Wie met een metaaldetector door een voormalig goudveld wandelt, droomt doorgaans van één ding: een glinsterend goudklompje. David Hole meende dat hij er een had gevonden. De steen waarop hij was gestuit, bleek echter jaren nadien iets totaal onverwachts, en veel indrukwekkender dan hij zich ooit had voorgesteld.
Een goudzoeker die stuit op een hardnekkige steen
In 2015 speelt zich in het Maryborough Regional Park in het Australische Victoria het begin van dit verhaal af. Die regio straalt nog steeds de nostalgie van de goudkoorts uit het negentiende-eeuwse verleden uit, en Hole begaf zich er met zijn detector naar toe in de verwachting iets opmerkelijks aan te treffen.
Wat hij vond, lag op een laag gele klei: een opvallend zware, roodbruine rots. Zijn detector piepte, het gewicht klopte, en dus nam hij het geval mee naar huis. In zijn hoofd had hij goud beet.
Alles ging erop stuk, behalve de steen zelf
Thuis probeerde Hole zijn vermeende schat open te krijgen. Een rotszaag: geen resultaat. Een haakse slijper: niets. Een boor: geen krasje. Zelfs zuur beet zich stuk op het oppervlak. De steen gaf simpelweg geen krimp.
Uiteindelijk gaf hij het op en bewaarde hij de kei nog jarenlang thuis. Wanneer hij hem toch nog eens wilde laten beoordelen, klopte hij aan bij specialisten van het Melbourne Museum, onderdeel van Museums Victoria.
Museum-experts zagen het meteen
De geologen Bill Birch en Dermot Henry hadden geen lang onderzoek nodig om een sterk vermoeden uit te spreken: dit was geen aardse kei, maar een meteoriet. Vervolgonderzoek bevestigde dat. Volgens Henry zijn dit soort stenen een van de meest toegankelijke manieren om iets over het heelal te leren.
Meteorieten geven wetenschappers een directe blik op het prille begin van ons zonnestelsel. Ze bevatten aanwijzingen over de leeftijd, samenstelling en vorming van planeten, inclusief onze eigen aarde.
Waarom deze steen zo waardevol is
De kei kreeg de bijnaam Maryborough-meteoriet en weegt ongeveer 17 kilo. In een publicatie in de Proceedings of the Royal Society of Victoria beschrijven de onderzoekers dat het materiaal vermoedelijk zo’n 4,6 miljard jaar oud is. Dat is grofweg net zo oud als het zonnestelsel zelf.
Wanneer hij precies op aarde neerkwam, is minder duidelijk. Koolstof-14-onderzoek wijst op een landing ergens tussen honderd en duizend jaar geleden. Voor een kosmische reiziger is dat betrekkelijk kort.
Een mogelijke vuurbol boven Australië
Rond Maryborough zijn tussen 1889 en 1951 verschillende opvallende vuurballen en lichtverschijnselen aan de hemel gemeld. Het is dus goed mogelijk dat deze specifieke meteoriet bij zo’n gebeurtenis de atmosfeer binnenkwam.
Dat zou ook verklaren waarom de steen relatief goed bewaard is gebleven en gewoon aan de oppervlakte teruggevonden werd. Hoe langer een meteoriet in de bodem ligt, hoe meer verwering hem aantast.
Wat er echt in de steen zit
Om in het inwendige te kunnen kijken, zaagden de onderzoekers met een diamantzaag een klein stukje af. Zonder speciaal gereedschap kwam Hole natuurlijk nooit ver: chondrieten zijn extreem taai en zwaar door hun ijzergehalte.
De analyse wees uit dat het gaat om een zogenoemde H5-chondriet. Zulke meteorieten bevatten piepkleine kristallijne bolletjes, chondrules genoemd, die ontstonden toen stof in het vroege zonnestelsel plotseling verhit werd en weer afkoelde.
Volgens de onderzoekers wijst de samenstelling erop dat de steen waarschijnlijk oorspronkelijk uit de asteroïdengordel tussen Mars en Jupiter komt. Miljarden jaren zwierf hij door de ruimte, om uiteindelijk in een Australisch park te belanden.
Zeldzamer dan goud in Victoria
Musea krijgen regelmatig stenen binnen van mensen die er heilig van overtuigd zijn een meteoriet gevonden te hebben. In de meeste gevallen blijkt het gewoon aardse rots. Slechts een fractie is echt van buitenaardse oorsprong.
Volgens de onderzoekers zijn er in de staat Victoria in ruim anderhalve eeuw slechts een handjevol meteorieten gedocumenteerd. De Maryborough-meteoriet hoort tot de zwaarste daarvan, en dat maakt hem extra bijzonder.
Een tijdcapsule in je hand
Hoofdauteur Bill Birch, emeritus conservator geowetenschappen, benadrukte hoe bijzonder het is dat je iets uit de oertijd van het zonnestelsel gewoon in je hand kunt houden. Ouder dan elke rots op aarde, ouder dan de aarde zelf.
Voor Hole eindigde de goudkoorts dus zonder één gram edelmetaal. Wat hij ervoor terugkreeg, is een verhaal dat teruggaat tot ver voordat er mensen, dieren of zelfs planeten bestonden. Soms zit de rijkste vondst verstopt in het saaiste jasje.
Bron: Kijknieuws.nl
Ook geschreven door: Museums Victoria, ScienceAlert, Wikipedia