Een drukke dag, een korte nacht of een middagdip die maar niet weggaat. Voor je het weet staat er een koud blikje energiedrank op je bureau. Felle kleuren, fruitige smaak, de belofte van een snelle boost. Maar wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam zodra je dat blikje leegdrinkt?
De vraag leeft breed, want energiedrank is al jaren een vast item in supermarktkoelingen en bij de kassa van tankstations. Het Voedingscentrum geeft er duidelijke informatie over, en als je die naast elkaar legt, blijkt dat een onschuldig ogend blikje behoorlijk wat teweeg kan brengen.
Wat zit er eigenlijk in zo’n blikje?
Een standaard energiedrankje van 250 milliliter bevat volgens het Voedingscentrum ongeveer evenveel cafeïne als een gewone kop koffie: zo’n 80 milligram. In een groter blik van 500 milliliter zit dus al snel het dubbele. Daarnaast zit er vaak flink wat suiker in, soms oplopend tot bijna 30 gram per blikje. Dat is ongeveer zeven suikerklontjes.
Verder vind je in de meeste energiedranken toevoegingen als taurine, glucuronolacton en een rits B-vitamines. Fabrikanten claimen dat die stoffen samen met de cafeïne zorgen voor extra alertheid. In de praktijk is het vooral de cafeïne die het werk doet. De rest is meer marketing dan medicijn.
Wat gebeurt er in je lichaam?
Zo’n tien tot vijftien minuten na de eerste slok begint de cafeïne in je bloed te komen. Je hart klopt een tikje sneller, je bloeddruk gaat lichtjes omhoog en je voelt je scherper. Tegelijk krijgt je lichaam een flinke dosis suiker binnen, wat zorgt voor een snelle piek in je bloedsuikerspiegel.
Die piek is precies de reden dat je je eerst zo wakker voelt. Alleen is de keerzijde dat je bloedsuiker daarna weer net zo hard kan zakken. Het gevolg: een nieuwe dip, soms al na een uur of twee. Veel mensen grijpen dan automatisch naar een volgend blikje, en zo begint een rondje dat lastig te doorbreken is.
De grens die veel mensen ongemerkt passeren
De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA houdt voor volwassenen een richtlijn aan van maximaal 400 milligram cafeïne per dag, en niet meer dan 200 milligram in één keer. Dat laatste komt overeen met ongeveer één blik van 500 milliliter. Drink je er twee kort achter elkaar, dan zit je al over die eenmalige grens heen.
Bij veel mensen gaat dat sneller dan ze denken, zeker als er ook nog koffie, cola of thee bij komt. Alles bij elkaar opgeteld kan de dagelijkse cafeïne-inname fors oplopen. Mogelijke effecten zijn hartkloppingen, nervositeit, hoofdpijn, een opgejaagd gevoel en slecht slapen.
Waarom het Voedingscentrum extra voorzichtig is bij jongeren
Voor kinderen en tieners ligt het verhaal nog gevoeliger. Het Voedingscentrum adviseert energiedrank af te raden voor kinderen onder de dertien jaar en terughoudend te zijn tot achttien. Hun lichaam is gevoeliger voor cafeïne, en de effecten op hart en slaap kunnen heftiger zijn.
Ook het RIVM heeft eerder gewaarschuwd voor overmatig gebruik door jongeren. Supermarkten en veel scholen voeren mede daarom een eigen leeftijdsgrens voor de verkoop. Een discussie over een wettelijke leeftijdsgrens duikt met regelmaat op in politiek Den Haag.
Niet alleen de cafeïne, ook de suiker telt
Wie regelmatig een blikje pakt, krijgt niet alleen cafeïne binnen maar ook flink wat extra suiker. Dagelijks zoveel suiker drinken verhoogt het risico op gewichtstoename en tandbederf. Suikervrije varianten lossen dat deels op, maar de cafeïne-lading blijft gelijk.
Een praktische vuistregel die het Voedingscentrum aanhoudt: zie energiedrank als een losse keuze, niet als dagelijkse routine. Water, thee of een gewone kop koffie zijn in de meeste gevallen een rustigere optie om je dag door te komen.
Wanneer je beter even oplet
Voel je na een energiedrankje hartkloppingen, trillerigheid of ben je onrustig? Dan is dat je lichaam dat aangeeft dat de dosis groot was. Combineer je energiedrank met sport, alcohol of medicijnen, dan is extra oplettendheid op zijn plaats. De interactie met andere middelen is namelijk niet altijd te overzien.
Bij twijfel of klachten: raadpleeg je huisarts. Vooral als je al bekend bent met een hoge bloeddruk, hartproblemen of angstklachten, kan het verstandig zijn om cafeïne-inname goed in de gaten te houden.
De oppepper die ook een rem kan zijn
Een blikje energiedrank is geen gif, maar ook geen onschuldige frisdrank. Het is een geconcentreerde cafeïnebom met flink wat suiker, verpakt in een vrolijk jasje. Af en toe eentje tijdens een lange autorit of een stevige deadline is voor de meeste volwassenen prima. Dagelijks meerdere blikjes is een ander verhaal.
Wie weet wat erin zit en wat het doet, kan beter zelf kiezen hoeveel ruimte zo’n blikje in zijn dag krijgt. En soms is het antwoord op een middagdip verrassend eenvoudig: een glas water, tien minuten frisse lucht en een korte wandeling doen vaak meer dan je denkt.
Bron: Womanly
Ook geschreven door: Voedingscentrum, Radar AVROTROS, FWS