Over iets meer dan twee maanden is het zover: op 1 januari schuift de volgende grote groep Nederlanders door naar het nieuwe pensioenstelsel, en het grootste pensioenfonds van het land hoort daarbij. Ben je werkzaam bij de overheid, in het onderwijs of al gepensioneerd? Dan heeft dit waarschijnlijk ook invloed op jouw inkomen na je werkzame leven.
Wat houdt dit precies in?
Sinds 1 juli 2023 is de Wet toekomst pensioenen van kracht. Deze wet brengt een grondige verandering aan in de manier waarop pensioen in Nederland is geregeld. Pensioenfondsen worden verplicht hun regelingen om te vormen naar een stelsel waarin elke deelnemer over een eigen, persoonlijk pensioenvermogen beschikt.
Het oude idee van één grote gezamenlijke pot, waarin je premie bij jong en oud even zwaar meetelde, verdwijnt daarmee. In de nieuwe opzet zie je beter wat er met jouw inleg gebeurt. Het pensioen beweegt ook sneller mee met hoe het economisch gaat, zowel omhoog als omlaag.
Begin dit jaar ging al de helft over
De overstap gebeurt niet in één keer. Op 1 januari 2026 gingen al ruim 9,5 miljoen pensioenen over naar het nieuwe stelsel, waaronder die van Pensioenfonds Zorg en Welzijn. Volgens minister Mariëlle Paul van Sociale Zaken was daarmee meer dan de helft van alle pensioenen over.
Oorspronkelijk moesten alle fondsen uiterlijk op 1 januari 2027 klaar zijn. Die deadline is opgeschoven. Eind 2025 stemde de Eerste Kamer in met een wetsvoorstel dat de einddatum verlegt naar 1 januari 2028, zodat fondsen meer tijd krijgen voor een zorgvuldige overgang.
De grote naam van 1 januari: ABP
Het meest in het oog springt ABP, het pensioenfonds voor overheid en onderwijs. Met ongeveer drie miljoen deelnemers is het veruit het grootste fonds van Nederland. ABP wilde eerst in 2026 overstappen, maar schoof dat op naar 1 januari 2027.
Deze zomer kreeg het fonds groen licht. De Nederlandsche Bank, die toezicht houdt op de pensioenfondsen, gaf in juli toestemming voor de overstap per 1 januari 2027. ABP werkt de laatste maanden nog aan de voorbereidingen.
ABP staat niet alleen. Ook onder meer Pensioenfonds Detailhandel werkt toe naar een overgang per 1 januari 2027. Het bedrijfstakpensioenfonds HiBiN schoof zijn overstap op van 1 oktober 2026 naar diezelfde datum.
Wat gebeurt er op de dag zelf?
Op 1 januari verdeelt ABP het totale pensioenvermogen. Het fonds berekent dan precies hoeveel ieder pensioen waard is, en hoeveel geld er in de gezamenlijke buffer komt. Die buffer is bedoeld om mee- en tegenvallers samen op te vangen.
Voor gepensioneerden blijft veel hetzelfde, benadrukt ABP zelf. De AOW verandert niet en je krijgt nog altijd pensioen zolang je leeft. Wel kan het pensioen in het nieuwe systeem sneller stijgen als het financieel goed gaat, maar het kan ook dalen als het tegenzit.
Waarom 31 december zo belangrijk is
Voor werkenden draait veel om compensatie. Door de overstap missen sommige groepen, vooral wat oudere werknemers, een deel van hun toekomstige pensioenopbouw. Daarom krijgen zij een vergoeding die bij de overstap aan hun persoonlijke pensioenpot wordt toegevoegd.
Hier zit een belangrijk detail. Volgens informatie voor ABP-deelnemers krijgen alleen mensen die op 31 december 2026 pensioen opbouwen bij ABP deze compensatie. Wie vlak voor de jaarwisseling van baan of werkgever verandert, kan daardoor in een andere situatie terechtkomen.
Eén percentage maakt het verschil
Hoeveel er te verdelen valt, hangt af van de dekkingsgraad aan het eind van dit jaar. Dat getal laat zien hoe gezond een pensioenfonds er financieel voor staat. ABP noemt 107 procent als grens: daarboven kan compensatie in één keer worden betaald, daaronder wordt die gespreid.
Bij een nog hogere dekkingsgraad, boven de 110 procent, kan ABP volgens eigen zeggen stap voor stap de pensioenen verder verhogen. Ook kan het fonds dan de buffer aanvullen en meer betalen voor gemiste verhogingen uit het verleden. De stand op de laatste dag van het jaar is dus voor veel deelnemers echt van belang.
En daarna?
Met de overstap van 1 januari is de klus nog niet af. Volgens De Nederlandsche Bank willen nog ongeveer 55 fondsen en zogeheten APF-kringen na 1 januari 2027 overstappen. Zij hebben daarvoor tot 1 januari 2028 de tijd.
Benieuwd wat het voor jou betekent? Je pensioenfonds is verplicht je te informeren over de overstap, vaak via brieven of een persoonlijke online omgeving. Daar vind je meestal ook een overzicht van je pensioen voor en na de overgang. Bij twijfel over je eigen situatie: raadpleeg een financieel adviseur.
Eén ding is zeker: voor miljoenen Nederlanders wordt deze jaarwisseling een stuk spannender dan normaal. Na jaren van plannen en uitstellen wordt de grote ombouw van het pensioenstelsel nu voor een volgende grote groep werkelijkheid.
Bron: InfoVandaag
Ook geschreven door: Rijksoverheid.nl, ManMag, ABP