Elke maand komt je AOW binnen, en daarnaast een klein pensioentje van je oude werkgever. Alles lijkt keurig geregeld. Toch is de kans groot dat je als alleenstaande AOW’er ieder jaar te veel belasting betaalt, en dat geld komt niet vanzelf terug.
Het gaat vaak om honderden euro’s per jaar. Het zit niet in een fout van jezelf, maar in de manier waarop het belastingsysteem voor gepensioneerden in elkaar steekt. We leggen uit hoe dat precies werkt.
Kortingen die niet passen
Iedereen in Nederland heeft recht op zogenoemde heffingskortingen. Dat zijn kortingen op de belasting die je moet betalen. Voor AOW’ers gaat het om drie kortingen: de algemene heffingskorting, de ouderenkorting en, als je alleen woont, de alleenstaande-ouderenkorting.
In 2026 zijn die samen flink wat waard. De algemene heffingskorting voor AOW’ers bedraagt maximaal 1.556 euro, de ouderenkorting maximaal 2.067 euro en de alleenstaande-ouderenkorting 540 euro. Opgeteld kan dat dus ruim 4.100 euro aan korting per jaar zijn.
De Sociale Verzekeringsbank (SVB), die je AOW uitbetaalt, verrekent die kortingen meestal elke maand met je AOW. Daar zit precies het probleem. De belasting over een AOW-uitkering is lager dan het totaal aan kortingen waar je recht op hebt. Een deel van de korting blijft dus liggen.
Wat er bij je pensioenfonds gebeurt
Bij een volle AOW waarop de SVB de loonheffingskorting toepast, wordt in 2026 geen loonheffing ingehouden. Je betaalt dan alleen de inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorgverzekering. Je AOW is dus als het ware belastingvrij, maar je hebt nog korting over.
Je pensioenfonds weet daar niets van. Het fonds ziet alleen het eigen pensioenbedrag en houdt daar gewoon loonheffing op in, voor AOW’ers in 2026 meestal 17,85 procent. Zonder rekening te houden met de korting die bij de SVB is blijven liggen.
Het resultaat: over het hele jaar is er meer belasting ingehouden dan je eigenlijk verschuldigd bent. Je totale inkomen ‘verdient’ die kortingen wel, alleen konden ze nergens worden verrekend.
Waarom vooral alleenstaanden met een klein pensioen
Hoe kleiner je aanvullende pensioen, hoe groter de kans dat het verschil in jouw voordeel uitvalt. Alleenstaanden krijgen bovendien de extra alleenstaande-ouderenkorting, waardoor er nog meer korting onbenut kan blijven bij de SVB.
Belangenorganisaties voor ouderen wijzen hier al jaren op. Volgens hen krijgen AOW’ers met een klein aanvullend pensioen bij de belastingaangifte heel vaak een deel van de ingehouden loonheffing terug. Soms zelfs bijna alles wat het pensioenfonds heeft ingehouden.
Let wel: je krijgt nooit meer terug dan er in totaal aan belasting is betaald. De kortingen kunnen je belasting verlagen tot nul, maar leveren geen extra uitkering op.
Zo krijg je het geld terug
De belangrijkste route is de aangifte inkomstenbelasting. Daarin telt de Belastingdienst al je inkomsten bij elkaar op en berekent het over het totaal hoeveel korting je krijgt. Het deel dat eerder bleef liggen, wordt dan alsnog verrekend en terugbetaald.
Veel AOW’ers doen geen aangifte, omdat ze daar geen uitnodiging voor krijgen of denken dat het niet nodig is. Juist dan blijft het geld bij de Belastingdienst. Ben je het vergeten over eerdere jaren? Je kunt in de regel tot vijf jaar terug nog aangifte doen.
Wil je niet een jaar wachten? Dan kun je ook een voorlopige aanslag aanvragen via Mijn Belastingdienst. Je geeft dan vooraf al je verwachte inkomsten door. De Belastingdienst rekent dan over het totaal en een eventuele teruggave kun je dan in maandelijkse termijnen ontvangen, in plaats van pas na afloop van het jaar.
Pas op: het kan ook andersom uitpakken
Het verhaal geldt vooral voor mensen met een klein pensioen naast hun AOW. Heb je een groter aanvullend pensioen, of meerdere pensioenen, dan kan het juist andersom uitvallen. De SVB ziet namelijk alleen je AOW en kent dan soms meer korting toe dan je op basis van je totale inkomen zou krijgen.
Ook een veelgemaakte fout: de loonheffingskorting bij meerdere instanties tegelijk laten toepassen. Dat mag maar bij één uitkerende instantie. Gebeurt het toch, dan volgt achteraf vaak een rekening om bij te betalen. De Belastingdienst stuurt om die reden steeds vaker zelf een voorlopige aanslag naar AOW’ers.
Twijfel je waar je de loonheffingskorting het beste kunt laten toepassen? De Belastingdienst heeft daarvoor een online hulpmiddel voor AOW en loonheffingskorting. Daarmee kun je nagaan of je situatie klopt en of een voorlopige aanslag zinvol is.
Even kijken kan veel opleveren
Het systeem is ingewikkeld, en dat is precies waarom zoveel gepensioneerden geld laten liggen. Wie alleen woont en naast de AOW een bescheiden pensioen ontvangt, heeft goede redenen om de belastingzaken eens goed na te lopen, of dat samen met een familielid te doen.
Veel ouderenbonden bieden daarnaast hulp bij de belastingaangifte via vrijwillige invulhulpen. Bij twijfel: raadpleeg een financieel adviseur of belastingdeskundige over jouw persoonlijke situatie.
Bron: FAQts
Ook geschreven door: Belastingdienst, Belastingdienst, ANBO-PCOB