het spel staat?
De vier gewoonten die een relatie slopen
Een van de bekendste namen op dit gebied is de Amerikaanse psycholoog John Gottman. Hij bestudeerde tientallen jaren lang hoe stellen met elkaar omgaan, vooral tijdens meningsverschillen. Daaruit kwamen vier gedragspatronen naar voren die hij beeldend de ‘vier ruiters’ noemde.
- Kritiek: niet klagen over gedrag, maar de ander als persoon aanvallen. Dus niet ‘je bent vergeten de vaatwasser uit te ruimen’, maar ‘jij denkt ook nooit aan iemand anders’.
- Minachting: sarcasme, spot, met je ogen rollen of neerbuigend doen.
- Verdediging: elke opmerking direct terugkaatsen en nooit je eigen aandeel erkennen.
- Muur optrekken: dichtklappen, wegkijken, zwijgen en het gesprek simpelweg niet meer aangaan.
Waarom dat ene gebaar zo zwaar weegt
Van die vier ziet Gottman minachting als het meest schadelijke signaal. Een rollende blik of een spottend lachje lijkt misschien onschuldig, maar het zegt eigenlijk: ik vind mezelf beter dan jij. En dat raakt de basis van een relatie, namelijk respect.
Het verraderlijke is dat minachting vaak sluipend binnenkomt. Het begint met een grapje ten koste van de ander, een zucht als je partner iets vertelt of een opmerking waar een randje aan zit. Wie dat dagelijks meemaakt, voelt zich op den duur niet meer gezien.
Steeds dezelfde ruzie
Herkenbaar voor veel stellen: de ruzie over het huishouden, over geld of over de schoonfamilie die steeds terugkomt. Dat hoeft op zich geen ramp te zijn. Volgens Gottman gaan veel meningsverschillen in een relatie nooit helemaal over, omdat ze voortkomen uit verschillen in karakter.
Het verschil zit in hoe je ermee omgaat. Stellen die er met humor en begrip over kunnen praten, redden het vaak prima. Wordt elk gesprek over hetzelfde onderwerp een nieuwe veldslag die eindigt in verwijten, dan is dat een signaal om serieus te nemen.
Nooit meer ruzie is ook geen goed teken
Opvallend genoeg kan het tegenovergestelde ook een alarmbel zijn. Als je helemaal geen ruzie meer maakt omdat het je eigenlijk niet meer kan schelen, dan is er vaak sprake van onverschilligheid. Je investeert niet meer in de ander en de energie om dingen uit te praten is op.
Hetzelfde geldt als je belangrijke onderwerpen bewust vermijdt. Wie zijn zorgen of wensen inslikt om de sfeer goed te houden, geeft de ander geen kans om er iets mee te doen. Dat lijkt rustig, maar onder de oppervlakte groeit de afstand.
Andere signalen om op te letten
Naast de manier van ruziemaken noemen relatiedeskundigen nog een aantal patronen die vaak terugkomen bij stellen die uit elkaar groeien:
- Jullie hebben totaal verschillende ideeën over de toekomst, bijvoorbeeld over kinderen, wonen of werk, en praten daar niet over.
- Eén van jullie doet alle moeite om de relatie te laten werken, de ander lijkt het wel best te vinden.
- De relatie voelt als een wedstrijd: wie heeft gelijk, wie doet meer, wie wint de discussie.
- Je doet steeds meer dingen alleen of met anderen, en mist je partner daarbij niet echt.
- Je moet echt nadenken om de positieve kanten van jullie relatie op te noemen.
Een signaal is geen vonnis
Herken je een of meer van deze punten? Dat betekent niet automatisch dat jullie relatie gedoemd is. Vrijwel elk stel heeft periodes waarin het stroef loopt, bijvoorbeeld na de geboorte van een kind, bij stress op het werk of na een verhuizing.
Gottman zelf benadrukt dat het vooral om de verhouding gaat. In stabiele relaties wegen positieve momenten ruim op tegen de negatieve, ook tijdens een ruzie. Een compliment, een aanraking, een excuus of samen lachen kan veel goedmaken.
Veel stellen kiezen er ook voor om hulp te zoeken bij een relatietherapeut voordat de problemen te groot worden. Daar leer je vaak opnieuw naar elkaar te luisteren. En voel je je niet veilig in je relatie, praat er dan over met iemand die je vertrouwt, je huisarts of een hulpverlener.
Het begint bij opmerken
De meeste relaties gaan niet in één klap kapot, maar slijten langzaam. Juist daarom loont het om af en toe stil te staan bij de kleine dingen: hoe praat je tegen elkaar, hoe reageer je als de ander iets vertelt, en voel je nog respect? Wie die signalen op tijd ziet, heeft in elk geval de kans om er samen iets mee te doen.
Bron: InfoVandaag