Wie weleens een winkeldag doorbrengt in plaatsen als Kleef, Emmerich of Bocholt weet het: zodra je met een niet helemaal gevuld karretje aanschuift bij de kassa, verschijnt op de bon een bedrag dat lager uitvalt dan je vanuit Nederland gewend bent. Sterke drank, koffie, chocolade, verzorgingsproducten, sigaretten, bier: over de grens betaal je daar regelmatig aanzienlijk minder voor. Toch is dit verschijnsel niet willekeurig of het gevolg van betere koopkracht van Duitsers.
Dit prijsverschil wordt niet bepaald door toeval of handiger winkelen van Duitse consumenten. Onder dit verschil schuilen meerdere factoren die voortkomen uit belastingstelsels, consumptiegewoonten en de manier waarop Duitse supermarktbedrijven tegen elkaar concurreren. Man-Man heeft de voornaamste verklaringen op een rijtje gezet, en hier volgt een diepere analyse van de achterliggende mechanismen.
1. De btw op eten is er simpelweg lager
In Nederland betaal je op boodschappen 9 procent btw. In Duitsland is dat lage tarief voor voedingsmiddelen 7 procent. Dat lijkt weinig, maar op een boodschappenkar van vijftig euro scheelt het al een paar tientjes per maand als je er wekelijks komt.
Bij dranken, drogisterij en huishoudelijke producten geldt in beide landen het hoge tarief (19 procent in Duitsland, 21 procent in Nederland). Ook dat verschil van 2 procentpunt tikt aan, vooral bij duurdere producten zoals wijn, cosmetica en verzorging.
2. Accijnzen zijn in Nederland veel hoger
Op bier, wijn, sterke drank en tabak heft de Nederlandse overheid stevige accijnzen. Duitsland zit daar structureel lager. Volgens vergelijkingen van onder meer de Consumentenbond en branchecijfers is dat één van de belangrijkste redenen dat een kratje pils, een fles jenever of een pakje sigaretten net over de grens opeens een stuk voordeliger is.
Dat merken de grenswinkels ook: sinds de laatste accijnsverhogingen in Nederland rijden meer mensen bewust naar Duitsland voor drank en rookwaar. Zeker rondom Enschede, Venlo, Nijmegen en Maastricht is het een terugkerend beeld.
3. De discounters zijn er thuis
Aldi en Lidl zijn allebei Duitse ketens. Ze zijn daar geboren, groot geworden en beheersen samen een enorm deel van de markt. De concurrentie tussen die twee is meedogenloos, en ook Kaufland, Netto, Penny en Norma vechten om elke klant.
Die felle strijd drukt de prijzen constant naar beneden. In Nederland is het supermarktlandschap minder verdicht en zijn er minder echte prijsvechters. Albert Heijn, Jumbo en Plus opereren met hogere marges op merkproducten, en de druk van onderop is er minder groot.
4. Grotere schaal en soberder winkels
Duitse supermarkten zijn vaak groter, functioneler en soberder ingericht dan de Nederlandse. Minder dure schappen, minder marketingmateriaal, minder personeel per vierkante meter. Dat scheelt in de vaste lasten, en die besparing kan doorgerekend worden in de schapprijs.
Ook de logistiek is er efficiënt georganiseerd. Duitsland is een enorm afzetgebied waarin ketens kunnen inkopen op reusachtige schaal. Hoe groter het volume, hoe lager de inkoopprijs bij de fabrikant, en dat voordeel komt uiteindelijk deels bij de consument terecht.
5. Andere loonkosten en huurprijzen
Personeel is in delen van Duitsland goedkoper dan in Nederland, en dat geldt zeker voor supermarktmedewerkers in kleinere plaatsen net over de grens. Ook huurprijzen voor bedrijfspanden liggen buiten de grote steden vaak lager. Dat zijn geen sexy oorzaken, maar ze zijn wel meetbaar aanwezig in de eindprijs.
Daar komt bij dat Duitsland minder streng is met bijvoorbeeld verplichte tussenpersonen en tussenschakels in de keten. Producten stromen soms directer van producent naar schap, wat opnieuw een paar centen per verpakking scheelt.
Loont de rit over de grens echt?
Het korte antwoord: op sommige producten zeker. Vooral bij alcohol, tabak, koffie, chocola en verzorgingsproducten kan het verschil oplopen. Bij verse producten zoals groente, fruit, vlees en zuivel is het verschil kleiner en soms zelfs afwezig, omdat de Nederlandse supermarkten daar juist scherp op prijzen.
Reken ook je brandstof en tijd mee. Wie een half uur omrijdt voor twintig euro voordeel, blijft weinig over houden. Wie in een grensdorp woont of toch al in de buurt is, kan er wel duidelijk profijt van hebben. Het loont dus vooral om gericht te shoppen: een lijstje maken van producten waar het verschil groot is, in plaats van de complete weekboodschap over de grens te halen.
Uiteindelijk is dat prijsverschil dus geen mysterie, maar de optelsom van beleid, marktstructuur en cultuur. Zolang die factoren blijven bestaan, blijft de Duitse supermarkt voor grensbewoners aantrekkelijk. En zolang de Nederlandse accijnzen omhoog blijven kruipen, wordt dat gat eerder groter dan kleiner.
Bron: Man-Man
Ook geschreven door: Berekenen-BTW, Geldzaken.nl, Consumentenbond