Je energierekening en de kosten aan de tankpomp hebben gezorgd voor genoeg schommelingen in recente jaren om uitgeput van te raken. Desondanks voegt zich nog een nieuwe uitgavenkost aan, eentje die uit Brussel wordt bepaald en die veel inwoners van Nederland straks rechtstreeks in hun begroting zullen merken.
Dit betreft ETS2, een uitbreiding van het reeds bestaande Europese handelssysteem voor emissies. Het vorige systeem concentreerde zich voornamelijk op grote vervuilers zoals staalbedrijven en electriciteitsopwekking, maar het nieuwe systeem gaat zich toespitsen op verkeersemissies en warmte in huizen. Voor je huishouding betekent dit: op je aardgas, benzine en diesel komt binnenkort een toeslag voor CO2.
Wat is ETS2 eigenlijk?
ETS staat voor Emission Trading System, oftewel emissiehandelssysteem. Bedrijven moeten rechten kopen voor elke ton CO2 die ze uitstoten. Hoe schaarser die rechten, hoe hoger de prijs, en hoe groter de prikkel om te verduurzamen. Het principe is simpel: de vervuiler betaalt.
Bij ETS2 komen brandstofleveranciers en gasleveranciers aan zet. Zij moeten voor de CO2-uitstoot van jouw verbruik rechten inkopen. Die kosten berekenen ze door aan de klant. Dus niet jij als consument koopt de rechten, maar je merkt het wel op je factuur en aan de pomp.
Wanneer gaat het in?
De formele start staat gepland voor 2027. Het Planbureau voor de Leefomgeving rekent in zijn analyses met een effectieve doorwerking vanaf 2028, omdat de eerste veilingen en administratieve stappen tijd kosten. Voor de meeste huishoudens komt het er dus op neer dat de eerste zichtbare effecten binnen twee jaar merkbaar worden.
Er is ook een klein mechanisme dat de pijn moet dempen. De EU heeft een Sociaal Klimaatfonds opgetuigd waaruit lidstaten geld terug kunnen sluizen naar huishoudens die het financieel het zwaarst raakt. Hoe Nederland dat precies gaat invullen, moet het kabinet nog uitwerken.
Om welke bedragen gaat het?
De extra kosten hangen sterk af van je situatie. Woon je in een goed geïsoleerd rijtjeshuis met één zuinige auto, dan blijft de klap relatief beperkt. Woon je vrijstaand met een oude cv-ketel en rijd je veel kilometers op benzine, dan tikt het serieus aan.
Een analyse van energiebedrijf 1KOMMA5° komt tot deze bandbreedte: een gezin in een twee-onder-een-kapwoning met één benzineauto zou tussen de 260 en 870 euro per jaar extra kwijt kunnen zijn. Voor een gezin in een vrijstaande woning met twee benzineauto’s kan het bedrag oplopen tot ergens tussen de 400 en 1.335 euro per jaar.
Het Planbureau voor de Leefomgeving benadrukt dat de spreiding tussen huishoudens groot zal zijn. De CO2-prijs zelf staat namelijk niet vast, die wordt bepaald door vraag en aanbod op de Europese ETS2-markt. Hoe hoger die prijs oploopt, hoe groter de rekening voor huishoudens die nog fossiel stoken of rijden.
Wie voelt het het hardst?
Volgens berekeningen van planbureaus wordt de heffing in absolute euro’s het duurst voor huishoudens met een hoog energieverbruik en veel autokilometers. Maar in verhouding tot het besteedbaar inkomen raakt het juist gezinnen met een kleiner budget harder, omdat energie en brandstof daar een groter deel van de maandlasten uitmaken.
Ook de staat van je woning speelt een rol. Een matig geïsoleerd huis met enkelglas en een oude gasketel verbruikt gewoon meer gas dan een goed geïsoleerde woning. Elke kubieke meter gas krijgt straks een CO2-prijskaartje, dus wie meer stookt, betaalt meer.
Wat kun je nu al doen?
Panic is niet nodig, maar bewust worden wel. Wie op termijn overweegt de cv-ketel te vervangen, kan alvast informatie inwinnen over hybride warmtepompen of volledige elektrificatie. Ook betere isolatie, tochtstrips en radiatorfolie blijven laaghangend fruit dat direct op je gasrekening scheelt.
Voor de auto geldt hetzelfde: wie toch al richting een nieuwe auto keek, kan de rekensom voor elektrisch of hybride opnieuw maken. Bij twijfel over grote financiële beslissingen is het verstandig een financieel adviseur te raadplegen die naar jouw specifieke situatie kijkt.
Politieke discussie in aantocht
De invoering van ETS2 zal in Nederland en de rest van Europa nog voor de nodige politieke discussie zorgen. Voorstanders wijzen op de noodzaak om de klimaatdoelen te halen en op het principe dat vervuilende keuzes ook een prijs horen te hebben. Tegenstanders vrezen dat vooral middeninkomens en lagere inkomens de rekening gepresenteerd krijgen.
Wat vaststaat, is dat 2027 en 2028 wat je energierekening en pompbeurt betreft belangrijke ijkpunten worden. De precieze bedragen zijn nu nog schattingen, maar de richting is duidelijk: fossiel wordt duurder, en dat gaat huishoudens merken.
Bron: Kijknieuws
Ook geschreven door: 1KOMMA5°, Planbureau voor de Leefomgeving, BNNVARA Kassa